خیلی ها معتقدند نوزادان را نباید به خوابیدن در سكوت مطلق عادت داد؛ چرا كه با شنیدن هر صدای نه چندان بلند نیز از خواب می پرند و بیتابی می كنند. برخی نیز توصیه می كنند نوزادان را بویژه در ماه های اول تولد به خوابیدن با سرو صداهای معمول داخل خانه عادت دهید تا آنها خود را از ابتدا با شرایط اطراف شان وفق دهند.

نكته مهم تر از این توصیه ها آن است كه بروز واكنش های حركتی نوزادان كه حتی در خواب با شنیدن صداهای نسبتا بلند اطراف نشان می دهند، تائید كننده سلامت شنوایی در آنهاست .

به همین دلیل، والدین باید نسبت به بروز ندادن این واكنش ها در فرزندشان توجه داشته باشند و بررسی های شنوایی انجام دهند.

آسیب عصب شنوایی در كودكان از آن دست اختلالات شنوایی در بدو تولد است كه در صورت انجام ندادن تست های شنوایی سنجی از نظر پوشیده می ماند و می تواند در روند تكامل گفتاری كودك اختلال جدی ایجاد كند.

دكتر حمید جلیلوند، دبیر انجمن علمی شنوایی شناسی ایران و استاد دانشگاه علوم پزشكی شهید بهشتی در گفت وگو با ما از عوامل آسیب زننده به عصب شنوایی نوزادان و راه های تشخیص و درمان آن می گوید.

آسیب عصب شنوایی به دنبال ابتلا به زردی

یكی از بیماری های خاص شنوایی كه متأسفانه مردم اطلاعاتی كمی در مورد آن دارند، عارضه نوروپاتی شنوایی یا آسیب عصب شنوایی است.

عوامل زیادی می تواند در ایجاد این آسیب دخیل باشند كه از مهم ترین آنها زردی در كودكان و بویژه در كودكانی است كه به دلیل زردی بالا بستری می شوند و خونشان چند نوبت عوض می شود؛ اما گاهی زردی بالا نیست، ولی اگر درمان نشود و طولانی مدت باقی بماند نیز منجر به آسیب شنوایی می شود .

همچنین دلایل ژنتیك بویژه در خانواده هایی كه سابقه كم شنوایی یا ازدواج فامیلی دارند نیز ازعوامل خطر محسوب می شود . تولد زودرس و با وزن كم نیز از عوامل آسیب رسان دیگر محسوب می شود.

اما نكته مهم اینجاست كه لزوما وقتی عصب آسیب می خورد كمیت شنوایی تحت تاثیر قرار نمی گیرد. یعنی نوزاد می شنود، اما شنوایی اش كیفیت ندارد . به همین دلیل، همه نوزادان در بدو تولد باید تست غربالگری (تست الكتروفیزیك) شنوایی بدهند.

شنوایی نوزادان باید بررسی شود

معمولا برای بررسی شنوایی نوزادان از دو آزمایش OAE و ABR استفاده می شود . این آزمایش ها حتما باید در كودكانی كه دچار زردی هستند و زردی بالایی دارند یا فرزندان خانواده هایی كه نسبت فامیلی دارند و بخصوص كودكانی كه به دلیل زردی خونشان عوض شده انجام شود.

البته همه نوزادان در قالب غربالگری، تحت آزمایش OAE قرار می گیرند، ولی توصیه می شود در موارد فوق این آزمایش ها حتما روی نوزاد صورت بگیرد . انجام این آزمایش سریع انجام می گیرد و با چسباندن چند الكترود روی سر كودك و بررسی عصب طی پنج دقیقه، ادیولوژیست ها متوجه می شوند عصب وضعیت طبیعی دارد یا خیر.

آسیب عصب شنوایی باید درمان شود

كودكانی كه دچار آسیب عصب شنوایی شده اند بعد از تشخیص بلافاصله وارد فرآیند توانبخشی شنوایی می شوند و این توانبخشی باعث می شود بتوانند از سمعك تجویز شده استفاده كنند یا كاشت حلزون برایشان صورت گیرد.

گاهی نوزادی به دلیل زردی زیاد، نارس به دنیا آمده و به علت مشكلات نورولوژیكی در چند ماه اول تولد دچار آسیب شنوایی می شود، ولی آسیبش موقت است و ظرف چند ماه بهبود می یابد، اما در موارد كمی كه عصب آسیب می بیند و احتمال بهبود ندارد ما وارد درمان ادیولوژیك می شویم و برای این كودكان سمعك تجویز می كنیم یا كاشت حلزون انجام می دهیم.

بی شك درمان نكردن آسیب عصب شنوایی می تواند در رشد گفتار و زبان كودك تاثیر داشته باشد. اما با درمان های ادیولوژیك، كمك می شود این ضایعه تاثیری روی كیفیت زبان و گفتار كودك ایجاد نكند .

غربالگری برای تشخیص كاهش كیفیت شنوایی

توجه داشته باشید همیشه افت شنوایی به صورت كمی خودش را نشان نمی دهد، بلكه فقط كیفیت شنوایی در كودك به دنبال آسیب عصب شنوایی كاهش می یابد . به این معنا كه فرد صداها را می شنود، ولی تمایز بین صداها قائل نمی شود.

به بیان دیگر از لحاظ شدت شنوایی مشكل ندارد، ولی از نظر عملكردی سیستم شنوایی اش دچار نقصان است. در چنین شرایطی فقط باید با انجام تست های شنوایی سنجی سطح كیفی شنوایی را تشخیص داد و با تكنولوژی خاصی در سمعك یا فناوری كاشت حلزون عملكرد شنوایی را بهبود بخشید.

درمان كامل كاهش شنوایی با كاشت حلزون

در مواردی كه اختلال شنوایی رخ داده، ولی عصب شنوایی قابلیت خودش را حفظ كرده باشد،كاشت حلزون در بهبود كیفیت شنوایی و تشخیص صداهای مختلف بسیار كمك كننده است . به گونه ای كه كودك پس از كاشت حلزون از لحاظ كیفیت شنوایی و درك صداها مثل فرد طبیعی می شود .

بعلاوه وقتی كاشت حلزون صورت می گیرد در مواردی افت های ناشی از عصب نیز جبران و باعث می شود تحریك عصب هم بهبود یابد.

خوشبختانه به كمك پیشرفت هایی كه در زمینه شنوایی رخ داده و مطالعات بیشتر امروزه تا 98 درصد این كودكان را می توان درمان كرد .

خانواده ها باید بدانند آسیب عصب شنوایی جزو سخت ترین و پیچیده ترین بیماری های شنوایی است، ولی در بسیاری موارد، كودك با تجویز سمعك و كاشت حلزون و توانبخشی توانسته مثل یك كودك عادی رشد كند، بشنود و به مدد پیشرفت ها و دستگاه هایی كه برایشان تجویز می كنیم این عارضه درمان شده است.

پونه شیرازی - دانش و سلامت