خبرگزاری ایسنا: این روزها بازارها شلوغند، آنقدر كه گاهی جای سوزن انداختن نیست، بگذریم از اینكه آنكه در نهایت برای خرید تصمیم می گیرد، نه خریدار و فروشنده كه جیب پر و خالی است و مردم بسته به توان اقتصادی و بنیه مالی خود وارد گود خرید می شوند در نهایت به قول معروف باپول ها به كباب می رسند و بی پول ها به دود كباب، اما آنچه در آستانه نوروز از لیست خیلی ها با هر میزان توان مالی خط نمی خورد، آجیل به عنوان اصلی ترین یار تیم پذیرایی از مهمانان نوروزی است.

از جمله مغازه هایی كه این روزها مملو از مشتری است، مغازه های عرضه كننده آجیل شب عید است. خرید آجیل به عنوان یك نماد در فرهنگ پذیرایی نوروزی ایرانی، از قدیم الایام در این سرزمین رسم بوده است هرچند در گذشته شاید مردم ایران به نخودچی و كشمش و گردو و بادام و برگه زردآلو و هلو و در كل آنچه به كمك سفره سراسر لطف زمین می رویاندند به عنوان آجیل پذیرایی شان بسنده می كردند اما سالیان درازی است كه پای اجزای جدیدی به این تركیب باز شده و آنرا به تركیبی گرانقیمت و حتی در برخی موارد اشرافی تبدیل كرده است.

از آنجاكه در روزهای پایانی سال تقریبا نمی توان خانواده ای را یافت كه آجیل نخرد، از این رو آجیل فروش ها اینروزها با حجم بالای مشتری كه برای تهیه این كالای ضروری سبد نوروزی اقدام كرده اند مواجه هستند و به تبع آن فعالان این حوزه با مشكلاتی نظیر مداخله برخی از افراد سودجو در بازار این كالا و نوسان قیمت آن و مواردی همچون همخوانی نداشتن عرضه و تقاضا مواجه هستند.

در ادامه سلسله گزارش های هفتگی دوشنبه های صنفی ایسنا، این هفته در گفت وگو با فعالان این صنف به بررسی مشكلات آنها و استماع راهكارهای پیشنهادی شان برای برون رفت از این مشكلات پرداخته ایم.

جای خالی برند زرندیه در بازار آجیل

یك عمده فروش آجیل در شهرستان زرندیه از بازار آجیل و خشكبار به عنوان یك بازار فصلی و مقطعی یاد كرد كه میزان تقاضای مردم از این كالا اصلی ترین مولفه در میزان عرضه آن است و گفت: حجم قابل توجهی از آجیل مصرفی مردم این شهرستان از تهران تامین می شود و تنها در روستاها مردم بخش عمده ای از آجیل مصرفی خود نظیر بادام، پسته، گردو، كشمش و تخمه كدو و هندوانه را تولید و به سبك و سیاق روستایی آجیل تهیه می كنند.

محمدحسین توكلی افزود: با وجود اینكه شهرستان زرندیه قطب تولید پسته استان مركزی است و بیش از هفت هزار هكتار از باغات بارده این شهرستان به كشت این محصول اختصاص یافته است اما محصول تولیدی پسته این شهرستان یا یكجا به كشورهای دیگر صادر می شود یا به بازار تهران و كرمان جهت عرضه در سایر نقاط كشور ارسال می شود و مردم این شهرستان هیچ سهمی از پسته تولیدی زرندیه ندارند و باید پسته مورد نیاز آجیل شب عید خود را از بازاری تهیه كنند كه برند زرندیه را ندارد.

وی بیان كرد: معمولا هر شهرستانی با یك برند كشاورزی شناخته می شود و زرندیه نیز قطب تولید پسته كشور است، اما دریغ از عرضه حتی یك كیلو پسته در مبادی ورودی و خروجی این شهر برای عرضه به گردشگران یا مصرف مردم ساكن در این شهرستان كه به نظر می رسد باید به گونه ای برنامه ریزی كرد كه مردم زرندیه از تولیدات این شهرستان سهمی داشته باشند.

هر سال كمتر از پارسال

یك فعال صنف آجیل و خشكبار در ساوه نیز در همین رابطه با اشاره به كاهش میزان تقاضای مردم در خصوص خرید آجیل در شب عید گفت: میزان تقاضای مردم برای خرید آجیل شب عید هر سال نسبت به سال قبل كاهش می یابد.

عباس كارگر عنوان كرد: به دلیل كاهش توان خرید مردم در سال جاری، پیش بینی شود میزان استقبال مردم از خرید آجیل تا 20 درصد نسبت به سال های گذشته كاهش یابد.

جیب خالی كارگران و بازار چشم انتظار

وی با اشاره به اینكه بخش اعظمی از مردم ساوه را كشاورزان و كارگران تشكیل می دهند، اظهار كرد: سرمازدگی باغات انار و نبود درآمد ناشی از فروش انار در جیب كشاورزان و باغداران بر بازار شب عید در این شهرستان تاثیر می گذارد، مضاف بر اینكه در سایر تولیدات كشاورزی نیز به دلیل كم آبی محصول قابل توجهی تولید نشده است و كشاورز یا باغدار ساوجی از نظر وضعیت معیشت و اقتصاد بسیار در تنگنا قرار دارد.

وی افزایش تورم در جامعه را نیز عامل دیگری برای كاهش میزان تقاضای بازار شب عید دانست و افزود: در برخی از اقلام آجیل مانند بادام هندی شاهد افزایش قیمت تا 30 الی 40 درصد هستیم و در برخی از اقلام نیز از 10 الی 20 درصد افزایش قیمت بوجود آمده است و كمتر قلمی در تركیب آجیل هست كه رشد قیمت نداشته باشد.

كارگر در ادامه به تولید محصولاتی نظیر بادام و پسته در ساوه اشاره كرد و گفت: بادام تولیدی شهرستان ساوه تنها نیاز 30 درصد از جمعیت این منطقه را برطرف می كند و برای تامین نیاز مابقی جمعیت شهرستان باید به سراغ سایر شهرها رفت.

اینجا هم پای واسطه ها در میان است

وی به حجم قابل توجه پسته تولیدی ساوه نیز اشاره كرد و گفت: حجم بالای پسته تولیدی شهرستان ساوه موجب ورود دلالان و واسطه ها به بازار پسته شده و آنها به صورت یكجا اقدام به خرید این محصول در فصل برداشت می كنند و با افزایش قیمت قابل توجهی در شب عید آنرا به بازار عرضه می كنند.

وی ادامه داد: تنها برخی از باغات پسته شهرستان كه از وسعت كمتری برخوردار هستند اقدام به عرضه پسته تولیدی خود در سطح شهرستان می كنند.

به گفته این فعال صنف آجیل در ساوه افزون بر 80 درصد آجیل مصرفی شهرستان و حتی استان مركزی از بازار تهران، اصفهان و قم تامین و توسط حدود 50 واحد صنفی آجیل در این شهرستان به مردم عرضه می شود.

واردات بی رویه و قاچاق بادام ها

وی در ادامه با اشاره به اینكه در سالهای اخیر شاهد رشد واردات بادام هندی و بادام خارجی به داخل كشور هستیم، افزود: واردات بی رویه این محصول علاوه بر اینكه موجب افزایش قیمت سالانه آن تا درصد بالایی می شود زمینه قاچاق آن را نیز فراهم كرده است كه موجب ایجاد نوسان در قیمت تمام شده آجیل و خشكبار می شود.

وی گفت: بخش اعظمی از بادام هندی و بادام خارجی به صورت قاچاق وارد كشور می شود از این رو قیمت تمام شده آن سرسام آور است و تبعات منفی را بر بازار آجیل و خشكبار وارد می كند.

كارگر در ادامه رقابت پایین در عرصه قیمت گذاری و كیفیت آجیل عرضه شده را از دیگر مشكلات بازار آجیل در استان مركزی دانست و افزود: اگر تعداد عرضه كنندگان آجیل در یك شهر بیشتر باشد عمده فروشان می توانند بهتر و دقیق تر خرید كنند و این بازار از انحصاری بودن خارج شده و قیمت ها با ثبات بیشتری و با تاكید بر كیفی بودن محصول تعیین می شود.

گرچه براساس گزارش میدانی خبرنگار این خبرگزاری از بازار شب عید، تهیه آجیل به دلیل اینكه یك سنت قدیمی ایرانی است به زعم اكثر مردم جزو اولویت های نخست به شمار می رود، اما رئیس اتحادیه صنف آجیل و خشكبار و قنادان اراك تهیه آجیل را اولویت نخست مردم نمی داند و معتقد است كه خرید میوه و پوشاك از نظر مردم در اولویت قرار دارد.

حسن شمس بازار آجیل را به دلیل اینكه در اولویت خرید مردم نیست، دچار ركود بیشتر نسبت به سایر صنوف می داند.

وی آجیل را آخرین بسته سبد كالای خانوار در طول سال دانست و اظهار كرد: خرید آجیل تنها در آستانه نوروز به عنوان اولویت دوم یا سوم مطرح است در حالیكه در طول سال جزو اولویت های دهم به بعد خانوارها محسوب می شود.

وی گفت: مردم با توجه به بضاعت اندكی كه دارند به سختی خرید می كنند چرا كه اولا قیمت آجیل بالاست و از طرفی وضعیت اقتصادی مردم به گونه ای نیست كه بتوانند آجیل را به مقدار كافی خرید كنند.

افزایش قیمت چندانی صورت نگرفته

وی به فعالیت بیش از 60 واحد صنفی عرضه كننده آجیل و خشكبار در شهرستان اراك اشاره كرد و گفت: به غیر از پسته و بادام هندی كه با قیمت دلار ارتباط مستقیم دارند در مابقی اقلام آجیل رشد قیمت چندانی صورت نگرفته است و بعضا در حد كیلویی هزار یا دو هزار تومان افزایش قیمت دارند و در برخی دیگر نیز هیچ افزایش قیمتی نسبت به سال گذشته صورت نگرفته است.

شمس كاهش میزان تولید پسته به دلیل سرمازدگی باغات را موجب گرانی پسته در سال جاری دانست و اظهار كرد: نوسان قیمت ارز و سنجش پسته با قیمت ارز برای صادرات موجب شده است كه قیمت آن تا كیلویی 15 هزار تومان در برخی از ارقام نسبت به مدت مشابه سال گذشته در ماه جاری افزایش یابد.

پسته ها تا سال بعد در انبارند!

وی بیان كرد: از طرفی برخی از تولیدكنندگان پسته كشور نیز اقدام به فروش پسته خود قبل از سال نمی كنند و منتظر افزایش قیمت در بعد از سال می مانند چرا كه معتقدند تا قبل از برداشت پسته در سال آینده قیمت پسته همچنان افزایش پیدا می كند و به دلیل سود بیشتر پسته تولیدی خود را در انبار نگهداری می كنند.

بازار آجیل فصلی است/آجیل فروش ها دست به عصا پیش می روند

این فعال صنفی در بازار آجیل و خشكبار به ركود بازار به عنوان مشكل دیگر اشاره كرد و گفت: بازار آجیل فصلی است و در مقاطعی از سال مصرف خوبی دارد. به عنوان مثال آجیل در شب عید تقاضای بیشتری دارد و فروشندگان این محصول باید به گونه ای برنامه ریزی كنند تا بتوانند آجیل خود را تا پایان سال بفروشند و در غیر این صورت به دلیل ناتوانی در نگهداری آن در بازار، مجبور به مرجوع كردن كالا با قیمتی كمتر و انتقال به سردخانه می شوند كه خود آسیبی جدی به این بازار وارد می كند.

وی ادامه داد: از طرفی عدم ریسك پذیری واحدهای صنفی در تهیه آجیل مشكلاتی را به همراه دارد. به عنوان مثال یك فروشنده به جای خرید یك تن آجیل برای فروش شب عید تن به ریسك نداده و اقدام به تهیه 500 كیلو می كند چرا كه معتقد است نمی تواند بیشتر از این بفروشد و باید كالای بر روی دست مانده را یا به قیمتی كمتر مرجوع كند یا در مغازه خود نگهدارد كه برای مدت طولانی كرم زده می شود از این رو كمتر خرید می كند و برعكس اگر كل بار خود را به فروش برساند در صورت مراجعه مجدد برای خرید دوباره با رشد چند درصدی قیمت نسبت به خرید قبل كه بعضا طی دو هفته یا 20 روز رخ داده مواجه خواهد شد.

شمس بیان كرد: ركود حاكم بر بازار در طول سال، موجب ترس و واهمه واحدهای صنفی در خصوص تهیه آجیل به مقدار زیاد شده است و مجبورند دست به عصا راه بروند و حتی كمتر از میزان پیش بینی تقاضا اقدام به خرید كالا كنند.

وی در ادامه گفت: در هیچ خانه ایرانی نمی توان دید كه آجیل شب عید وجود نداشته باشد و هر كس به میزان توان خود اقدام به خرید می كند و هر سال از حجم خرید آجیل مردم كاسته می شود و مردم بیشتر به دنبال خرید كمتر و ارزان تر هستند.

كاهش 50 درصدی خرید آجیل

وی اظهار كرد: در سالهای گذشته یك خانواده چهار نفره حداقل پنج كیلو آجیل مرغوب تهیه می كرد اما در سالهای اخیر میزان خرید مردم به قدری كاهش پیدا كرده است كه شاهد كاهش 50 درصدی میزان خرید آجیل در بازار هستیم.

وی در ادامه از شهروندان خواست آجیل مورد نیاز شب عید خود را از مراكز مجاز و دارای پروانه كسب خریداری كنند و چنانچه تخلفی در نحوه عرضه و قیمت آن مشاهده شد مراتب را به بازرسان اتحادیه و اتاق اصناف گزارش دهند.

به گزارش ایسنا، به نظر می رسد اصلی ترین معضل در تنظیم بازار آجیل و نبود همخوانی بازار عرضه و تقاضا رشد قارچ گونه اماكن عرضه آجیل بدون مجوز یا همان زیرزمینی است كه آسیب جدی را به فعالان این صنف وارد می كند و می طلبد از طریق مراجع ذیربط نظیر اتاق اصناف یا سازمان تعزیرات حكومتی این مراكز شناسایی و مانع از ادامه حیات آنها شوند.

از طرفی نبود تخصص و مهارت لازم در نگهداری آجیل مطابق با شرایط آب و هوایی موجب می شود كه فعالان این صنف قدرت ریسك پذیری نداشته و مطابق با نیاز بازار فصلی این كالا اقدام به عرضه كنند و همین موضوع نزد تولیدكنندگان نیز صادق است .

از این رو برخورداری از تجربه كافی و كسب مهارت لازم در خصوص نگهداری آجیل و خشكبار در شرایطی كه منجر به فاسد شدن آن نشود موجب خواهد شد كه به مقدار كافی آجیل و خشكبار مورد نیاز شب عید در واحدهای صنفی ذخیره سازی شود تا هرگونه نوسان در میزان عرضه و تقاضا نتواند قیمت آن را افزایش یا كاهش دهد و از یك بازار باثبات در این كالای پرخریدار شب عید برخوردار باشیم.

باید در حوزه راهكارهای تنظیم بازار شب عید و جلوگیری از رشد بی رویه قیمت ها به خصوص در روزهای پایان سال یك موضوع مهم را مدنظر داشت و آن اینكه متاسفانه بیشتر ادارات و شركت ها حقوق و مزایا و عیدی كاركنان را چند روز آخر سال پرداخت می كنند و این امر منجر به رشد نقدینگی در بین مردم شده و فرصت سودجویی را در بین برخی بوجود می آورد كه اقدام به افزایش قیمت كنند در حالیكه اگر حقوق اسفندماه و عیدی كاركنان از همان روزهای نخست اسفندماه پرداخت شود اولا شاهد حجم بالای حضور مردم طی یك بازه زمانی بسیار محدود در بازار نخواهیم بود و در ثانی میزان عرضه و تقاضا در بازار به تناسب مطلوب رسیده و متعادل خواهد شد.

گفتنی است، رئیس اتحادیه صنف آجیل و خشكبار و قنادان اراك قیمت اقلام مختلف آجیل را به شرح زیر اعلام كرد:

آجیل چهار مغز مخصوص: كیلویی 55 الی 60 هزار تومان

آجیل شیرین اعلاء: كیلویی 40 هزار تومان

آجیل های درهمی شش مغز: كیلویی 70 هزار تومان

آجیل چهار مغز بی نمك: 30 الی 35 هزار تومان

انواع پسته: بین 44 تا 75 هزار تومان

انواع بادام: كیلویی 62 تا 70هزار تومان

بادام هندی: كیلویی 75 الی 80 هزار تومان

مغز فندق: كیلویی 70 الی 75 هزار تومان

كشمش كیلویی: 15 الی 20 هزار تومان

نخودچی كیلویی: 16 هزار تومان

تخمه ژاپنی: بین 20 تا 38 هزار تومان

تخمه كدو: بین 20 تا 25 هزار تومان