شعار سال: رجب طیب اردوغان موضع تركیه درباره تحریم های پیش روی ایران را مشخص كرد. او گفته «همان گونه كه آمریكا شریك راهبردی تركیه است، ایران نیز شریك راهبردی ماست و به همین علت، قطع روابط ما با شركا به درخواست یك كشور دیگر با درك ما از استقلال در جهان مغایرت دارد». رئیس جمهوری تركیه ادامه داد: «تركیه انرژی خود را از ایران تأمین می كند و اگر نیاز خود را از ایران تأمین نكنیم، چه كسی در فصل زمستان كشور من را گرم خواهد كرد؟».

صادرات ایران به تركیه، حدود 90 درصد حجم صادرات گاز ایران است و تركیه تنها مشتری بزرگ خارجی گاز طبیعی ایران است. دو مشتری دیگر ارمنستان و جمهوری آذربایجان هستند. آخرین آمارها نشان می دهد از نظر حجمی، سقف صادرات ایران به تركیه، حدود 10 میلیارد مترمكعب در سال است؛ اما آمار صادرات گاز ایران نشان می دهد صادرات واقعی حدود 9 میلیون مترمكعب بوده است. قرارداد 25ساله صادرات گاز ایران و تركیه، در سال 1374 امضا شد و از سال 1381 صادرات آغاز شد.

این صادرات انرژی خیلی هم بی دردسر نبوده، حتی در دوره هایی كار دو كشور به اختلاف و شكایت در دیوان داوری بین المللی رسیده است.

اگرچه اردوغان اكنون از گرم كردن كشورش با انرژی ایران سخن می گوید، اما آن ها در دو نوبت نسبت به قیمت گاز شكایت كرده اند؛ سال 87 و سال 91 و در هر دو نوبت توانسته اند با شكایت از ایران تخفیف بگیرند. در شكایت سال 91 تركیه خواستار كاهش قیمت 62.5 درصدی بود، اما در نهایت دیوان داوری بین المللی، با كاهش قیمت 13.3 درصدی موافقت كرد.

ماجرا خرداد سال گذشته در داخل این گونه منتشر شد كه ایران به تركیه گاز مجانی می دهد و حتی این موضوع به بهانه ای برای منتقدان دولت تبدیل شد؛ اما وزیر نفت علت پرداخت نكردن پول از سوی تركیه را مرتبط با «اصلاح قیمت ها» اعلام كرد. براساس گفته های وزیر نفت ایران و البته اطلاعیه وزارت نفت، ایران به تركیه گاز مفت صادر نمی كند، بلكه بخشی از پولی را كه قبلا از تركیه بابت فروش گاز گرفته بود، پس می دهد تا حساب دو طرف تسویه شود و بعد فروش با قیمت توافق شده از سر گرفته شود.

حالا این مشتری پروپاقرص كه اتفاقا به انرژی ایران نیازمند است، اما خیلی اهل حساب وكتاب است، در موعد جدیدی از فصل ماهیگیری قرار گرفته است. تحریم های جدید آمریكا كه قرار است از 15 مرداد برقرار شود، فصل جدیدی در رابطه تهران – آنكارا است تا این همسایه قدیمی یك بار دیگر در دورزدن تحریم ها ایران را همراهی كند. در دور پیشین تحریم ها، تركیه یكی از كشورهایی بود كه در جریان مراودات بانكی از طریق هالك بانك به ایران كمك می كرد. همچنین تجار این كشور در این فرایند با ایران همكاری می كردند. پرونده رضا ضراب، تاجر ایرانی - ترك كه در دورزدن تحریم های ایران كمك می كرد، در آمریكا مفتوح است.

از همین رو رجب طیب اردوغان می گوید «امیدواریم در زمینه تحریم علیه ایران گام اشتباهی برداشته نشود». اردوغان پیش از سفر به آفریقای جنوبی برای شركت در اجلاس سران بریكس، افزود: درباره تحریم علیه ایران پیش از هر چیز باید مشخص شود كه هدف ما اقدام براساس اصل برد - برد است و تحولات زیادی در این زمینه جریان دارد. وی با اشاره به توضیح این وضعیت به طرف آمریكایی در دوره ریاست جمهوری باراك اوباما گفت: ما این موضع خود را به صورت شفاف با هیئت آمریكایی جدید هم كه هفته گذشته به تركیه آمد، مطرح كردیم.

جمعه گذشته هیئتی از وزارت خزانه داری آمریكا برای اقناع تركیه به همكاری نكردن با ایران به آنكارا سفر كردند. مارشال بیلینگزلی، معاون وزیر خزانه داری آمریكا در امور تأمین مالی تروریسم، در سفر دوروزه خود به آنكارا با مقاماتی از وزارت امور خارجه، خزانه داری و بانك مركزی تركیه به علاوه شركت های این كشور كه با ایران دادوستد مالی دارند، دیدار كرد.

وزارت خارجه تركیه پس از رایزنی هیئت آمریكایی و مقامات تركیه در آنكارا درباره تصمیم واشنگتن برای بازگرداندن تحریم ها علیه تهران با انتشار بیانیه ای تأكید كرد این كشور برای جلوگیری از تأثیرات منفی این تحریم ها تلاش می كند. وزارت خارجه تركیه در بیانیه خود تأكید كرد ایران یك همسایه مهم برای آنكارا است و این كشور به نظارت بر تحریم های آمریكا در این چارچوب ادامه می دهد.

مولود چاووش اوغلو، وزیر امور خارجه تركیه نیز در جریان سفر به جمهوری آذربایجان و در كنفرانس خبری مشترك با همتای خود در باكو با اشاره به مخالفت تركیه با تحریم های آمریكا علیه ایران گفت: مجبور به پیروی از تصمیم آمریكا، انگلستان، اتحادیه اروپا یا هر كشور دیگری برای اعمال تحریم علیه یك كشور دیگر (ایران) نیستیم. او با تأكید بر اینكه تحت فشار قراردادن و اعمال تحریم علیه ایران را صحیح نمی دانیم، اظهار كرد: ما خروج آمریكا از قرارداد هسته ای را نیز درست نمی دانیم. وزیر خارجه تركیه بیان كرد: ما این موضوع را با هیئت آمریكایی كه در 20 جولای برای مذاكره درباره تحریم های علیه ایران به تركیه آمده بود، مطرح كردیم.

سایت شعار سال، با تلخیص و اضافات برگرفته از سایت روزنامه شرق، تاریخ انتشار 3 مرداد 97، كد مطلب: 192286، www.sharghdaily.ir