پشت پرده مشكوك یك رخداد: حمله به ناوچه یا نفتكش سعودى؟
تلاش عربستان برای تبدیل كردن جنگ یمن به یك بحران بین المللی /ریاض باب المندب را به روی نفت خود بست /آیا دریای سرخ یكی از تنگه های هدف ایران است؟
اعتماد-شهاب شهسواری: ناوچه جنگی یا نفتكش؟ درست در شرایطی كه ایالات متحده امریكا و ایران وارد جنگ لفظی در مورد تحریم صادرات نفت ایران شده اند، عربستان سعودی مدعی شده است كه نفتكش های این كشور در دریای سرخ هدف حمله قرار گرفته اند، حمله ای كه انصارالله یمن هدف آن را یك ناوچه جنگی عربستان سعودی معرفی می كند كه حامل نیرو و تجهیزات جنگی برای حمله به اهداف یمنی بوده است. در شرایطی كه شبكه المسیره یمن، نزدیك به گروه انصارالله چهارشنبه شب، بلافاصله بعد از حمله، نام ناوچه هدف را هم عنوان كرده است، رسانه های سعودی در خبری كه ساعاتی بعد منتشر كردند هیچ نام یا جزییاتی در مورد نفتكشی كه ادعا می كنند مورد حمله قرار گرفته است، اعلام نكردند. این تحولات درست سه روز بعد از سخنرانی حسن روحانی، رییس جمهور اسلامی ایران رخ می دهد كه در آن گفته بود: «خیال می كنند وقتی ما می گوییم هنگامی كه نفت ایران صادر نشود، هیچ كس نمی تواند نفت صادر كند به دنبال بستن تنگه هرمز هستیم در صورتی كه راه های فراوانی وجود دارد و بستن تنگه هرمز روش ساده آن است، اما بسیاری تنگه های دیگر برای این كار در اختیار داریم.» ایالات متحده امریكا تهدید كرده است كه از آبان ماه سال جاری، صادرات نفت خام ایران را به صفر می رساند.

روایت مشكوك سعودی

امنیت تنگه باب المندب با عرض 20 كیلومتر كه روزانه معبر 4 میلیون و 800 هزار بشكه نفت خام و فرآورده های نفتی بازارهای جهانی است، به خطر افتاد. این خط خبری است كه رسانه های وابسته به عربستان سعودی تلاش می كنند به جهانیان برسانند. ساعاتی بعد از هدف قرار گرفتن یك ناوچه جنگی سعودی در سواحل غربی یمن، رسانه های دولتی عربستان سعودی با تغییر روایت تلاش كردند به شكلی وانمود كنند كه گویا جمهوری اسلامی ایران، تهدید خود برای تنگ تر كردن یك تنگه استراتژیك را عملی كرده است، سعودی ها برای طبیعی تر جلوه دادن ادعای خود، یك گام فراتر هم برداشتند و به صورت یكجانبه انتقال نفت از طریق این تنگه را كاملا متوقف كردند. شبكه المسیره یمن در توضیح حمله صبح چهارشنبه، هدف این حمله را یك ناو جنگی سعودی به نام دمام اعلام و تاكید كرد كه این حمله با استفاده از موشك انجام شده است. ساعاتی بعد خبرگزاری صبای یمن هم خبر داد كه حمله دیگری به یك ناوچه نظامی ائتلاف از طریق بندر دریهمی، در جنوب بندر بزرگ حدیده هدف حمله نظامیان یمنی قرار گرفته است. بر اساس روایت پایتخت پادشاهی عربستان سعودی، شبه نظامیان حوثی یمن عملیاتی برای حمله به دو نفتكش سعودی انجام داده اند كه یك حمله خنثی شده و به نفتكش دیگر خساراتی جزیی وارد شده است. ساعاتی بعد خالد الفالح، وزیر نفت عربستان سعودی اعلام كرد كه صادرات نفت عربستان سعودی از طریق تنگه باب المندب در جنوب غربی شبه جزیره عربستان «به دلیل نگرانی برای امنیت نفتكش ها و خدمه آنها و نگرانی های آلودگی محیط زیست» كاملا متوقف می شود. بر اساس ادعای وزارت نفت عربستان سعودی، دو نفتكشی كه مورد حمله قرار گرفته اند متعلق به شركت حمل و نقل دریایی دولتی عربستان، بحری بوده اند و هر یك ظرفیت 2 میلیون بشكه نفت خام داشتند. وزارت نفت سعودی در بیانیه خود تاكید كرده كه فقط یكی از این دو نفتكش آسیب جزیی دیده است، هیچ یك از خدمه آنها آسیب ندیده و نشت نفت در دریا رخ نداده است. رویترز به نقل از وزارت انرژی كویت نوشت كه توقف صادرات نفت این كشور از طریق تنگه باب المندب گزینه ممكنی است. همزمان یك افشاگر سعودی، معروف به «مجتهد» در توییتی به این موضوع پرداخت و نوشت: «كشتی هدف قرار داده شده در نزدیكی باب المندب، یك ناو جنگی سعودی بود اما بن سلمان (ولیعهد عربستان) نمی خواهد اعتراف كند كه حوثی ها قدرت نابودی ناوهای جنگی اش را دارند به همین دلیل ادعا می كند كه (كشتی مورد هدف) یك نفتكش بوده است. » به گزارش خبرگزاری، فارس مجتهد افزود: «(بن سلمانِ) احمق نمی تواند بفهمد كه اعتراف به ناتوانی در حفاظت از باب المندب پس از سه سال جنگ، خطرناك تر از اعتراف به هدف قرار گرفته شدن یك كشتی جنگی است.»

تلاش برای بین المللی كردن ماجرا

پایگاه خبری فارن پالیسی در گزارشی از اتفاقات اخیر در دریای سرخ می نویسد: «این رویداد، به ویژه واكنش سعودی ها به آن، بیش از آنكه با امنیت انتقال انرژی ارتباط داشته باشد، مربوط به رقابت منطقه ای عربستان سعودی با ایران و البته تنش های رو به گسترش میان تهران و واشنگتن است. واقعیت این است كه قیمت نفت در بازارهای جهانی بعد از این حمله تغییر چندانی نكردچراكه عربستان سعودی به سادگی می تواند نفت خود را از طریق خط لوله به بنادر شمالی تر دریای سرخ ببرد و از آنجا، بدون استفاده از تنگه باب المندب، نفت خام صادراتی خود را به اروپا بفرستد یا حتی مسیر قدیمی دور زدن آفریقای جنوبی را برای رسیدن به اروپا طی كند.» استفاده از آبراهه دماغه امید نیك در جنوب، به جای تنگه باب المندب، مسیر نفتكش های عربستان تا هلند را از 21 روز به 36 روز افزایش می دهد. كیت جانسون، خبرنگار حوزه اقتصاد جغرافیایی فارن پالیسی در ادامه می نویسد: «(بعد از تغییر ادبیات ایران مبنی بر توانایی بستن تنگه ها) عربستان سعودی به دلایل مختلفی، كاملا نشان داده است كه آماده است در این میدان بازی كند. در شرایطی كه ائتلاف تحت رهبری عربستان سعودی علیه یمن، ادعا می كند كه حمله حوثی ها شكست خورده و فقط یكی از نفتكش ها آسیب جزیی دیده است، اما عربستان بلافاصله اطلاعیه می دهد كه كلیه صادرات نفت خود را از تنگه باب المندب قطع كرده است. ریاض در گذشته، با تهدیدهایی بسیار بزرگ تر از این برای صادرات نفتش مواجه شده است، اما هیچگاه چنین واكنشی نشان نداده است. در واقع می توان گفت كه ریاض در حال بهره برداری حداكثری از این حمله است و در واقع مانند تمارض های نیمار در فوتبال، سعی می كند تا توجه جهانی را به نقش ایران در جنگ یمن جلب كند.» ریچارد مالینسون، از موسسه مشاوره انرژی اسپكتس در لندن به فارن پالیسی می گوید: «هیچ نشانه ای وجود ندارد كه حوثی ها علاقه ای داشته باشند همه ترافیك عبوری از تنگه باب المندب را متوقف كنند، در عین حال به نظر نمی رسد ابزار چنین اقدامی را هم در اختیار داشته باشند. تصور من این است كه سعودی ها تلاش می كنند تا مساله را به عنوان یك تهدید بین المللی تبلیغ كنند. هر چقدر ریاض بیشتر موفق شود حوثی های یمن را به عنوان دست نشانده های ایران در یمن وانمود كند، روایت قدرتمندتری برای توجیه عملكرد خود به دست می آورد.»

الن والد، تحلیلگر مسائل عربستان سعودی در یادداشتی برای پایگاه خبری فوربس می نویسد: «هدف عربستان سعودی فقط و فقط كشیدن پای قدرت های بین المللی به جنگ یمن است.» جیمز دورسی، تحلیلگر مسائل خاورمیانه به خبرگزاری فرانسه می گوید كه ریاض بعد از سه سال جنگ بی نتیجه تلاش می كند تا «جنگ فراموش شده» خود را به یك بحران بین المللی تبدیل كند. دورسی تاكید می كند: «قطع صادرات نفت باعث می شود تا جنگ فراموش شده، دوباره در صدر خبرهای جهانی قرار بگیرد و ضمن افزایش تنش ها در منطقه، پای قدرت های جهانی را برای كمك به سعودی ها در جنگ به یمن باز كند.» كامل الحرمی، تحلیلگر كویتی بازار نفت به خبرگزاری فرانسه در این مورد می گوید: «اثر توقف حمل و نقل نفت عربستان از طریق دریای سرخ بر قیمت نفت مقطعی و ناچیز خواهد بود، اما اثر اصلی این اقدام، نظامی خواهد بود. این رویداد می تواند باعث افزایش حضور نظامی ناوهای جنگی امریكایی و حتی روسی در دریای سرخ شود كه احتمال تنش های نظامی را به شدت زیاد می كند.» به گزارش رویترز، محمد علی الحوثی، رهبر انصارالله در پیامی كه در شبكه های اجتماعی منتشر كرده است ضمن تاكید بر اینكه انصارالله برای جلوگیری از حملات عربستان سعودی توان بستن تنگه باب المندب را دارد، نوشت: «ما مساله امنیت آمد و شد دریایی از طریق تنگه باب المندب را جدی می گیریم و نمی خواهیم به نیروهای متجاوز بهانه بدهیم كه ادعا كنند این مسیر دریایی در خطر قرار دارد.»

پریدن ابوظبی بر واگن تبلیغات

امارات متحده عربی كه در جنگ یمن در كنار عربستان سعودی قرار دارد، بلافاصله خط تبلیغاتی سعودی در مورد حمله ادعایی به نفتكش و بزرگنمایی نقش ایران در این حمله را دنبال كرد. وزارت امور خارجه و همكاری های بین المللی امارات متحده عربی با صدور بیانیه ای تاكید كرد كه این عملیات را یك عملیات تروریستی می داند كه به امنیت رفت و آمد در آب های بین المللی ضربه خواهد زد. در این بیانیه با تكرار اتهام های واهی ائتلاف تحت رهبری عربستان آمده است: «این حمله بزدلانه بازتاب دهنده نقش منفی و خطرناك ایران در حمایت از گروه شبه نظامی كودتاگر و عملكرد خصمانه آنها در تامین سلاح، تجهیزات و موشك های بالستیك برای تروریست ها حوثی است. » به گزارش روزنامه نشنال امارات، انور قرقاش، وزیر مشاور تندروی دولت امارات در امور خارجه كه در یك اندیشكده بریتانیایی سخنرانی می كرد، گفت: «این یك حمله غیرمسوولانه است كه آثار آن فراتر از منطقه را تحت تاثیر قرار خواهد داد. » انور قرقاش در ادامه صحبت هایش ضمن ابراز امیدواری برای موفقیت استراتژی ضدایرانی دونالد ترامپ، رییس جمهور امریكا گفت: «امیدوارم اروپا و امریكا بتوانند بر اختلاف نظرهای شان برای رویارویی با ایران فائق بیایند؛ یك غرب متحد، ستون امنیت بین المللی است. ما نسبت به اختلاف نظرهایی كه میان اروپا و امریكا در مورد ایران وجود دارد، نگرانی هایی داریم.» عربستان سعودی و امارات متحده عربی كه سه سال است وارد جنگ علیه یمن شده اند، یكی از بهانه های اصلی خود برای این جنگ را «حفظ امنیت آبراه های بین المللی» عنوان می كنند.

ابوظبی در تیررس پهپادهای انصارالله

عصر روز پنجشنبه شبكه المسیره یمن، خبرداد كه پهپاد جدید گروه انصارالله با عنوان «صماد 3» فرودگاه ابوظبی را هدف قرار داده است. این اولین بار است كه گروه های یمنی، با استفاده از پهپاد یك مركز استراتژیك در پایتخت امارات را هدف قرار می دهند. مقام های اماراتی حاضر به تایید این حمله نشدند، اما ساعاتی بعد از حمله، حساب كاربری رسمی فرودگاه ابوظبی با تایید وقوع یك حادثه در این فرودگاه مدعی شد كه عامل این حادثه یك خودرو بوده است. در توییت فرودگاه آمده است: «فرودگاه ابوظبی می تواند وقوع یك حادثه مربوط به یك خودروی خدمات در ترمینال 1 این فرودگاه در ساعت 4 بعدازظهر (به وقت محلی) را تایید كند. این اتفاق تاثیری بر فعالیت های فرودگاه نداشته و ورود و خروج پروازها طبق برنامه ادامه دارد. » نیروهای یمنی پیش از این با استفاده از پهپادی با عنوان صماد 2 به یكی از پالایشگاه های نفتی عربستان سعودی حمله كرده بودند. به گزارش خبرگزاری فارس، روز پنجشنبه «عبدالله حسن الجفری» سخنگوی رسمی نیروی هوایی یمن اعلام كرد پهپاد «صماد 3» با پیمودن 1500 كیلومتر بدون اینكه رادارهای امارات موفق به رصد آن شوند، وارد آسمان امارات ابوظبی شد.