تبریز - وجود مخازن زیر زمینی نفت در آذربایجان شرقی چندی است توسط عده ای از مسئولین مطرح می شود كه ادعای بیش نیست و در صورت صحت موضوع مرقوم به صرفه بودن آن جای تردید و شك دارد.

خبرگزاری مهر، گروه استان ها – بهنام عبداللهی: بودن یا نبودن، این بار واقعا مسئله این است. یكی از مسئولان آذربایجان شرقی به تازگی ادعا كرده است كه در این استان نفت وجود دارد.

جواد رحمتی، معاون عمرانی كنونی استاندار آذربایجان شرقی، زمانی كه سرپرست استانداری آذربایجان شرقی بود با مدیر اكتشافات شركت ملی نفت ایران دیدار كرد. او در این دیدار ادعا كرد كه بر اساس مطالعات اولیه، وجود نفت در این استان تایید شده است و انتظار می رود هرچه زودتر عملیات اجرایی پیرامون آن انجام شود.

عقیده او بر این است كه تحقق عملیات اكتشاف نفت، می تواند اقتصاد، اشتغال و تولید این استان را به شكوفایی برساند و درحالت كلی اوضاع را بهتر كند.



استان آذربایجان شرقی یكی از استان های كاملا صنعتی ایران به شمار می آید. اقتصاد مردم این استان بیش تر از آنكه به كشاورزی متكی باشد، به كارخانجات صنعتی بزرگ وابسته است. صنایع مختلفی از قبیل صنایع شیمیایی، ماشین آلات و تجهیزات، محصولات كانی غیرفلزی، مواد غذایی، آشامیدنی و قطعات خودرو، نساجی، پوشاك، چرم و كفش در شهر تبریز كه مركز آذربایجان شرقی است، مشغول فعالیت هستند.

حال آیا واقعیت داشتن وجود نفت در این استان، و عملیاتی كردن آن، ممكن است تحولاتی مثبت در اقتصاد استان به وجود بیاورد؟

اقتصاد ایران سال هاست كه بوی نفت می دهد. نفت هایی كه از جنوب كشور و از میدان هایی چون اهواز، گچساران، آزادگان، مارون و... استخراج می شود اما خود این مناطق درحال حاضر از محروم ترین نقاط ایران به شمار می آیند.



درحالی كه اهواز روزانه 750هزار بشكه نفت تولید می كند، مردم این شهر و استان خوزستان از ابتدایی ترین نیازها همچون آب آشامیدنی سالم بی بهره هستند. در حالی كه به گفته استاندار خوزستان این استان حدود دوسوم نفت ایران را تولید می كند، حدود 12هزار كودك در این استان بخاطر نداشتن كفش از تحصیل بازمانده اند.

در حالی كه به گفته استاندار خوزستان این استان حدود دوسوم نفت ایران را تولید می كند، حدود 12هزار كودك در این استان بخاطر نداشتن كفش از تحصیل بازمانده اند

از طرفی دیگر سال هاست كه ایران نفت خود را به صورت خام و بدون هیچ ارزش افزوده ای به كشورهای خارجی صادر می كند. به عبارتی دیگر اقتصاد ایران به نفت وابسته است اما به تازگی كه آمریكا تحریم هایی علیه ایران اعمال كرده، انتظار می رود میزان صادرات نفت خام كاهش یافته و تمركز بر اقتصاد مقاومتی، آنچه رهبر معظم انقلاب سال هاست برآن تاكید می كنند، بیش تر شود.

به طور كلی منطقه آذربایجان، منطقه ای پرپتانسیل از نظر وجود نفت و گاز نیست

سید صالح هندی، مدیر امور اكتشافات شركت ملی نفت ایران هم تایید می كند كه احتمال وجود هیدروكربن در شهرستان های بستان آباد و میانه استان آذربایجان شرقی هم وجود دارد.

او در گفتگو با مهر می گوید: مطالعات اولیه نشان می دهد در این دو شهرستان امكان وجود نفت و گاز وجود دارد و به همین خاطر اقدامات لازم را برای انجام عملیات اكتشافی و آغاز مطالعات در این منطقه انجام می دهیم.

اما هندی در عین حال یادآور می شود كه به طور كلی منطقه آذربایجان، منطقه ای پرپتانسیل از نظر وجود مقادیر نفت و گاز نیست.



در همین حال كه كارشناسان استخراج نفت از دریاهایی به عمق 800متر را بدون صرفه اقتصادی عنوان می كنند، ارتفاع تبریز از سطح دریا كه از نزدیك ترین شهرها به بستان آباد و میانه است 1300 الی 1500متر استاما مسئله مهم این است كه بر فرض، اگر نفت در آذربایجان شرقی وجود داشته باشد، آیا استخراج آن صرفه اقتصادی خواهد داشت؟

رویترز دوسال پیش در مقاله ای به نقل از مدیران ارشد نفتی جهان، نوشت كه استخراج نفت در خلیج مكزیك آمریكا، دریای شمال، علی الخصوص منطقه نوروژ، و برزیل می تواند صرفه اقتصادی داشته باشد و استخراج نفت از آب های عمیق جهان، به مراتب هزینه های بیش تری تحمیل می كند.

در همین حال كه كارشناسان استخراج نفت از دریاهایی به عمق 800متر را بدون صرفه اقتصادی عنوان می كنند، ارتفاع تبریز از سطح دریا كه از نردیك ترین شهرها به بستان آباد و میانه است 1300 الی 1500متر است.

زمین شناسی نفت، علمی است كه خاصیت و ویژگی های زمین را در رابطه با استخراج نفت و محاسبه صرفه اقتصادی آن بررسی می كند. این علم است كه می گوید چه مقدار از میزان تولید نفت می تواند در یك منطقه صرفه اقتصادی داشته باشد.



حتی بهره برداری از نفت دشت مغان به علت تراوایی بسیار كم مخزن، اقتصادی نیست

میدان نفت دشت مغان در استان اردبیل، از نزدیك ترین میدان های نفت به آذربایجان شرقی است. این میدان نفت، در شمال غرب كشور، در استان اردبیل، در منطقه ای با وسعت 5٫6 كیلومتر مربع و در حوضه دشت مغان، مستقر می باشد. ضخامت رسوبات در این حوضه بیش از 8 كیلومتر بوده و غنی از طبقات شیلی- رسی است.

سرمایه گذاری مرحله اول شامل اكتشاف و عملیات اكتشافی آن را جمعاً معادل 141 میلیون و 800 هزار دلار تعیین شده بود. بر این اساس، از مبلغ سرمایه گذاری مرحله اول، حداقل مبلغ 40 میلیون و 300 هزار دلار سرمایه گذاری به عنوان «تعهدات مرحله اكتشاف» شامل جمع آوری، پردازش و تفسیر اطلاعات لرزه نگاری دو بعدی و حفر سه حلقه چاه اكتشافی در بلوك مذكور و مابقی برای عملیات تكمیلی اكتشاف شامل جمع آوری، آمایش، تفسیر لرزه نگاری و لرزه نگاری سه بعدی و حفاری یك حلقه چاه توصیفی با تأیید شركت ملی نفت ایران انجام می گیرد.

با اینكه تولید این میدان نفت را 4000میلیون دلار بشكه نفت اعلام می كنند، اما یك زمین شناس نفت در گفتگو با مهر می گوید: بهره برداری از نفت دشت مغان به علت تراوایی بسیار كم مخزن، اقتصادی نیست.

محسن علی لو توضیح می دهد: واقعیت این است كه اكتشاف و استخراج نفت هزینه های گزافی را تحمیل می كند، بر همین اساس تنها سرمایه گذاری در مخازنی كه میزان تراوایی زیادی دارند، منطقی است.



صادرات غیر نفتی استان آذربایجان شرقی ، به اقتصاد مقاومتی نزدیك تر است

گرچه توجه به داشته های طبیعی، معادن و ذخایر كشور، یك ضرورت است اما مسئله این است كه چقدر می توان به ذخایر محدود دل خوش كرد؟

درحالی كه برخی مسئولان بر ضرورت كشف و استخراج نفت آذربایجان شرقی تاكید می كنند، صادرات غیرنفتی این استان در سال گذشته از مرز 2میلیارد دلار گذشت. و این به تعبیر مقام معظم رهبری، یك گام مثبت به سوی اقتصاد مقاومتی است.

سوال مهم اینجاست كه اگر به جای 20درصد، 50درصد اقتصاد ایران به صادرات غیرنفتی وابسته بود، تحریم های آمریكا می توانست در بازار ایران تشنج ایجاد كند؟ باز واژه تحریم به همین اندازه ترسناك بود؟