نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی در جریان بررسی جزئیات بخش هزینه ای لایحه بودجه سال 98 كل كشور، با ردیف 19 جدول پرداختی ها (مصارف هدفمندی) بند "الف" تبصره 14 ماده واحده این لایحه موافقت كردند. بر این اساس نمایندگان مجلس مبلغ 411 هزار میلیارد ریال را به منظور پرداخت یارانه نقدی و غیرنقدی خانوار ها مشخص كردند.

این در حالی است كه مركز پژوهش های مجلس در گزارشی با عنوان بررسی مصوبات كمیسیون تلفیق بودجه سال 1398 كل كشور و هدفمند كردن یارانه ها (تبصره 14 لایحه) اعلام كرد: تبصره 14 لایحه بودجه سال 1398 به موضوع هدفمند كردن یارانه ها اختصاص دارد. در تبصره 14 لایحه بودجه سال 1398 همانند قانون سال 1397 در راستای ماده 39 قانون برنامه بودجه ششم توسعه مقرر شده است همه منابع و مصارف موضوع قانون هدفمندسازی یارانه ها گزارش شود. به علاوه اینكه مشابه قانون بودجه سال 1397، در بند (الف) این تبصره تاكید شده است كه تمامی دریافتی ها (منابع) مندرج در جدول هدفمندی به حساب سازمان هدفمندسازی یارانه ها نزد خزانه داری كل كشور واریز و پس از تخصیص سازمان برنامه بودجه مطابق جدول هزینه گردد. مهمترین نكته تبصره 14 لایحه بودجه سال 1398 به شرح زیر است:

منابع قانون هدفمند كردن یارانه ها 1، 407 هزار میلیارد ریال پیش بینی شده كه نسبت به قانون بودجه سال 1397 رشدی 44 درصدی داشته است. سهم زیادی از این رشد مربوط یه دریافتی حاصل از فروش صادرات فراورده های نفتی (ردیف 2 منابع جدول تبصره 14 لایحه بودجه) است. كل منابع هدفمندی 419 هزار میلیارد ریال افزایش یافته كه 278 هزار میلیارد ریال آن (66 درصد) ناشی از افزایش بخش صادرات فراورده های نفتی است.

استفاده از منابع صادرات فراورده های نفتی جهت قانون هدفمندی یارانه ها مغایر متن قانون هدفمندی یارانه ها مصوب 1388 است. گفتنی است این ردیف درآمدی به دلیل كمبود منابع و شكست قانون در واقعی شده قیمت حامل ها به منابع هدفمندی اضافه شده است.

در مورد منابع هدفمندسازی یارانه ها گفتنی است تمامی وجوه دریافتی حاصل از فروش آب و برق (شامل منابع سوخت نیروگاه ها) جهت حمایت از صنعت آب و برق به شركت های ذی ربط برگشت داده می شود. اما در خصوص دریافتی های حاصل از فروش فراورده های نفتی و گاز طبیعی به ترتیب 31 و 50 درصد از درآمد های مذكور به شركت های ذی ربط بازگردانده می شود و مابقی پس از كسر عوارض و مالیات بر ارزش افزوده به مصارف هدفمندی اختصاص می یابد.

سهم مصارف سازمان هدفمندسازی یارانه ها 626 هزار میلیارد ریال، یعنی حدود 44 درصد كل منابع است. مصارف سازمان هدفمندی نسبت بودجه سال 1397 كه 440 هزار میلیارد ریال بود با رشدی 42 درصدی همراه بوده است.

در لایحه بودجه سال 1398 منابع در نظر گرفته شده برای پرداخت یارانه نقدی و غیر نقدی خانوار 411 هزار میلیارد ریال است. اختصاص 411 هزار میلیارد ریال برای پرداخت یارانه نقدی بدین معناست كه در سال 1398 به طور میانگین، هر ماه امكان واریز یارانه نقدی برای 75 میلیون و 274 هزار نفر وجود خواهد داشت. البته با توجه به رشد جمعیت و با فرض عدم حذف 3 دهك پر درآمد، تعداد یارانه بگیران تا پایان سال 1398 مرز 79 میلیون نفر را رد خواهد كرد.

مهم ترین ایراد های تبصره 14 لایحه بودجه سال 1398 كل كشور

توسعه منابع قانون هدفمند كردن یارانه ها و ماده 39 قانون برنامه ششم توسعه از فروش داخلی حامل های انرژی به صادرات فرآورد های نفتی

عدم اجرای قانون هدفمند كردن یارانه ها و ماده 39 قانون برنامه ششم توسعه: تامین منابع هدفمندی از محل صادرات فراورده های نفتی موجب شده است دولت در راستای اجرای قانون هدفمند كردن یارانه ها و افزایش قیمت حامل های انرژی گام برندارد؛ به طوری كه به جز خوراك گاز پتروشیمی ها و سوخت صنایع فولاد هیچ افزایش قیمتی در سایر حامل های انرژی دیده نمی شود.

اعتبار یك هزار میلیاردی اشاره شده بند (ی) تبصره 6 قانون بودجه سال 1397 در ردیف های 10، 13، و 18 حداول تبصره 14 تفكیك شده و هر یك از شركت های گاز، برق و آب موظف شده اند سهم مشخص از این هزار میلیارد را به آموزش و پرورش پرداخت كنند، اما موضوع مهمی كه باید به آن توجه كرد این است كه مصارف موضوع این ردیف ها همچنان غیر شفاف است و اهداف كمی كه قرار است با پرداخت این هزار میلیارد ریال به آموزش و پرورش محقق شود، مشخص نشده است.

پیشنهاد ها

همانطور كه گفته شد تاخیر سازمان هدفمندسازی یارانه ها در پرداخت منابع شركت ها موجب بروز مشكلات بسیاری در فعالیت جاری و روند سرمایه گذاری این شركت ها شده است، لذا به منظور جلوگیری از تاخیر های طولانی مدت سازمان هدفمندسازی یارانه ها، پیشنهاد می شود عبارت زیر به عنوان بند 3 جزء الف. تبصره 14 الحاق شود.

سازمان برنامه و بودجه موظف است نسبت به تخصیص سهم شركت های مندرج در جدول فوق متناسب با درصد عملكرد منابع پیش بینی شده برای هر شركت، به صورت یك دوازدهم اقدام كرده و گزارش عملكرد این تبصره را در مقاطق سه ماهه به كمیسیون های اقتصادی، انرژی، برنامه و بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی ارائه كند. همچنین سازمان هدفمندسازی یارانه ها مكلف است سهم شركت های ملی نفت، پالایش و پخش فرآورده های نفتی، گاز و وزارت نیرو را ظرف مدت دو هفته پس از وصول به حساب شركت های ذی ربط واریز كنند.

ردیف 5 حدول مصارف تبصره 14 موضوع هدفمندی یارانه ها به سهم 14.5 درصدی شركت ملی نفت از فروش فرآورده های نفتی اشاره دارد. این در حالی است كه مطابق قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی (2) سهم شركت ملی نفت از فروش نفت خام و میعانات گازی به پالایشگاه هاست نه فروش فراورده های نفتی، لازم است كه عنوان این ردیف به عبارت 14.5 درصد فروش داخلی نفت و میعانات گازی به پالایشگاه های داخلی تغییر یابد.

با توجه به عوارض زیست محیطی مصرف فراورده های نفتی و با استناد به ماده 38 قانون مالیات بر ارزش افزوده (تخصیص عوارض بنزین و نفت سفید (10 درصد) نفت گاز (10 درصد) و نفت كوره (5درصد) پیشنهاد می شود ردیف 1 مصرف جدول تفكیك گردد و عوارض شهرداری ها در ردیف مجزای درج شود تا اعتبارات آن در اختیار شهرداری های سراسر كشور قرار گیرد و اعتبارات مذكور در شهر های با آلودگی هوا با نظارت و تائید سازمان محیط زیست به مصرف برسد. بدین منظور پیشنهاد می شود عنوان و مبلغ ردیف 1 جدول مصارف تبصره 14 به شرح زیر اصلاح شود:

با توجه به حجم بالای مطالبات وزارت نیرو و از دستگاه های دولتی، پیشنهاد می شود جزء 2 بند تبصره 14 لایحه بودجه به شرح زیر اصلاح شود و اجرای قانون ماده 48 قانون محاسبات عمومی به شركت توانیر نیز تسری داده شود:

به منظور تحقق كامل ردیف های قانون 3و 4 دریافتی های (منابع) جدول فوق، وزارت امور اقتصادی و دارایی مكلف است به استناد ماده 48 قانون محاسبات عمومی و با اعلام شركت دولتی تابعه وزارت نفت و وزارت نیرو نسبت به وصول مطالبات سنوات قبل شركت مذكور از مشتركان اقدام كند. منابع وصولی به خزانه داری كل كشور واریز می شود و پس از تسویه سهام معوقه و مالیات های معوقه شركت های تابعه وزارتخانه ای نفت و نیرو باقی مانده آن به حساب سازمان هدفمندسازی یارانه ها نزد خزانه داری كل كشور واریز می شود.

منبع: ایبِنا