اكوفارس: مجموعه وزارت نفت، وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان استاندارد در حال پیگیری و اجرای طرحی هستند كه تا اول آبان ماه سال 98، تمامی خودروهای گازسوز شناسایی، اصلاح و استانداردسازی شوند. به گزارش اكوفارس به نقل از تسنیم، توسعه ظرفیت های عرضه سوخت CNG در كشور با وجود 4 میلیون خودروی دوگانه سوز و همچنین ارزان تر بودن این نوع سوخت و آلودگی بسیار كمتر آن نسبت به بنزین، گازوئیل و LPG كه از آن به عنوان سوخت پاك یاد می شود، اهمیت بسیاری دارد.

در خصوص مسائل مرتبط با سوخت CNG از سهم این سوخت در سبد مصرف سوخت كشور، مشكلات زیرساختی، انفجارهای گاه و بیگاه مخازن CNG و .... با حمید قاسمی ده چشمه مدیر طرح CNG شركت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران به گفت وگو پرداخته ایم.

تعیین سهم انواع سوخت در سبد سوخت كشور مشخص است؟

ما در حال حاضر متولی خاصی برای سبد سوخت نداریم، به گونه ای كه بگوییم كشور تصمیم گرفته چه نوع سوختی، چه میزان سهم در سبد سوخت داشته باشد، این گونه نیست. ما یك همایش ملی برای این كار برگزار كردیم و در قالب آن تلاش كردیم این مسئله را به صورت استاندارها بیان كنیم. وضعیت امروز خودمان را در بخش سوخت بسنجیم، پتانسیل موجود را بیان كنیم و امكان دستیابی به این پتانسیل ها در سالهای آینده را برآورد كنیم.

سهم CNG در سبد سوخت كشور در حال حاضر چه میزان است؟

در وضع موجود تقریبا 13 درصد سهم سبد سوخت كشور در بخش خودروهای سنگین و سبك به CNG تعلق دارد. اگر فقط حمل و نقل سبك را در نظر بگیریم، حدود 19 درصد سوخت خودروهای سبك كشور با CNG تأمین می شود. البته برنامه های قبلی برای سهم CNG در سبد سوخت این نبوده، اعداد مدنظر برنامه ها بزرگ تر از این بوده است. ما درخواست افزایش سهم CNG در سبد سوخت كشور را به متولیان امر داده ایم و اعتقاد داریم كه این ظرفیت در كشور وجود دارد كه سوخت پاك CNG سهم بیشتری از سبد سوخت كشور را به خود اختصاص دهد.

اجازه خواستیم با دو نوع تكنولوژی این كار را انجام دهیم كه یكی تكنولوژی تبدیل خودروهای بنزین سوز به دوگانه سوز است و دیگری تكنولوژی تولید خودروهای پایه گازسوز است. می توانیم در هر دو مسیر جلو رفته و سهم CNG را افزایش دهیم.

به دنبال تبدیل خودروهای موجود در چرخه حمل و نقل كشور به خودروهای دوگانه سوز هستید؟

در حال حاضر حدود 21 میلیون و 700 هزار خودرو در كشور تردد می كنند كه از این تعداد یك میلیون و 870 هزار دستگاه خودروی سنگین و دیزلی هستند و حدود 20 میلیون خودروی باقی مانده خودروی سبك هستند.

از حدود 20 میلیون خودروی سبك، حدود 4 میلیون و 100 هزار خودرو به صورت مجاز، غیرمجاز و حتی زیرپله ای دوگانه سوز شده اند و در حال حاضر در جایگاه های عرضه سوخت CNG، سوخت گیری می كنند.

از مجموع 4 میلیون و 100 هزار خودروی گازسوز، 2 میلیون و 800 هزار خودرو توسط خودروساز به صورت تولید كارخانه ای گازسوز بوده، 914 هزار خودرو را وزارت نفت از حالت بنزین سوز به دوگانه سوز تبدیل كرده و بقیه نیز به صورت غیرمجاز تبدیل شده اند.

در حال پیگیری یك مكانیزمی با وزارت صنعت و سازمان استاندارد، زیر نظر معاونت امور زیربنایی رئیس جمهوری هستیم تا همه خودروهای گازسوز را شناسایی كنیم. از این طریق تمامی خودروهای گازسوز شده به صورت مجاز و غیرمجاز را از طریق فراخوان شناسایی می كنیم تا سیستم های گازسوز این خودروها بررسی و استاندارد شده و سلامت این خودروها تأیید شوند.

به عبارتی لیستی از تمامی خودروهای گازسوز كشور تهیه می شود؟

در زمان لازم می توانیم این لیست را در اختیار داشته باشیم. درواقع تا اول آبان سال 98 به ما فرصت داده شده است. ما اكنون لیستی از تمام كارگاههای مجاز تبدیل كننده خودرو با هماهنگی با وزارت كشور در اختیار داریم. به دنبال این هستیم به استاندارد خاصی از شكل تبدیل و صدور گواهی نامه معتبر سوخت برسیم. خوشبختانه با هماهنگی هایی كه با وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان استاندارد صورت گرفته، به یك جمع بندی كلی رسیده ایم و این كار پیاده سازی خواهد شد.

روش اجرا، بر اساس خوداظهاری مالكان خودروهای دوگانه سوز است؟

ما در جایگاه هایمان دوربین نصب می كنیم تا خودروهای گازسوز شناسایی شوند. وزارت صمت نیز سامانه ای ایجاد كرده كه مالكان خودروهای گازسوز ثبت نام كنند. آگهی های مربوطه را نیز در جایگاه های عرضه بنزین و CNG نصب كرده ایم. با كمك اتحادیه سوخت های جایگزین كه تمامی واحدهای تبدیل زیر نظر این اتحادیه هستند، داریم كار را جلو می بریم. نیروهای آموزش دیده به اضافه همكاری با بازرسان سازمان استاندارد و شركت های بازرسی كه مجوز بازرسی دارند، همه و همه به صورت مجموعه ای كامل وارد كار می شوند تا بحث تبدیل به درستی انجام شود.

تمام این هدفگذاری ها قرار است تا اول آبان سال 98 به نتیجه برسد؟

بله، در این تاریخ باید به این برسیم كه تمامی خودروهای تبدیلی شناسایی شده و بعد از این تاریخ باید بدانیم هر ماشینی كه وارد جایگاه های عرصه سوخت CNG شده، ماشینی هست كه سامانه سیمفای وزارت كشور آنرا شناسایی می كند. این سامانه اجازه گاززدن به این خودروها می دهد. در حال حاضر سامانه سیمفا فعال است اما اینكه خودروهای گازسوز همگی مجوز سوخت گیری را در قالب این سامانه اخذ كنند، در حال پیگیری است و هنوز تكمیل نشده است.

با این كاری كه انجام می شود، دیگر شاهد این نخواهیم بود كه در جایگاهی یك خودروی گازسوز در زمان سوخت گیری منفجر شود؟

دقیقا یكی از اهداف این كار، افزایش ایمنی خودروهای گازسوز است. وقتی خودرویی منفجر می شود هم به شخص ضربه می زند و هم خساراتی را برای جایگاه عرضه سوخت به دنبال دارد. می توانیم بگوییم با شناسایی و استانداردسازی روند تبدیل، دیگر شاهد بروز این گونه اتفاقات نخواهیم بود.

یعنی تركیدن های خودروهای CNG سوز، تماما مربوط به خودروهایی بوده كه به صورت غیرمجاز و غیراستاندارد تبدیل شده بودند؟ ممكن است برای خودروهایی كه به صورت مجاز و حتی كارخانه ای گازسوز شدند هم اتفاقی رخ دهد؟

خوشبختانه در صنعت CNG در بخش خودرویی، می توانم بگویم كه خودروها ایمن هستند. شاید برایتان جالب باشد كه بدانید خود من در بدو ورود به شركت ملی پخش فرآورده های نفتی، فكر می كردم كه خودروهای CNG سوز خودروهای خطرناكی هستند، چرا كه در فضای رسانه ای كشور بیشتر انفجارهای این خودروها نمایش داده شده و عباراتی چون بمب متحرك برای این قبیل خودروها به كار برده شده كه ذهن را نسبت به گازسوز بودن خودرو می ترساند. ولی بعدا كه در این حوزه بیشتر ورود كردم دیدم كه استانداردهای ساخت ما در بخش گازسوز بودن خودرو و مخازنی كه می سازیم استانداردی بسیار قوی و كارآمد است.

به ضرث قاطع تا فشار 400 بار هیچ اتفاقی برای مخازن CNG خودروها نمی افتد. فشار تنظیمی سوخت CNG در مخازن خودروها روی 200 بار است، یعنی تا دوبرابر آن هم، هیچ اتفاقی برای این مخازن نمی افتد و این فشار نرمال 200 بار، نصف ظرفیت قابل تحمل مخازن است. البته فشار انفجار مخازن ما باز هم از این رقم بالاتر است و روی رقم 630 بار است. این رقم هم در آزمایش ها و تست ها به صورت عملی دیده شده؛ در تست های مربوطه فشار را آنقدر بالا می بریم تا در نقطه ای شكافت ایجاد شود و این نقطه، فشار 630 بار است. از ابتدای صنعت CNG در ایران تا امروز 83 مخزن CNG تركیده اند.

یعنی كل اتفاقاتی كه در بخش خودروی CNG افتاده و منجر به تركیدگی مخزن و انفجار شده، 83 مورد بوده؟

مجموع اتفاقات 83 مورد بوده كه دلیل بروز 53 مورد از این 83 اتفاق، دستكاری مخزن بوده است. یعنی به هر دلیلی در بخشی از نقاط مخزن برشكاری انجام شده بود و دوباره جوشكاری شده و نفر بعد كه خواسته از این مخزن استفاده كند از این دستكاری یا عواقب آن بی اطلاع بوده و در اولین جایگاه، درهنگام سوخت گیری دچار انفجار شده است.

پروسه ساخت مخازن CNG به گونه ای است كه این مخازن باید یكپارچه باشند و هرنوع دستكاری آنها منجر به انفجار می شود. این مخازن در دمای 1100 درجه و با ضخامت یك سانتیمتری و با ورق خاصی رول می شود تا بتواند در مقابل فشار سوخت گاز، ظرفیت كافی را داشته باشد. وقتی به هر دلیل این ضخامت و یكپارچگی بدنه مخزن با دستكاری ها و برشكاری ها، تحت تأثیر قرار گیرد، بروز انفجار از همان نقطه برشكاری شده، طبیعی است.

از 83 مورد حادثه، تعدادی از حوادث مربوط به وانت بار های دو مخزنه بوده كه مخزن پایینی آنها در تماس درازمدت با آب و باران و گل و لای، خوردگی داشته اند. در طی زمان برای این قبیل وانت بارها فراخوان زده شد تا برای اصلاح مخازن خود مراجعه كنند. تاكنون به جز 1000 وانت باری كه هیچ آدرسی از آنها در دست نبوده، بقیه مورد بازبینی و اصلاح قرار گرفته اند.

بقیه موارد هم چند مورد تبدیل زیرپله ای بوده كه تبدیل خودروی بنزین سوز به گاز سوز بر اساس اصول صحیح و استانداردها صورت نگرفته بود. در واقع اگر خودرو به صورت اصولی تبدیل شده باشد و مخازن آن دستكاری نشود، این مخازن به راحتی تا 10 تا 12 سال كارآیی دارند و نباید دچار حوادثی چون انفجار و تركیدگی شوند.

برخی از خودروهای تبدیل زیرپله ای كه دچار انفجار شده اند از مخازنی كه در تست ها رد می شود استفاده كرده اند. این مخازن به بازار آزاد راه پیدا می كنند، دوباره همین مخازن برمی گردند و به عنوان مخزن، ارزان تر دم دست مردم قرار می گیرند. مردم می بینند مخازنی ارزان تر وجود دارد، كسی كه كارگاه زیرپله ای و غیرمجاز تبدیل خودرو را نیز اداره می كند می خواهد سودی كند، این مخزن رد شده در تست های فنی را روی خودروی فرد ناآگاه می بندد و همین مخزن در اولین سوخت گیری منفجر می شود.

با این مكانیزیمی كه برای شناسایی خودروهای گازسوز پیاده خواهیم كرد، این مشكلات حل خواهد شد. چرا كه تمامی مخازن شماره سریال دارند، سریالی كه معرف شناسنامه مخزن است و در تمامی سیستم ها ثبت می شود. در تمامی نقاطی كه تعمیرات انجام می شود نیز این پلاك ها ثبت و خوانده می شود. تمامی پروسه بر مبنای این سیستم خواهد بود و جلوی تقلب و دستكاری انسانی گرفته می شود.