الناز كه تجربه ی سفر به گرجستان را دارد می گوید از همسفران سفر زمینی آنها به گرجستان 9 نفر به دلایل مختلفی دیپورت شدند.
او می گوید كه در گرجستان حداقل با 15-16 نفر آشنا شده كه پس از پایان دوره ی اقامت توریستی خود –حداكثر 45 روز- از مرز خارج شده دوری می زنند و دوباره بازمی گردند و 2-3 سالی است كه با این شیوه در گرجستان زندگی می كنند.

رییس و نایب رییس اتاق بازرگانی مشترك ایران و گرجستان نیز می گویند كه گرجستان كشوری مهاجرپذیر نیست و سرمایه پذیر است.

آنها در گفت وگوی خود با انصاف نیوز به مواردی پرداخته اند كه ایرانیان در صورت ندانستن و یا عدم تحقیق در مورد آن، پس از عزیمت به گرجستان یا سرمایه گذاری در آن متضرر خواهند شد.

«سرمایه گذاری در گرجستان یكی از چند خصلت مهم انسان های موفق و باهوش است. مطمئنا شمایی كه در حال مطالعه این مقاله هستید نیز جزو همین افراد دسته بندی می شوید.»

این بند، بخشی از تبلیغات موسسه ای مهاجرتی برای تشویق به مهاجرت و سرمایه گذاری در گرجستان است؛ این تبلیغات در كنار اخباری چون «برهنه كردن زنان ایرانی در فرودگاه تفلیس»، بازداشت صرافان و توقیف اموالشان و عدم تمدید اقامت یكساله ی برخی ایرانیان، منجر به این سوال اساسی می شود كه در گرجستان چه خبر است؟!

تبلیغاتی كه بواسطه ی آنها در سال های اخیر بسیاری از ایرانیان به خرید خانه یا تلاش برای اخذ اقامت با شیوه های دیگر تشویق شده اند.

روایت الناز از سفر به گرجستان: راسته ی مشاورین املاك ایرانی شكه مان كرد

شرایط اقتصادی كشور و تحریم های همه جانبه و ترس از آینده شاید از دلایلی باشند كه برخی از ایرانیان را راغب به مهاجرت می كنند. اما گرجستان چرا این همه پرطرفدار شده است؟

تلاش گرجستان برای الحاق به اتحادیه ی اروپا –به هرطریق و با هر روشی- یكی از مسایلی است كه ایرانیان را وسوسه به تلاش برای مهاجرت به این كشور كرده است. با این تصور كه تا چند سال آینده با داشتن پاسپورت گرجی، اروپایی محسوب خواهند شد. با این دغدغه، بعضی تمامی مایملك خود در ایران را فروخته و برای خرید ملك و سرمایه گذاری در آن كشور با هدف گرفتن اقامت هزینه كرده اند. هزینه كردهایی كه امروز باتوجه به قوانین جدید اقامت در گرجستان و همچنین نحوه ی عملكرد بخشی از ایرانیان ممكن است هرلحظه بر باد رود. علاوه بر اینكه پیوستن گرجستان به اتحادیه ی اروپا به همین زودی ها امكان پذیر نخواهد بود.

الناز از كسانی است كه تجربه ی سفر توریستی به گرجستان را داشته است. او به انصاف نیوز می گوید: «در سرچ هایمان پیش از سفر فهمیدیم كه باید برای راحت گذشتن از مرز گرجستان و دیپورت نشدن به ازای هر روز 60 دلار همراه داشته باشیم، برخی نیز می گفتند اگر به ازای هر روز 100 دلار همراه ببرید امن تر است.

پیش از سفر، زنی كه كارمند تور بود در اتوبوس توصیه های دیگری كرد كه همراه داشتن پول كافی هم جزو آن بود. او می گفت گرجستان دیپورتی ها را زیاد كرده و برای اینكه دیپورت نشوید باید رزرو هتل، بیمه ی سفر، پولی كه همه می گفتند را همراه داشته باشیم و در عوض نباید كنسرو و یا غذاهای دیگر همراه ببریم. می گفتند مواردی بوده كه حتی بخاطر یك عدد كنسرو دیپورت شده اند. این موضوعی بود كه من در سفرهایم به كشورهای دیگر ندیده بودم؛ با اینحال خودِ من كنسرو داشتم و مشكلی هم پیش نیامد، چیزی كه خودم تجربه كردم این بود كه طبق یك الگوی خاص رفتار نمی كردند و خیلی به تشخیص ماموران از فردی كه مقابل شان بود بستگی داشت. همسفران به ما می گفتند كه چون شما اسبابتان به این شكل است و چادر و اینها دارید دیپورت می شوید اما اینچنین نشد چون پول كافی به همراه داشتیم.

شایعات زیاد بود، مثلا برخی می گفتند با هواپیما راحت تر است و كمتر مانع ایجاد می كنند؛ اما پسری كه همراه ما بود و تجربه ی اقامت داشت و مدام در رفت و آمد بود می گفت «زمینی راحت تر است و خود من یكی دوبار در سفر هوایی ام دیپورت شده ام». می گفت باید هربار بلیت برگشت را هم همراه می داشتم تا اجازه ی ورود می دادند و به همین خاطر هربار دو و نیم میلیون ضرر می كردم.

به ما هم كه زمینی سفر كردیم گفتند كه بلیت برگشت را همراه داشته باشید، اما در نهایت بلیت ما را چك نكردند. از گروه ما 9 نفر دیپورت شدند. پسران مجرد را راحت تر دیپورت می كردند و خیلی از همسفران ما كه به تنهایی سفر می كردند آنجا خودشان را باهم جازدند و وارد شدند.

در گرجستان حداقل با 15-16 نفر آشنا شدیم كه برای تمدید اقامت توریستی شان مدام به مرز می آمدند، خارج می شدند و مهر خروج به پاسپورت شان خورده می شد و بعد دوباره وارد می شدند، كسانی بودند كه 3-4 سال به همین شكل آنجا زندگی كرده بودند!»

الناز در بخش دیگری از صحبت هایش به خیابانی نزدیك میدان آزادی تفلیس اشاره می كند كه پر است از مشاورین املاك ایرانی با تابلوهایی به خط فارسی: «وارد خیابانی شدیم كه شكه مان كرد، انگار ناگهان تونلی زده شده بود به ایران، مغازه های با اسم «مشاور املاك فلان» كه با خط فارسی و اسمی ایرانی تابلو داشتند؛ نایت كلاب های ایرانی هم آنجا بود، یكی از این نایت كلاب ها هم متعلق به شهناز طهرانی است كه اتفاقا در همان خیابان است».
مریم سلطانی: گرجستان كشوری سرمایه پذیر است و نه مهاجرپذیر

مریم سلطانی -نایب رییس اول اتاق بازرگانی مشترك ایران و گرجستان- می گوید 8 سال است كه این اتاق مشترك تاسیس شده است؛ او در توضیح چالش ها، زمینه های تجاری در گرجستان و مسایلی كه بوجود آمده است به انصاف نیوز گفت: «در اتاق بازرگانی ایران 36 اتاق مشترك وجود دارد. وقتی در ایران اتاق مشتركی تشكیل می شود در طرف رسمی هم باید تشكیل شود. متاسفانه اتاق بازرگانی و فدرال تفلیس چنین پروتكلی نداشته و به همین خاطر با هیچ كشوری اتاق مشترك ندارد.

ثبت شركت در كشور گرجستان كاری است ساده كه تنها چند ساعت زمان می برد؛ فقط شخص مدیرعامل باید حضور داشته باشد كه برای دریافت كد مالی به دارایی مراجعه كند. انتخاب اسم برای شركت های ثبت شده در كشور گرجستان محدودیتی ندارد جز اینكه نباید از كلمه ی «وزارت» استفاده كرد. همچنین اگر شركت، بازرگانی نباشد و مجوزهای خاصی لازم داشته باشد، مثلا بخواهند شركتی دارویی ثبت كنند، این كار نیاز به مجوزهایی خاص دارد كه دریافت آنها هم چندان زمان بر نیست.

قبلا با ثبت شركت افراد می توانستند افتتاح حساب بانكی داشته باشند، اما این قوانین از سال 2017 تغییر كرده است. اگر فرد ایرانی باشد، ثبت شركت با همان مراحل ساده انجام می شود، اما برای افتتاح حساب بانكی باید اقامت گرفته شود. بحث اقامت هم طرق مختلفی دارد؛ یا به صورت دانشجویی است، یا سرمایه گذاری است یا ازدواج است و یا به عنوان اقامت كارمندی است. در مورد خرید ملك هم شما می توانید با خرید ملك اقامت بگیرید؛ قبلا اگر ملكی را خریداری می كردید اقامت یكساله بود و سال به سال تمدید می شد، البته درصورتی كه شما آنجا تخلف و جریمه ای نداشتید؛ اما طی 2-3 سال اخیر اقامت با خرید ملك در صورتی تمدید می شود كه شخص در آن كشور اشتغالزایی داشته و مالیات پرداخت كرده باشد. یعنی دیگر تنها با خرید ملكی كه هیچ ارزش افزوده ای برای آن كشور ندارد اقامت قابل تمدید نخواهد بود.»

او ادامه داد: «كشور گرجستان، كشوری سرمایه پذیر است و نه مهاجرپذیر؛ كشوری چهار میلیونی است كه می خواهد عضو اتحادیه ی اروپا شود و به همین دلایل سختگیری هایش را از سال 2017 شروع كرده. بهتر است افرادی كه قصد رفتن به گرجستان را دارند با اتاق مشترك صحبتی داشته باشند یا عضو اتاق مشترك باشند كه حقوق آنها در كشور گرجستان محفوظ باشد. مشاوره های دقیق، تخصصی و شفافی به آنها داده شود كه وقتی عازم این كشور هستند دچار چالش نشوند. گاه با این موضوع مواجه می شوند كه واقعیت ها به آنها گفته نمی شود؛ از جمله این واقعیت كه با خرید ملك تنها اقامتی یك ساله خواهند داشت. این دست از واقعیت ها توسط برخی افراد سودجو گفته نمی شود؛ ما خواهش می كنیم كه حتما از اتاق مشترك یا سفارت –چه سفارت گرجستان و چه سفارت ایران در تفلیس- مشاوره بگیرند و صحبت كنند، تحقیق كنند و بعد دست به اقدام بزنند.»

وی افزود: «یكی از دلایلی كه ما می خواهیم افراد بدون مشاوره در گرجستان حضور پیدا نكنند به این خاطر است كه یكی از خدمات و اهداف اتاق مشترك توسعه ی روابط اقتصادی است. متاسفانه گاه می بینیم كه ایرانی ها متحمل هزینه های سنگین و ضرر و زیان شدند، چون بدون بازاریابی و ماركتینگ ورود كردند، نه تنها به كشور گرجستان به خیلی از كشورهای همسایه؛ بدون اینكه بررسی دقیقی از بازار این كشورها داشته باشند، دست به اقدام زده و متحمل هزینه های سنگینی شدند. ما از آنها می خواهیم كه حتما مراجعه كنند تا ما كالاهایی كه مورد نیاز آن كشور است -یا صادرات مجدد به كشورهای حوزه ی CIS را- به آنها اطلاع رسانی كنیم.

ما متاسفانه نه تنها در كشور گرجستان، بلكه در اكثر سفارتخانه های مان رایزن بازرگانی یا رایزن اقتصادی نداریم؛ در مواردی هم كه این رایزن ها اعزام می شوند، اكثرا از كارمندهای سازمان توسعه تجارت یا كارمند وزارت امور خارجه هستند، دوره های اعزام این رایزن ها 3 یا 4 ساله است؛ گاه می بینیم كه نه تنها به زبان انگلیسی مسلط نیستند بلكه با زبان آن كشور هم آشنایی و تسلط ندارند. علاوه بر این مساله امكان توسعه ی روابط اقتصادی وجود ندارد؛ بارها خواسته ایم و حتی اعتراض كردیم كه این رایزن های بازرگانی از میان بازرگانان و فعالان اقتصادی خوشنام در آن كشور مقصد انتخاب شوند كه بتوانند به توسعه ی روابط اقتصادی و دیگر فعالان اقتصادی كمك كنند. اما این اتفاق نیفتاده و تا آنجا كه می دانم، تنها حدود 5 رایزن در كشورهای مختلف داریم، این تعداد خیلی كم است و قرار است به 30 تا 35 نفر افزایش پیدا كند.»

نایب رییس اتاق مشترك ایران و گرجستان در مورد زمینه های تجاری كه در گرجستان وجود دارد گفت: «برای كشور گرجستان امكان صادرات و سرمایه گذاری در حوزه های كشاورزی، خدماتی، دارویی و خیلی موارد دیگر وجود دارد؛ البته به شرط اینكه بررسی بازار انجام شده باشد و بصورت دقیق كارشناسی شده باشد. یكی از مشكلاتی كه ما داریم و كالاهای ایرانی قابل رقابت با كالاهای دیگر كشورهای موجود در بازار گرجستان نیست، بخاطر تعرفه ی ترجیحی است كه بین دو كشور (ایران و گرجستان) وجود دارد؛ تعرفه ی گمركی بین 5 تا 45 درصد است. در صورتی كه كشور گرجستان با كشورهای اروپایی، كشورهای حوزه ی CIS، تركیه، چین و… یك تعرفه ی تجارت آزاد دارد؛ تعرفه ی تجارت با چین صفر است، چه واردات و چه صادرت به آن كشور. در این مرحله می بینیم كه كالاهای ایرانی قابل رقابت با كالاهای این كشورها نیستند و گاه از نظر كیفیت نیز دچار مشكل هستند. بهتر است قبل از ارسال و صادرات كالا و تهیه ی انبار و یا ثبت شركت و هرگونه هزینه ی دیگری حتما قیمت ها مورد بررسی قرار گیرد، اگر قابل رقابت بود فرمان صادرات این كالاها صادر شود.»

مریم سلطانی درباره ی دلایل ایجاد مشكل برای صادرات سیمان، میلگرد و فولاد به كشور گرجستان توضیح داد: «اوایل تیرماه، وزارت اقتصاد گرجستان از لایجه ی ضد «دامپینگ» (قیمت شكنی یا بازارشكنی) خبر داد كه در انتظار تصویب پارلمان بود. لایحه ای كه در صورت تصویب برای واردات كالاهایی كه قیمت آنها سازگار با بازار داخلی گرجستان نبود و سبب متضرر شدن تولیدكنندگان داخلی می شد محدودیت هایی وضع می كرد.

از سوی دیگر تحریم های جدید در سال 2018 و در نهایت افزایش نرخ ارز دلیلی شد تا كالاهای بیشتری برای صادرات به كشورهای دیگر از جمله گرجستان گسیل شوند. از جمله ی این كالاها سیمان و میلگرد و محصولات فولادی بودند كه با قیمتی حتی پایین تر از مشابه داخلی آن در گرجستان ارائه شد؛ به این معنا كه حتی در مواردی محصولات ایرانی از مواد خام تولیدكنندگان گرجی هم ارزان تر بود و به نوعی تهدیدی برای صنعت گرجستان محسوب می شد.

موضوع تا آنجا پیش رفت كه برخی تولیدكنندگان داخلی گرجستان اعلام كردند كه در آستانه ی ورشكستگی قرار دارند و حتی برای فشار بر دولت بعضی از واحدهای تولیدی را متوقف كرده و تعدادی از كارگران را اخراج كردند. این امر دولت گرجستان را بر آن داشت تا به دنبال راه حلی برای محدود كردن كالاهای ایرانی باشد و این راهكار از این قرار بود كه مثلا در مورد سیمان گفته شد كه سیمان های وارداتی برای تطبیق با استانداردهای اروپایی نیاز به انجام آزمایشات كنترل كیفیت و توقف یكماهه در گمرك این كشور دارد. از این طریق با بالا بردن هزینه برای صادر كنندگان، دولت گرجستان محدودیتی برای واردات كالاهای ایرانی ایجاد كرد.

گام بعدی دولت گرجستان برای محصولات فولادی و میلگرد، تصویب قانون ضد دامپینگ خواهد بود كه در بالا به آن اشاره كردم. این لایحه در صورت تصویب موانعی چون موانع ایجاد شده بر سر راه واردات سیمان را برای میلگرد و محصولات فولادی هم ایجاد خواهد كرد. باید توجه كنیم كه در موضوع سیمان به علت تصمیم گیری ناگهانی دولت گرجستان مبنی بر كنترل كیفیت، بسیاری از صادر كنندگان ایرانی باتوجه به قراردادهای قبلی كه با طرف گرجی بسته بودند متضرر شدند؛ بنابراین با توجه به احتمال تصویب لایحه ی ضد دامپینگ باید از هم اكنون به دنبال راه حلی بود.»
رییس اتاق مشترك ایران و گرجستان: در مجموعه ی خلق وخوی ما ایرانی ها عادت به تحقیق وجود ندارد

رییس اتاق مشترك ایران و گرجستان –فاطمه مقیمی- نیز در این باره به انصاف نیوز گفت: «آدم ها در مهاجرت مختارند، از نظر من باید اطلاعات درست به آنها داده شود تا به اشتباه جایی سرمایه گذاری نكنند. در بخش بازرگانی را من می توانم به افراد راهنمایی دهم؛ بازار گرجستان یك بازار محدود است؛ یعنی جمعیت محدودی دارد. خیلی از كسانی كه می آیند و با ما صحبت می كنند به آنها اطلاعات اولیه داده می شود و در خیلی از نشست ها از افراد دعوت می كنیم. اما متاسفانه در مجموعه ی خلق وخوی ما ایرانی ها عادت به تحقیق وجود ندارد؛ تا می بینیم كه یك نفر كاری انجام داده همه دنبالش می روند. نتیجه ی درست ندیدن این بازار از بین رفتن سرمایه ها خواهد بود.

ما چندین مورد نشست داشتیم و اصلا هیات تجاری برده ایم. بیایند و در هیات تجاری اطلاعات بگیرند، روی سایت ما اطلاعات را برداشت كنند، به عضویت درآیند و مشاوره بگیرند و با چشم باز بروند دنبال اینكه سرمایه شان را ببرند آنجا. ما یكسری راهنمایی می توانیم بكنیم آنهم وقتی كه به ما مراجعه شود. اما هر عقل سلیمی نقشه ی گرجستان را كه ببیند و با مساحت كشورهای دیگر قیاس كند می فهمد كه چقدر گنجایش دارد.

درست است كه گرجستان به دنبال الحاق به اتحادیه اروپاست اما هنوز كه عضو نشده؛ همین ذهنیت كه ایجاد شد باعث شده همه ی زندگی شان را آتش بزنند و ببرند آنجا.»
حواشی از كجا می آید و گرجی ها با آن چه می كنند؟

اما دلیل حواشی پیش آمده چیست؟ بخشی از آن به نحوه ی رفتار و عدم اطلاع ایرانیان بازمی گردد و بخش دیگر را شاید بتوان در نقش پررنگ شریك استراتژیك گرجستان –آمریكا- و اهداف و منافعی كه گرجستان در همسویی با آمریكا دنبال می كند -یعنی پیوستن به اتحادیه ی اروپا و ناتو- جست.

امروز سالانه چیزی حدود 300 هزار گردشگر ایرانی به گرجستان می روند كه تعداد قابل توجهی از آنها با خرید ملك یا تمدید اقامت حداكثر 45 روزه ی توریستی خود و راه های دیگر، به دنبال گرفتن اقامت دائم هستند. موضوعی كه تاكنون تنها برای تعداد انگشت شماری محقق شده است.

گرجستان كشوری است كه حدود یك بیست و چهارم ایران مساحت و حدود یك بیست و سوم ایران جمعیت دارد، چیزی حدود چهار میلیون؛ با اینحال در میان كشورهای جدا شده از شوروی زودتر از دیگر كشورها بسوی دموكراسی و مدرنیزاسیون گام برداشته است. همین در حال گذار بودن، این كشور را تا حدودی با تزلزل و عدم ثبات سیاسی روبرو كرده است كه شاید از نشانه های آن بتوان به تغییر چند نخست وزیر و دولت در بازه ی زمانی اندك اشاره كرد. مقاماتی كه هركدام نگاهی متفاوت به همسایگان خود –از جمله ایران- دارند. موضوعی كه اگر ایرانی ها آن را در تحلیل های خود دخیل می كردند، شاید متوجه می شدند كه موضوع خرید خانه در این كشور و اقامت یكساله در آن نمی تواند الی الابد ادامه داشته باشد.

شاید از فاكتورهای دیگر تاثیرگذار بر روابط ایران با گرجستان ارتباط و مناقشات این كشور با روسیه، همسایه ی شمالی اش بر سر آبخازیا و اوستیای جنوبی باشد. دو منطقه ای كه اعلام جدایی و استقلال از گرجستان كرده اند و مورد حمایت روسیه هستند و غیر از روسیه، ونزوئلا، نیكاراگوئه، نائورو و تووالو، اخیرا سوریه نیز آنها را به عنوان كشوری مستقل به رسمیت شناخته است.

موضوعی كه احتمالا باعث نگرانی گرجی ها می شود، موضع ایران در قبال این مناطق باتوجه به روابط حسنه اش با روسیه و سوریه است.

از طرف دیگر نقش آمریكا در این كشور نیز عاملی موثر است. عاملی كه احتمالا به واسطه ی تهدید همسایه ی شمالی گرجستان و همچنین دلایل دیگری مثل مطالباتی كه به آنها اشاره شد، شراكت و اتحادی راهبردی با یكدیگر دارند و یكی از كارت های گرجستان برای مراوده با آمریكا حتما ایران خواهد بود. یكی از بزرگ ترین و مهم ترین سفارتخانه های آمریكا –علیرغم مساحت كوچك گرجستان- در این كشور قرار دارد؛ بنابراین شاید بتوان گفت كه روابط ایران و گرجستان تاحدودی تابعی است از روابط ایران و آمریكا.

در سال های اخیر خبرهای مختلفی در مورد ایرانیان ساكن در گرجستان و یا گردشگران ایرانی، حاشیه ساز شده و برسر زبان ها افتاد و حتی در مواردی واكنش مجلسی ها را هم در پی داشته است. اما این حواشی از كجا آمده اند؟

غیر از بحث رفتار دولت گرجستان با ایرانی ها و استفاده از مسایل ایرانیان به نفع منافع خود در مراوده با آمریكا، اما زمینه های این مسایل قابل بررسی است.

از مهم ترین چالش های ارتباطی ایران و گرجستان، غیر از فشار متحد استراتژیك گرجستان –كه عاملی موثر هم هست و همچنین عدم اهتمام كافی به این كشور در مراودات اقتصادی مان –مثلا در بحث انرژی كه گرجستان نیازمند آن است- حضور جمع كثیری از ایرانیان در این كشور است.

ردپای این چالش ها را شاید بتوان در اتفاقاتی كه افتاده است بررسی كرد؛ مثلا برسر موضوع حجاب تیترهایی چون «هتك حرمت زنان ایرانی در فرودگاه تفلیس» یا «لخت كردن زنان ایرانی در فرودگاه تفلیس» در رسانه ها طرح شد كه حتی در تریبون مجلس نیز توسط نماینده ای بازگو شد و حاشیه هایش مرودات ایران با این كشور را دچار چالش هایی كرد. آیا واقعا زنان ایرانی را در فرودگاه تفلیس لخت كردند؟ یا حجاب زنان ایرانی را به زور از سر آنها برداشتند؟

ماجرا از این قرار است كه در فرودگاه تفلیس اتاقكی برای زنانی كه نمی خواهند روسری خود را در ملا عام بردارند تعبیه شده است؛ منتها یا به دلیل ضعف زبان و شاید هم به دلایل دیگر برخی متوجه موضوع نشده اند یا با برداشتی اشتباه روسری خود را برداشته اند؛ و البته كه هرگز برهنه شدنی در كار نبوده است.

از سوی دیگر حضور تعداد زیادی گردشگر ایرانی بدون سامان دهی نیز آفت دیگری است كه گریبان مراودات ایران و گرجستان را گرفته است. از گردشگرانی كه به بهانه ی سیاحت ماندگار می شوند –آن هم در كشوری كه خود مهاجرفرست است و نه مهاجرپذیر- تا مسایلی كه به لحاظ اقتصادی توسط برخی تجار و صرافی ها و فعالان اقتصادی برای سیاست خارجی ایران هزینه ساخته است.

از رفتارهای اقتصادی كه بازار گرجستان را با چالش مواجه می كند تا كیفیت پایین برخی اقلام كه صدای طرف گرجی را درآورده و صرافی هایی كه پلمپ و مصادره ی پول های شان خبری شد اما در نهایت روشن نشد كه موضوع از چه قرار بوده و دلیل اصلی این اقدام طرف گرجی چه بوده است همگی هزینه ساز بوده است.

باتوجه به رشد مسافران ایرانی گرجستان و تبلیغات گسترده ی آژانس های مهاجرتی و شبكه های مختلف ماهواره ای و رسانه های دیگر برای خرید ملك در گرجستان حتما میزان ارز خارج شده برای این منظور در سال های اخیر رقمی قابل توجه است و باید دید با تغییر قوانین اقامتی این كشور از دو-سه سال پیش و سخت تر شدن آن، میزان ضرر ایرانی ها در این ماجراها چقدر بوده. چند خانوار به هوای گرفتن پاسپورت اروپایی زندگی خود را فروخته اند و در این كشور بدون تحقیقات اولیه سرمایه گذاری كرده اند كه تكلیفش مشخص نیست؟