به گزارش بلاغ، یكی از شاخصه های توسعه یافتگی جوامع ارتقای سطح آموزش در این جوامع است، به نحوی كه كشور های توسعه یافته و قدرتمند جهان، دارای سیستم آموزشی و دانشگاهی پیشرفته ای بوده و سعی در تربیت افرادی خلاق كارآمد برای اجتماع و قدرت تفكر و علمی بالا دارند.
در این گزارش سعی بر آن داریم تا به بهانه روز دانشجو نگاهی اجمالی به وضعیت آموزش در استان اردبیل داشته باشیم و از نظرات و دغدغه های این قشر فرهیخته جامعه آگاه شویم.

وحید غیاثی كه یك كارشناس آموزشی است با اشاره به اینكه در كشور ما با پیروزی انقلاب اسلامی دستاورد های قابل توجهی در حوزه آموزش به دست آمد، از توسعه همه جانبه آموزش تا حضور دانشمندان ایرانی در سطوح بین المللی، گفت: متاسفانه در سال های اخیر قبولی از دانشگاه و مدرك گرایی به آفت و معضلی برای سیستم آموزشی كشور تبدیل شده است.

غیاثی اظهار داشت: دلهره دانش آموزان و دانشجویان از مردود شدن در یك واحد درسی به دغدغه مهم این قشر تبدیل شده و در ورای آن دانش آموز یا دانشجو دیگر انگیزه ای برای كسب مهارت و یادگیری ندارد. قبولی از دانشگاه و در ادامه پاس كردن یك به یك واحد های دانشگاهی و سپری شدن دوره چهارساله دانشگاه و گرفتن مدرك.

او با بیان اینكه این عامل افزایش نرخ بیكاری در بین دانش آموختگان مقطع كارشناسی ارشد و دكتری تخصصی را در پی داشته است تصریح كرد: در واقع به نظر می رسد بخش آموزش عالی در كشور به جای آنكه در جهت افزایش سرمایه انسانی و در نتیجه افزایش بهره وری نیروی كار حركت كند، بیكاران تحصیل كرده تری تولید كرده است.

این كارشناس آموزشی افزود: به دلیل محدودیت بازار كار برای رشته های دانشگاهی، خانواده ها بیشترین توجه خود را بر قبولی فرزندان خود از برخی رشته های خوب پزشكی و مهندسی متمركز كرده اند، كه این امر تعداد دانش آموزان پشت كنكوری را افزایش داده است.

غیاثی از كنكور به عنوان عامل بازدارنده شكوفا شدن استعداد های دانش آموزان نام برد و بیان داشت: كنكور آسیب جدی به بدنه تربیت دانش آموزان وارد آورده است، چرا كه نوجوانان و آینده سازان كشور با تحمل فشار روحی و روانی، تنها به كسب رتبه در آزمون ها برای پذیرش در دانشگاه ها می اندیشند.
در استان اردبیل از جمعیت یك میلیون و 270 هزار نفری آن، بیش از 243 هزار نفر دانش آموز و 45 هزار نفر دانشجو در مراكز آموزش عالی و دانشگاه های استان مشغول تحصیل هستند.

به عقیده بسیاری از كارشناسان نتایج كنكور عصاره و چكیده 12 سال تلاش سیستم آموزش و پرورش در به كارگیری برنامه ها و راهبرد های مختلف در كسب نتایج مطلوب است. آنچه از نتایج كنكور سال 98 بر می آید استان اردبیل امسال نیز به مانند سنوات گذشته در یك سوم بالایی جدول رتبه های كنكور در بین 31 استان كشور جای گرفته است.

نتیجه كنكور استان در سالیان اخیر و رتبه های بالای استان در این آزمون، نشان دهنده وجود كم و كاستی هایی در نظام آموزشی استان بوده و مبین این واقعیت است كه برنامه ریزی ها و اقدامات صورت گرفته برای ارتقای رتبه استان در كنكور سراسری كافی نبوده است.

نابرابری آموزشی چالش بزرگ
سیستم آموزشی
داوود عبداللهی كه یك جامعه شناس و استاد دانشگاه است، در مصاحبه با خبرنگار در واكاوی و چرایی رتبه بالای استان در كنكور سراسری، چهار عامل دانش آموز، خانواده، سیستم آموزشی و جامعه را از عوامل مهم در دستیابی به رتبه مناسب در كنكور عنوان كرد و گفت: هر كدام از این عوامل با توجه به كاركرد و جایگاه خود، در رسیدن به جایگاه واقعی استان در آزمون سراسری مهم بوده كه می توان ساعت ها تحلیل و بررسی نمود.

عبداللهی با بیان اینكه در سال های اخیر میل و رغبت به ادامه تحصیل به دلیل شرایط مبهم شغلی بعد از فارغ التحصیلی به خصوص در بین پسران به شدت كاهش یافته است، اظهار داشت: این امر افزایش شركت كنندگان دختر به ویژه در گروه آزمایشی علوم تجربی را در پی داشته است.

او بیان داشت: نتیجه آزمون سراسری سال 98 و كسب رتبه های برتر توسط دانش آموزان مدارس خاص حاكی از وجود نابرابری در نظام آموزشی كشور بوده، به طوری رتبه های برتر كنكور از بین دانش آموزان مدارس خاص بودند و دانش آموزان مدارس دولتی سهم آنچنانی از این رتبه ها نداشتند.

كارشناس جامعه شناسی استان وجود نابرابری را بیان كننده این مطلب خواند كه اول معلمان توانمند و متبحر به دلیل امتیاز ویژه مدارس تیزهوشان و استعداد های درخشان نسبت به سایر مدارس به این مدارس دعوت می شوند و دوم اینكه آموزش و پرورش بیشتر انرژی خود را روی این مدارس متمركز كرده و بر نحوه ارائه مطالب درسی و عملكرد معلمان در مدارس دولتی نظارتی نداشته و به نوعی می توان گفت مدارس دولتی و عمومی به حال خود رها شده اند.

این استاد دانشگاه متناسب نبودن مطالب آموزشی ارائه شده در سطح مدارس با نیاز های علمی و كنكوری دانش آموزان را مشكلی بزرگ برای سیستم آموزش و پرورش عنوان كرد و افزود: سطح علمی پایین و عدم تسلط به مطالب كتب درسی و تدریس چالشی این مطالب توسط معلمان حتی در برخی مدارس خاص، باعث شده تا دانش آموزان در پاسخ دهی به سوالات آزمون سراسری عاجز مانده و در نتیجه، رتبه بالای استان در كنكور را شاهد باشیم.

مهاجرت مغز ها نتیجه ضعف
نظام آموزشی كشور
او از پدیده مهاجرت به عنوان آسیب مهم در نظام آموزشی كه در سال های اخیر از دوران دانشجویی به دانش آموزی رسیده است یاد كرد و بیان داشت: برخی اشتباهات رایج در بین مدارس و دانشگاه ها مانند دعوت از اساتید فارغ التحصیل یا ساكن كشور های دیگر برای سخنرانی در همایش ها و یا كارگاه های انگیزشی برای دانش آموزان و دانشجویان در دامن زدن و افزایش این آسیب موثر بوده است.

این استاد دانشگاه ادامه داد: وقتی دانش آموزی چهار یا شش سال تحصیل در دانشگاه و بیكاری بعد از فارغ التحصیلی را جز اتلاف وقت چیز دیگری نمی داند ادامه تحصیل را نیز امری بیهوده دانسته و به دنبال یافتن موقعیت شغلی و كسب درآمد برای خود می رود و آینده خود را در رفتن از كشور متصور می شود.

اشتغال
مهم ترین دغدغه دانشجویان
بعد از ورود به دانشگاه و گذراندن دوران چند ساله دانشجویی و گرفتن مدرك كارشناسی و حتی مقاطع بالاتر، پیدا كردن فرصت شغلی متناسب با رشته تحصیلی به دغدغه اصلی دانشجویان تبدیل می شود.

مرتضی افضلی دانشجوی كارشناسی ارشد رشته فیزیك می گوید: در سال های گذشته فرصت های شغلی متعددی پیش روی فارغ التحصیلان دانشگاهی حتی با مدارك كاردانی قرار داشت، اما امروزه حتی برای فارغ التحصیلان مقاطع بالاتر مانند دكتری نیز یافتن شغل مناسب بسیار سخت شده است.

افضلی گفت: آموزش و پرورش و دانشگاه ها در كشور ما سمت تربیت نسل دانش آموخته حركت می كند، نه نسل ماهر و با تجربه و نتیجه آن بیكاری صد ها دانشجویی است كه سالانه از دانشگاه های كشور فارغ التحصیل می شوند.

این دانشجو با تاكید بر اینكه ایجاد رشته های دانشگاهی باید متناسب با نیاز روز جامعه و بازار كار صورت گیرد، اظهار داشت: اعتماد به نیرو های تحصیل كرده دانشگاهی و سپردن مسئولیت های اجتماعی به آنان حس اعتماد به نفس و خودباوری و در نتیجه تلاش برای آبادانی كشور را در جوانان بیدار كند.

مریم دانشجوی دیگری كه خود را دانشجوی ترم چهار رشته مهندسی كشاورزی معرفی می كند، افزایش هزینه های تحصیل را از نگرانی های دانشجویان غیربومی عنوان كرد و افزود: برای امثال من كه از شهر دیگر آمده ایم و به اصطلاح خوابگاهی هستیم، هزینه غذای دانشجویی، شهریه خوابگاه و امثالهم بسیار زیاد است.

مریم ادامه می دهد: در كشور های دیگر دانشجویان هنگام تحصیل هزینه های كمك تحصیلی دریافت می كنند و این امر باعث می شود تا بیشترین تمركز دانشجویان به آموختن باشد. دانشجو درآمدی ندارد و این هزینه ها به دوش خانواده ها می افتد و این امر به یكی از نگرانی های ذهنی دانشجویان غیربومی تبدیل شده است.