یادداشتبهداشت مدارس خصوصی سازی نشود احمد مهری اپیدمیولوژیست و كارشناس ارشدسلامت عمومی دانشگاه علوم پزشكی تهران
این روزها دغدغه والدین دانش آموزان فقط محدود به ابعاد آموزشی و پرورشی سنتی در كتب درسی و دوران تحصیلی دانش آموزان نیست؛ نگرانی ها فراتر رفته و سلامت دانش آموزان جای خود را در میان این دغدغه ها باز كرده است؛ موضوعی كه البته در كشورهای متعدد دنیا به آن به صورت اختصاصی و جدی نگاه می شود. در كشورهای متمدن و پیشرفته، سلامت دانش آموزان فقط به یك كتاب و كلاس محدود نمی شود، بلكه برای تقویت دانش سلامت، افزایش سواد بهداشتی و جاانداختن سبك زندگی ارتقادهنده سلامت، از مربیان تخصصی سلامت و بهداشت استفاده می كنند تا جدیتی كه در دروس وجود دارد، در بحث بهداشت و سلامت نیز لحاظ شود.
متاسفانه در ایران با وجود اینكه معاونت تندرستی و تربیت بدنی در مجموعه وزارت بهداشت وجود دارد، اما مداخلات سلامتی بسیاری در مدارس به گونه ای رقم می خورد كه یا معلمان غیر مرتبط با سلامت برای آن حضور دارند یا آن مدارس از وجود كارشناسان تخصصی بهداشتی محروم هستند. یك كتاب در پایه دوازدهم به نام بهداشت توسط معلمان متخصص به بهداشت تدریس می شود و به صورت قطره چكانی سالانه برای این حجم از مدارس كل كشور فقط 100 نفر جذب می شوند؛ موضوعی كه یك چالش جدی است. اخیرا در بررسی های تحقیقاتی انجام شده در دو استان اردبیل و تهران، نشان داده شده است كه دانش آموزانی كه از وجود كارشناسان تخصصی بهداشت در مدارس شان بهره می برند، سواد تغذیه ای، بهداشت دهان و دندان و سبك زندگی سالم تری دارند. این امر هرچند اثبات شده، اما نظام آموزشی كشور آنچنان درگیر این بحث مهم نشده است، به طوری كه مصاحبه های این مسوولان هم مملو از گزارش های معمولی است و طوری جلوه داده می شود كه همه چیز رو به راه است و مشكلی نیست.
در گزارش های رسمی وزارت بهداشت هم به تازگی اعلام شده است 20 درصد از دانش آموزان چاقی و اضافه وزن دارند. چاقی در دوره كودكی و نوجوانی می تواند منجر به چاقی دوران بزرگسالی شده و زمینه را برای ابتلا به كبد چرب، اختلال قند خون، دیابت و فشارخون بالا فراهم كند. به این مشكل بسیار مهم اما در آموزش و پرورش به صورت اختصاصی نگاه نشده است و در سایه این بی توجهی، بسیاری از مدارس كشور یا مربی تخصصی بهداشت ندارد یا رشته های غیر مرتبط با بهداشت، سلامت مدارس را پیش می برند كه زیبنده نظام آموزشی كشور نیست. با وجود این اهمیت، زمزمه هایی ازسوی برخی سیاست گذاران سلامت شنیده می شود كه با وجود هزاران فارغ التحصیل بهداشتی كه تخصصی ترین آموزش های لازم برای سلامت دانش آموزان را می آموزند، قرار است سلامت تخصصی این گروه مهم جمعیتی به گروه های غیر مرتبط با بهداشت واگذار شود و از سویی دیگر این طرح در قالب خصوصی سازی انجام گیرد؛ اتفاقی كه نه تنها برای سلامت دانش آموزان هیچ سودی نخواهد داشت، بلكه یك راه غلط را پایه گذاری می كند كه دیگر حل مشكلات آن به آسانی نخواهد بود. متولیان آموزش و پرورش كشور باید با چشمان باز واقعیت ها را بنگرند و با سرمشق گیری از طرح های ناكارآمد خصوصی سازی كه هم اكنون صدای تمام اقشار را درآورده است، سلامت دانش آموزان را به این جریان ها واگذار نكنند. شاید هنوز روزنه ای باشد كه هزاران دانش آموخته بهداشت بتوانند با جان و دل همان گونه كه باعث شدند مدیران بهداشت جهانی در زمینه ارائه خدمات بهداشتی ایران انگشت به دهان بمانند، جایشان به صورت تخصصی در مدارس
باز شود.