خطر از دست رفتن ریه های تنفسی و تبدیل شدن تهران به شهری كه دیگر امكان زندگی در آن وجود ندارد اگر تا چند سال قبل به هشداری برای سال های دور می مانست، امروز زنگ خطری بیخ گوش پایتخت است و اگر در سال های گذشته تبدیل شدن نقاط مختلف شهر به كارگاه ساختمانی تنها یك نگرانی به وجود می آورد، امروز به چالشی غیر قابل گذشت بدل شده است.



با بالا گرفتن موج های مهاجرت به سمت تهران در طول دهه های 60 و 70، پایتخت ایران خیلی زود از شهری با جمعیت متوسط به یكی از پرجمعیت ترین شهرهای جهان تبدیل شد و به این ترتیب تمام راه های مدیریت منابع مالی این شهر در گذشته نیز نیاز به تغییرات جدی داشت. فراهم نبودن زیرساخت های لازم برای به دست آوردن درآمدهای پایدار در محیط شهری باعث شد خیلی زود شهرداری ها به فكر استفاده از كوتاه مدت ترین شیوه های درآمدی بیفتند و به این ترتیب بازار پررونق مسكن در آن سال ها راه را برای پر كردن جیب شهر نیز پیدا كرد.

همانطور كه پیش بینی می شد اما خیلی زود این ظرفیت نیز به پایان خود نزدیك شد تا با پایان یافتن ظرفیت های موجود در تهران، بسیاری از دلالان و سودجویان به فكر استفاده از ظرفیت باغ ها، كوه ها و زمین های درون یا اطراف تهران بیفتند، موضوعی كه هرچند در طول سال های گذشته با تلاش های وزارت راه و شهرسازی و شورای شهر قدری كنترل شده است، اما هنوز در برخی نقاط تهران خطرناك می شود. آخرین عامل نگران كننده در این بخش به حمله مجدد سودجویان به یك پارك قدیمی در جردن (بلوار آفریقا) بازمی گردد؛ پاركی كه بیش از 25 سال قدمت دارد و حالا یك مدعی جدید پیدا كرده است.

تاریخچه ارائه شده از این پارك نشان می دهد با توجه به مشخص نبودن مالكیت دقیق این زمین، شهرداری براساس قوانین موجود این مجموعه را به یك بوستان شهری تبدیل كرده است و حالا ادعاهایی برای مالكیت آن وجود دارد؛ موضوعی كه برخی اعضای شورای شهر تهران رسماً علیه اش موضع گیری كرده اند و به نظر می رسد كار فعلاً متوقف شده است. حتی اگر این پارك شهری نیز نجات پیدا كند، می توان دیگر فضاهای سبز تهران را در خطر دانست، خطری كه شاید تنها ایستادگی وزارت راه وشهرسازی و نمایندگان شورای شهر بتواند مانعی بر سر راه آن به وجود آورد و تداوم نگرانی مسولان این وزارتخانه حاكی از تلاش برای تداوم همین روند است. معصوم، نماینده وزیر راه در شورای عالی حفظ حقوق بیت المال گفته روند تخریب پارك های تهران رو به تشدید است. شهرداری تهران اخیراً یكی از پارك های منطقه جردن را به برج سازان فروخته است.

در منطقه سعادت آباد هم دیده شده كه دور بخشی از پارك ها دیواركشی شده و ساخت و ساز در آن منطقه در حال انجام است. تعدادی از پارك های تهران به دو نیم تقسیم شده اند كه نیمی از آن به بساز وبفروش ها فروخته شده و ساخت و ساز در حال انجام است.

مجوزها، ساختار شهر را بر هم می ریزند

انتقادات شدید نماینده وزیر راه و شهرسازی از تداوم حمله به فضاهای سبز تهران از سوی صاحب نظران عرصه مسكن نیز تأیید می شود. ابوالحسن میرعمادی، كارشناس معماری و مدیرعامل شركت مهندسین مشاور تینا، فرآیند در گفت وگو با «فرصت امروز» به اهمیت اجرای طرح هایی كه به ساخت و سازها در شهر تهران نگاهی كلان دارند اشاره كرد و گفت: وقتی شهرداری اجازه می دهد در یك منطقه برای نخستین بار بلندمرتبه سازی انجام شود، قطعاً شرایط آن منطقه برای همیشه تغییر خواهد كرد. یك ساختمان جدید به معنی آغاز تغییرات بعدی است و این تغییرات بسیاری از مناطق تهران را غیر قابل سكونت كرده است.

وی با اشاره به تجربیات كشورهای توسعه یافته در مدیریت ساخت و سازها در شهرهای بزرگ، تأكید كرد: در بسیاری از كشورها ساخت و ساز در سطح كلان به شركت هایی واگذار شده كه از نظر حرفه ای مجوزهای رسمی را دریافت كرده اند و با بررسی تمام ابعاد لازم اقدام به ساخت واحدهای جدید می كنند. این فرآیند باعث می شود اگر بنا بر برج سازی است مناطق آن معلوم باشد و اگر بنا بر حفظ فضای فعلی است نیز برنامه ها روشن باشد.

این امر در تهران هرگز اجرایی نشده و اگر می بینیم در پایتخت بسیاری از فضاهای سبز و ریه های تنفسی از بین رفته اند به دلیل نامشخص بودن شرایط در همین سیاست هاست.

ایمان معصومی، سرمایه گذار عرصه مسكن نیز در گفت وگو با «فرصت امروز» به نیاز جدی در تغییر شرایطی فعلی بازار مسكن اشاره كرد و گفت: با توجه به اینكه بسیاری از ظرفیت های ساخت و ساز در طول سال های گذشته مورد استفاده قرار گرفته است باید فكری جدی به حال نیازهای جدید بازار مسكن در تهران كرد، زیرا نپرداختن به آنها به معنی تداوم سودجویی و سوءاستفاده از منابع طبیعی است. به گفته وی، استفاده از توان بافت های فرسوده یكی از اصلی ترین مسائلی است كه می تواند در مقابل این سودجویی ها قرار گیرد. اگر برخلاف سال های گذشته كه بازسازی بافت های فرسوده در حد حرف مانده بتوان در عمل از آن استفاده كرد، شاید گشایشی مثبت در این عرصه اتفاق افتد.

هرچند نمی توان انتظار داشت توقف عملیات ساخت و ساز در یكی از پارك های تهران، تمام خطرات موجود بر سر فضای سبز پایتخت را كم كند، اما می توان یكدستی مخالفان سیاست های فعلی مدیران شهری را نقطه ای امیدواركننده برای جلوگیری از تاراج پارك های تهران دانست، پارك هایی كه با از بین رفتن بخش زیادی از باغ های پایتخت تنها ریه های تنفسی شهر هستند.

ارتباط با نویسنده : j.hashemi1992@gmail.com