مدیركل آمارهای اقتصادی بانك مركزی از انجام اقدامات مربوط به تغییر سال پایه از 1390 به 1395 خبر و وعده داد كه در آینده نزدیك گزارش های مربوطه بر اساس سال پایه جدید ارائه خواهد شد. علیرضا مقتدایی در گفت و گو با «ایرنا» درباره شبهه افكنی برخی درباره آمارهای اعلامی بانك مركزی درباره كاهش نرخ تورم و اینكه مدعی هستند تورم كالاهای ضروری خانواده ها 50 درصد است كه با تورم تك رقمی كل ادعایی فاصله زیادی دارد، اظهار كرد: ارزش ریالی تمام كالاها و خدماتی كه خانوار مصرف می كند، در محاسبه شاخص بهای كالاها و خدمات مصرفی لحاظ می شود و هیچ هزینه ای كه توسط خانوار پرداخت می شود حتی ناچیز، كنار گذاشته نمی شود.

او افزود: برای نمونه سهم هزینه هایی كه خانوارها بابت مصرف نارنج و گریپ فروت می پردازند، به اقلام نماینده گروه مركبات یعنی پرتقال، نارنگی و لیموشیرین اختصاص داده می شود. مقتدایی یادآور شد: شاخص بهای كالاها و خدمات مصرفی (CPI- consumer price index) یكی از انواع شاخص های قیمت به شمار می رود كه معیار سنجش تغییرات قیمت كالاها و خدماتی است كه از سوی خانوارهای شهرنشین ایرانی به مصرف می رسد. مدیركل آمارهای اقتصادی بانك مركزی افزود: تغییرات قیمت كالاها و خدمات مصرفی، نسبت به یك دوره ای ثابت و مفروض در نظر گرفته می شود كه آن را دوره یا سال پایه می نامند؛ این شاخص به عنوان نماگری از وضعیت اقتصادی كشور در سری های زمانی مربوط به آمارهای اقتصادی و حساب های ملی مورد استفاده قرار می گیرد.

به گفته مقتدایی، همچنین برای ارزیابی تأثیر سیاستگذاری های اقتصادی بر تغییر سطح عمومی قیمت ها و نیز در طرح ریزی برنامه های رفاهی و اجتماعی، تعدیل مزد و حقوق در قراردادهای دوجانبه، دعاوی حقوقی و بسیاری از زمینه های دیگر كاربرد دارد. این شاخص برای نخستین بار در سال 1315 در ایران توسط بانك ملی (به عنوان بانكدار مركزی) محاسبه و پس از تاسیس بانك مركزی (سال 1339) از سوی اداره آمار اقتصادی این بانك محاسبه و منتشر می شود. در سال های 1338، 1348، 1353، 1361، 1369، 1376، 1383 و 1390 سال پایه شاخص مذكور مورد تجدیدنظر قرار گرفته است؛ اقدامات مربوط به تغییر سال پایه از 1390 به 1395 هم انجام شده است كه در آینده نزدیك گزارش های مربوطه بر اساس سال پایه جدید ارائه خواهد شد. مدیركل آمارهای اقتصادی بانك مركزی با بیان اینكه در دنیای واقعی خانوارها تعداد زیادی كالا و خدمات مصرفی استفاده می كنند كه باید در محاسبه تغییرات موردتوجه قرار گیرد، افزود: بررسی بودجه خانوار، طرح آماری است كه با هدف شناسایی عادات مصرفی خانوارها به صورت سالانه انجام می شود. به گفته مقتدایی، نتایج این بررسی در سال پایه، ملاك عمل برای تعیین اقلام سبد شاخص بهای كالاها و خدمات مصرفی و میزان مصرف سالانه هر یك از اقلام سبد قرار می گیرد.
او گفت: در آخرین سال پایه 1390 با مراجعه به حدود 16 هزار خانوار نمونه در مناطق شهری ایران الگوی مصرفی خانوارهای شهرنشین ایرانی تعیین و در محاسبات شاخص بهای كالاها و خدمات مصرفی مورد استفاده قرار گرفت. مقتدایی یادآور شد: این نمونه 16 هزار تایی از خانوارها به گونه ای انتخاب شدند كه نماینده مناسبی از تمام خانوارهای شهرنشین ایرانی برای تعمیم نتایج به كل جامعه باشند. او توضیح داد: با استفاده از نتایج بررسی بودجه خانوارهای شهری تمام كالاها و خدماتی كه خانوارها مصرف می كنند در 12 گروه اصلی طبقه بندی (COICOP) می شوند كه این اقلام بالغ بر 1200 عنوان است. مقتدایی گفت: با استفاده از روش های آماری تعدادی نماینده از هر طبقه به منظور رصد قیمت ها انتخاب می شود، به طوری كه این اقلام نماینده توانایی تبیین قیمت تمام كالاهای طبقه موردنظر را داشته باشند. او یادآور شد: در سال 1390 تعداد 385 قلم كالا و خدمت نماینده (294 قلم كالا و 91 قلم خدمت) با توجه به سهم مصرف اقلام نسبت به كل هزینه سالانه خانوارها انتخاب شده است. مقتدایی ادامه داد: این اقلام، نماینده اقلام مصرفی خانوار هستند كه با ضریب مشخص اهمیت (نسبت هزینه هر قلم به كل هزینه های مصرفی خانوار) وارد سبد شاخص می شوند. به گفته او، ضریب اهمیت اقلام غیرنماینده كه (از نظر ضریب اهمیت) مقادیر ناچیزی هستند، به ضریب اهمیت اقلام نماینده كه از نظر تغییرات قیمت مشابه اند اضافه می شود؛ به عبارت دیگر ارزش ریالی تمامی كالاها یا خدماتی كه از سوی خانوار مصرف شده است، در محاسبه شاخص بهای كالاها و خدمات مصرفی لحاظ می شود و هیچ ضریب اهمیتی حتی ناچیز كنار گذاشته نمی شود.