غلامرضا انبارلویی
در جریان دفاع رئیس جمهور از سه كاندیدای وزارت برای سه وزارتخانه از لسان بالاترین مقام اجرایی كشور شنیدیم كه در ساده انگاری مفسده 8000 میلیاردی واقع شده در صندوق ذخیره فرهنگیان و بانك سرمایه از آن مفسده به عنوان یك معوقه نام برده شد. شنیدن این توصیف از زبان كسی كه حقوقدان است، عجیب و به دلایل زیر قابل تامل است.
1- معوقه بانكی یعنی چه؟ وقتی شخص حقیقی یا حقوقی وامی از بانك یا یك صندوق یا یك موسسه اعتباری دریافت می كند و در حسابدهی اقساط آن را در سررسید به هر دلیل نمی پردازد، این رویداد در صورت های مالی به سرفصل اقساط سررسید گذشته منتقل می شود. به عبارتی بدهی جاری یك بدهكار به بدهی سررسید گذشته او منظور می شود.
2- وقتی از این بدهی سررسید گذشته 6 ماه سپری شد و باز هم بدهكار نسبت به پرداخت اقساط و تسویه بدهی خود اقدام نكرد، این بدهی از سرفصل بدهكاران سررسید گذشته به سرفصل حساب معوقات منتقل می شود.
3- عدم حصول اطمینان از وصول مطالبات، بانك را موظف می كند كه بابت آن معادل مبلغ بدهی ذخیره منظور كند، ذخیره مطالبات مشكوك الوصول یا لاوصول؛ یعنی حسابدهی بدهكار از جیب بانك و از محل وثیقه.
4- حجم مطالبات معوق بانك ها اكنون به بیش از یكصدهزار میلیارد تومان رسیده است به عبارتی بیش از 100 هزار میلیارد تومان را برخی از اشخاص حقیقی و حقوقی، عمدتاً دانه درشت، وجوه دولتی را تحت عنوان انواع تسهیلات دریافت كرده اند ولی نه وثیقه ای معادل آن به بانك سپرده اند كه از آن طریق امكان بازپس گیری باشد و نه اصل و بهره سود تسهیلات دریافتی را در قالب اقساط به بانك واریز می كنند.
5- این اشخاص عمدتاً دانه درشت چه كسانی هستند؟ فهرست اسامی آنها چیست و در جیب كدام رئیس جمهور است؟ رئیس جمهور قبلی این لیست را داشت و می گفت بگم بگم و نگفت. چرا برای اینكه شاید از عكس العمل بدهكاران ذی نفوذ می ترسید. رئیس جمهور فعلی چطور؟
6- یكی می گوید اسامی آن را به قوه قضائیه داده ایم، به قوه قضائیه داده ایم یعنی چه؟ مگر قوه قضائیه مبصر كلاس است كه بدهكاران بانكی كه شاگرد تنبل كلاس هستند، اسامی آنها را نوشته و به مدیر مدرسه داده شود؟
7- می گویند اسامی آنها را نباید رسانه ای كرد چون ممكن است آبروی آنها برود. آیا آنكه پول ملت را در قالب منابع بانك دولتی برده و خورده و پس نمی دهد، آبرو دارد اما ملت مال باخته بی آبرویند؟!
8- بدهكار تا وقتی تكلیف بدهی اش را روشن نكرده بدهكار است وقتی بی خیال طلبكار است می شود خلافكار، اگر به خلاف خود در عدم تادیه ادامه دهد می شود متهم، متهم به چه جرمی؟ به جرم تصرف غیرقانونی در وجوه دولتی. آیا به بهانه اینكه نباید آبروی متصرف غیرقانونی برود باید از طلب بیت المال صرف نظر كرد؟
9- چند هزار نفر بابت دین مهریه اكنون در زندان هستند؟ چند هزار نفر بابت دین دیه اكنون در زندان هستند؟ چند نفر از مردم عادی تا الی یوم الاداء بایددر زندان بمانند تا رضایت شاكی را جلب كنند؟ آیا بدهكاران دانه درشتی كه اكنون آزادانه راست راست راه می روند و برخی حتی مسئولین امور هستند و مصادر تصمیم گیری را در كشور قبضه كرده اند، رضایت شاكی یا مدعی العموم را جلب كرده اند كه اكنون دو قورت و نیم شان هم در ساختار اداری و تصمیم گیری كشور باقی است؟
10- مگر وجوه نقد و منابع بانك های دولتی به مثابه بنگاه اقتصادی با سرمایه صددرصد دولتی بیت المال نیست؟ آیا می شود بیت المال را به فلان شخص حقیقی یا حقوقی بخشید؟
11- وام گرفتن از بانك و وثیقه نسپردن و اقساط را ندادن و ارزش افزوده آن را خوردن با اختلاس وجوه عمومی با دزدیدن اموال دولتی و اتلاف بیت المال چه فرقی دارد؟ تصرف غیرقانونی كردن در وجوه عمومی یا دولتی جرم است یا نیست؟ امام علی در نهج البلاغه می گوید متجاوزین به بیت المال را در نمازجمعه شلاق بزنید و جلوی مردم آبروی آنها را ببرید. این حكم امیرمومنان با رویكردی كه اكنون با آن مواجهیم كه مسئولین سه قوه حتی از بردن نام آنها ابا دارند، چگونه توجیه می شود؟
12- مسئولین كه از انتشار بدهكاران كلان بانكی ابا دارند چه ترسی از این افشاگری دارند؟ آیا بدهكاران با برخی از مسئولین تراز اول كشور مرتبط هستند؟ آیا این ارتباط سببی، نسبی یا گروهی و جناحی است؟
13- یك صاحب منصب دولتی و سیاستمدار فرادولتی كه به عنوان پدرخوانده اصلاح طلبان عمل می كند در سال 86 تاكنون تسهیلاتی از بانك ملی گرفته و تا به حال تسویه نكرده است. آیا به این نوع تصرف غیرقانونی در وجوه دولتی می شود ساده انگارانه عنوان معوقه داد؟
14- این صاحب منصب به نام دفترش 5/1 میلیارد تومان و عاملش به نام خودش 7/3 میلیارد تومان تسهیلات دریافت كرده و از سال 86 تاكنون تادیه نكرده است. آیا به چنین رویداد مالی می توان عنوان معوقه داد؟ اگر این رویداد اسمش معوقه است پس گرفتن وام و قرض گرفتن به سهولت و پس ندادن و تصرف غیرقانونی در اموال و وجوه عمومی و دولتی نمودن را كه قانونگذار جرم و برایش تا 74 ضربه شلاق تعیین كرده چه می شود؟
15- اصل فرع یك وام 5/1 میلیارد تومان دریافتی به نام دفتر یك حاج آقای اصلاح طلب كه از سال 86 دریافت و تا پایان سال 93 با اعمال كاهش مالیت
بیت المال به مأخذ 20 درصد می شود بیش از 9/3 میلیارد تومان و اصل فرع 4 فقره وام 7/3 میلیارد تومانی عامل دست به سینه و تحت امر همان حاج آقا طی همین مدت با همان نرخ می شود 6/9 میلیارد تومان یعنی فقط این دو نفر از سال 86 تا سال 93 بیش از 5/13 میلیارد تومان از بیت المال مسلمین را در بانك ملی برده و از آن استفاده كرده اند و خیال پس دادن هم ندارند چه اگر می داشتند كه دادخواستی تنظیم نمی شد. (1) حالا علیه بدهكار یا علیه شعبه بانك، بماند. آیا وجه از متصرف نباید مسترد شود؟
16- رئیس محترم جمهور به جای آنكه دلواپس وصول و ایصال 100 هزار میلیارد تومان معوقات بانكی باشد درصدد ساده انگاری مفسده 8000 میلیارد تومانی و تقلیل و تنزیل آن به یك معوقه است. نگارنده در مقابل سكوت مجلس و عدم استفاده از سازو كار سوال و استیضاح از رئیس جمهور به عنوان یك حقوقدان می پرسم 8000 میلیارد كه معوقه است، 5/1 میلیارد حاج آقا هم كه معوقه است، 7/3 میلیارد اعوان و انصار حاج آقا هم كه قابل وصول نیست، پس تكلیف تصرف غیرقانونی بیت المال چه می شود؟
17- مگر می شود ملغمه ای از تخلفات با وصف مجرمانه تصرف غیرقانونی در وجوه دولتی و اتلاف بیت المال را با یك كلمه معوقه تحقیر كرد؟
18- یك صاحب منصب دولتی از عداد مقامات موضوع ماده 71 قانون مدیریت خدمات كشوری توسط دفترش 5/1 میلیارد تومان از بانك در قالب عقد فروش اقساطی به منظور خرید مواد اولیه كاغذ تسهیلات می گیرد. بخوانید به عنوان یك تاجر ـ بازرگان وارد معامله سه طرفه (تسهیلات گیرنده، بانك، مواد اولیه فروش) می شود. آیا قانون منع مداخله كاركنان دولت در معاملات دولتی به چنین صاحب منصب یا دفترش اجازه انجام این معامله را می دهد؟
19- دفتر این صاحب منصب وام را می گیرد و پس نمی دهد و این یكی از صدها پرونده معوقات بانكی 100 هزار میلیارد تومانی است. وقتی مقام و صاحب منصبی در چنین سطحی از تادیه دیونش استنكاف می ورزد آیا انتظار می رود كه اعوان و انصار و ملازمان در كاهش نسبت به تادیه دیون خود اقدام كنند؟ مطالب مطروحه در این مقال نه شعر است و نه قصه، بلكه با رجوع به عالی ترین محكمه مالی محاسباتی كشور و مطالعه كلاسه پرونده مربوطه در دیوان محاسبات می توان به صدق و كذب بند بند این مقال پی برد (2) آیا اراده ای در مجلس و دولت و قوه قضائیه برای مطالعه این پرونده هست؟
20- یك كلام ختم كلام. مبارزه با مفاسد مالی اقتصادی را باید از دانه درشت ها شروع كرد تا دانه ریزها حساب كار دستشان بیاید چرا كه این قاعده كلی در هر مفسده ای است كه به صورت ضرب المثل درآمده:
به چند جوجه كه سلطان قناعت كرد
زدند لشكریانش هزار مرغ بر سیخ
پی نوشت ها:
1- دادخواست شماره 27/324/7 مورخ 29/9/93
2- كلاسه پرونده 1045/91