به گزارش ایسنا، سرطان بیماری است كه در آن سلول های بدن به صورت مهارنشدنی به تكثیر می پردازند. این تكثیر سلول ها تا جایی ادامه پیدا می كند كه بدن از تعادل خارج شده و دچار مشكل می شود. اگر تكثیر سلول ها بعد از آن نیز ادامه پیدا كند، می تواند در نهایت منجر به مرگ فرد شود.

توده سلول های سرطانی با نام تومور شناخته می شود. تومورها به دو صورت خوش خیم و بدخیم هستند. سلول تومورهای بدخیم امكان مهاجرت به دیگر نقاط بدن و آلوده كردن دیگر نقاط بدن را نیز دارند. در اصطلاح به این فرایند متاستاز گفته می شود. زمانی كه سلول های سرطانی متاستاز كنند، دیگر نمی توان آن ها را به صورت فیزیكی و تنها از یك نقطه بدن خارج كرد. در این حالت درمان بیماری بسیار سخت تر خواهد شد و برای درمان آن نیاز به درمان های سیستمی مانند شیمی درمانی وجود دارد.

سرطان یكی از علل اصلی مرگ ومیر در سراسر جهان است كه آمار مرتبط به آن نیز همچنان در حال رشد است. تنها در سال 2018، 18 میلیون بیمار سرطانی جدید و 9٫5 میلیون مرگ مرتبط با سرطان در سراسر جهان به ثبت رسید. پیش بینی می شود كه این آمار تا سال 2040 برای بیماران جدید به 30 میلیون و برای مرگ ومیر به 16٫4 میلیون نفر برسد. به طور كلی آمار سرطان در كشورهایی كه استاندارد زندگی بالاتری دارند و توسعه یافته تر هستند، بیشتر است.

ایمنی درمانی یكی از رویكردهای جدید برای درمان سرطان است. تمركز اصلی این روش نوین، روی تربیت و ارتقای سیستم ایمنی خود بدن است تا اینكه سیستم ایمنی خود بدن قادر به حذف و از بین بردن سلول های سرطانی باشد. در این فرایند، نانوذرات توانایی خیلی خوبی از خود نشان داده اند.

بر این اساس، گزارش صنعتی با كاربرد نانوكلوئیدهای فلزی در بهبود سیستم ایمنی و مقابله با سرطان" از سوی ستاد نانو منتشر شده است و در آن جزئیات مربوط كاربرد برخی نانوكلوئیدهای فلزی در حوزه پزشكی و به صورت ویژه روی بهبود سیستم ایمنی و مقابله با سرطان درج شده است.

در این گزارش تاكید شده است كه در رویكرد شیمی درمانی، از داروها و مواد شیمیایی استفاده می شود كه قابلیت از بین بردن سلول های سرطانی را دارند. این داروها ممكن است بعضی سلول های سالم بدن مانند فولیكول مو را نیز تحت تأثیر قرار دهند. همچنین پس از اتمام دوره درمان، همچنان شانس بازگشت سرطان وجود دارد؛ اما درباره ایمنی درمانی، همه این موارد برعكس است؛ چرا كه در این رویكرد خود سیستم ایمنی بدن، سلول های سرطانی را شناسایی كرده و آنها را از بین می برد؛ از این رو شانس بازگشت سرطان بعد از درمان به مقدار زیادی كاهش می یابد. همچنین احتمال آنكه سیستم ایمنی سلول های سالم را تحت تأثیر قرار دهد، ضعیف است.

آنتی بادی و آنتی ژن

سیستم ایمنی بدن انسان سازوكار قدرتمندی برای مبارزه با عوامل عفونی و بیماری زا دارد. این سیستم می تواند عوامل خارجی را در داخل بدن شناسایی كرده و نسبت به نابودكردن آنها اقدام كند. آنتی ژن و آنتی بادی ها عواملی هستند كه به این شناسایی كمك می كنند.

آنتی ژن ها پروتئین هایی هستند كه روی ویروس ها، باكتری ها، سلول ها وجود دارنـد و تا حدودی اختصاصی هستند، ولی آنتی ژن های ویروس های مختلف با یكدیگر متفاوت هستند. سلول های ایمنی نیز روی بدنه خود، پروتئینی به نام آنتی بادی دارند.

آنتی بادی و آنتی ژن به مانند قفل و كلید هستند. این بدان معنا است كه هر آنتی بادی، می تواند به آنتی ژن اختصاصی خودش متصل شود و سلول های ایمنی از طریق همین آنتی بادی ها، سلول های خود بدن را شناخته و می توانند آنها را از عوامل خارجی تفكیك كنند. زمانی كه سلول های ایمنی آنتی ژن های عوامل عفونی جدید را شناسایی می كنند، اقدام به تولید آنتی بادی آنها كرده و به صورت حافظه دار، زمانی در آینده مجددا این آنتی ژن در بدن وجود داشته باشد، سلول های ایمنی از طریق آن آنتی بادی ها آنها را شناسایی كرده و اقدام به حذف و مقابله با آنها می كنند.

رهایش موادزیستی

رهایش مواد بیولوژیك مانند داروها و واكسن ها یكی از مسائلی است كه امروزه تحقیقات زیادی روی آنها صورت می گیرد.

نانومواد قابلیت این را دارند كه مواد زیستی مانند داروها را با خود حمل كرده و به ســلول های هدف كه در بیماری سرطان، سلول های بیمار است، می رسانند كه به این حوزه علمی با عنوان "رهایش مواد زیستی" گفته می شود.

تمركز این حوزه عمدتا روی آن است كه دارو به صورت پایدار و همچنین به صورت هدفدار، رهایش پیدا می كند. منظور از رهایش هدفدار دارو این است كه دارو تنها اطراف سلول های بیمار تجمع كرده و به سلول های سالم بدن آسیبی نمی رساند.

نانوذرات در ایمنی درمانی

نانو ذرات ویژگی های منحصربه فرد فیزیكی و شیمیایی زیادی دارند و می توانند برای بسیاری از كاربردهای درمانی، مهندسی شوند. ابعاد این ذرات نیز بین یك تا 100 نانومتر است و همین موضوع باعث می شود نسبت سطح به حجم بالایی داشته باشند و آنها را برای رهایش، به گزینه مناسبی تبدیل كرده است.

همچنین می توان طراحی این ذرات را بر اساس كاربرد تغییر داد، به گونه ای كه با تغییر خواصی مانند ابعاد، شكل و بار، قابلیت طراحی دلخواه برای كاربردهای رهایش در آن ایجاد كرد.

مطالعات اولیه كه روی این حوزه صورت گرفته، عمدتا روی رهایش داروهای ضد سرطان بر پایه اثر EPR تمركز كرده بودند. معمولا در این رویكردها برای رسیدن بهتر دارو به سلول های سرطانی، آنتی بادی های سلول های سرطانی را به نانوذره متصل می كردند تا با اتصال آنتی بادی به سلول سرطانی، دارو آزاد شده و روی سلول اثر كند. استفاده از آنتی بادی ها باعث می شد كه احتمال اینكه سلول های سرطانی هدف گرفته شوند، افزایش یابد.

علت اصلی استفاده از نانوذرات فلزی، دقت در كنترل ابعاد، شكل، بار و اصلاح سطحی آنها است.

بهبود رهایش آنتی ژن ها

یكی از راه های بهبود سیستم ایمنی بدن برای مبارزه با سلول های سرطانی، این است كه بدن به نوعی در برابر سلول های سرطانی واكسینه شود كه برای این منظور لازم است بدن آنتی ژن های سلول سرطانی را شناسایی كند تا وقتی این سلول ها در حال رشد هستند، نسبت به نابود كردن آنها اقدام كند.

در این صورت، اگر به تازگی سرطان درمان شده باشد، می توان سیستم ایمنی را تربیت كرد تا در صورتی كه مجددا سلول های سرطانی در بخش دیگری از بدن دیده شدند، آنها را نابود كند.

با استفاده از نانوذرات فلزی، می توان از سیستم ایمنی در برابر آسیب و تخریب شدن محافظت كرد و همچنین باعث رسیدن مقدار بیشتری از این آنتی ژن ها به سلولهای ایمنی بدن كه نقش شناسایی آنها را دارند، می شود.

هدف گیری سیستم ایمنی اطراف تومور

محیط تومور محیطی خشن برای سلول های ایمنی اســت كه دلیل آن اسیدیته بالا و عوامل سركوبگر سیستم ایمنی هستند.

از نانوذرات فلزی می توان برای رهایش عواملی كه فضا را برای فعالیت ســلول های ایمنی مناسب می كنند، در محیط تومور استفاده كرد. در نتیجه مناسب شدن محیط برای حضور سلول های ایمنی، این سلول ها قادر خواهند بود سلول های سرطانی را شناسایی كرده و آنها را حذف كنند.

از سوی دیگر در اطراف سلول های سرطانی فاكتورهایی وجود دارند كه با نام فاكتورهای رشـد به رشد سلول های سرطانی كمك كرده و شرایط را برای آنها مهیا می كنند.

تمام سلول های بدن، فاكتورهای رشد مخصوص به خودشان را دارند كه در صورت نبودن آنها، ممكن است به تدریج دچار زوال شوند. یكی از راه های درمان سرطان رهایش فاكتورهای رشد مربوط به سیستم ایمنی در محیط تومور است و به طور كلی از نانو ذرات فلزی می توان به خوبی برای رهایش هدفمند انواع مواد استفاده كرد.

ارتقای درمان سرطان بر پایه سلول

یكی از رویكردها، استخراج و دستكاری سلول های ایمنی و در نهایت تزریق مجدد آنها به بدن بیمار است. دو رویكرد برای این موضوع وجود دارد كه یكی آنكه سلول های تولیدكننده سلول های T(ســلول هایی كه وظیفه كشتن سلول های بیمار را دارند) دستكاری كرده و مجدد به بدن تزریق شوند تا سلول های T بیشتری تولید كنند و دیگری اینكه خود سلول های T را كشت داده و با تعداد بیشتر به محل تومور ارسال كرد.

نانوذرات طلا، اكسید آهن و اكسیدروی برای این منظور مورد مطالعه قرار گرفته و نشان داده شده است كه باعث افزایش حساسیت سلول های ایمنی می شوند. همچنین یكی از مزایای مهم نانوذرات فلزی این است كه می توانند به سامانه قابلیت تصویربرداری اضافه كنند و در نتیجه با تجمع آنها در نزدیكی تومور، می توان تصویری از وضعیت تومور و همچنین وضعیت دارو یا مواد تزریقی داشت.

وضعیت پیشرفت های بالینی

در حال حاضر مطالعات بالینی متعددی روی رویكردهای ایمنی درمانی با استفاده از نانوذرات فلزی در حال انجام است. تنها یكی از این رویكردها از اجزای سیستم ایمنی استفاده می كند. این محصول Aurimune نام دارد و با نام 6091-QYT نیز شناخته می شود.

این سیستم در واقع نانو ذرات طلا با ابعاد 27 نانومتر هستند كه با پلیمر "پلی اتیلن گلایكول" و یك پروتئین كشنده پروتئین ها فاكتور نكروز تورمور یا TIN پوشش داده شده است. TIN یك سایتوكین شناخته شده است كه باعث مرگ سلول های سرطانی می شود و همچنین نفوذپذیری عروق اطراف تومور را نیز افزایش می دهد.

در سال 2010 این دارو مطالعات فاز یك خود را با 29 بیمار سرطانی به پایان رساند كه نتایج این مطالعه بسیار مطلوب بود، اما هنوز اطلاعی درباره فازهای بعدی مطالعات این محصول موجود نیست؛ هر چند كه برنامه ریزی های مطالعات فاز دو برای بیماران دارای سرطان پانكراس صورت گرفته و قرار است از این روش در كنار یك درمان دیگر استفاده شود.

از دیگر محصـولات ساخته شده از نانوذرات فلزی برای درمان سرطان با روش های ایمنی درمانی، می توان به Magnablate ،Aurolase ،0129-NU و NBTXR3 اشاره كرد. 9-NU نانوذرات كروی طلا هستند كه با استفاده از نوكلئیك اسید پوشش داده شده اند.

چالش هایی در زمینه استفاده از نانوذرات فلزی

نانوذرات فلزی به اندازه مولكول های آلی كه سال ها است مورداستفاده هســتند، شــناخته شده نیستند و هنوز هیچ كدام از درمان های سرطان بر پایە این مواد و روش ایمنی درمانی نتوانسته از سازمان های نظارتی مانند سازمان غذا و داروی آمریكا مجوزهای لازم را دریافت كند.

همچنین هنوز تعداد كاندیداهای این روش درمانی پایین است و به همین دلیل مقررات خاصی برای آن تعیین نشده است. همین موضوع، دریافت مجوزها را از قبل هم سخت تر می كند. از طرفی برای استفاده از این مواد، لازم است تك تك اعضای آن از نظر ایمنی مورد بررسی قرار گیرند و این موضوع هزینه دریافت مجوز برای این محصولات را افزایش می دهد و باعث می شود بسیار ی از شــركت ها مطالعات كلینیكی را پیگیری كرده و به انجام برسانند.

مجموعه این عوامل و نبود منابع مالی مناسب، باعث شده كه پیشرفت های مربوط به این حوزه برای چند سال درجا زده و با وجود آنكه چندین سال از مطالعات بالینی فاز اول محصولات گذشته است، خبری از مطالعات فاز دوم نباشد و هیچ كدام از شركت ها این مطالعات را ادامه ندهند.

هنوز اطلاعات كافی درباره برخی نانوذرات فلزی، سمیت آنها و فرایند دفع آنها از بدن وجود ندارد و چگونگی نحوه دقیق تعامل این فلزات با سیستم ایمنی بدن همچنان ناشناخته است. بر این اساس نانو ذرات فلزی توانســته اند تا به اینجای كار ، پتانســیل خوبی برای كار روی سـرطان و ایمنی درمانی از خودشـان نشـان دهنــد.

كاربــرد این نانو ذرات در ایمنی درمانی می تواند از رهایش عوامل مختلـف گرفته تا ایجاد حرارت كه باعث رهایش آنتی ژن توســط تومورها شــود، ادامه داشته باشــد. اما به دلیل آنكه هنوز قوانین مشخصی برای استفاده از این فلزات در درمان ســرطان وجود ندارد، امكان طراحی مطالعات بالینی و دریافت مجوز فرایندی بســیار ســخت، طولانی و هزینه بر است كه بسیاری از شركت ها از اجرای این مطالعات سر باز می زنند. ولی همچنان لازم است مطالعات بیشتری بر روی سازوكار دقیق تأثیر این فلزات بر روی سیستم ایمنی صورت گیرد.

انتهای پیام