همزمان با عبور بازدهی سهامداران از 11درصد در پاییز بررسی شد
قواعد جدید بازی در بورس


شاخص بورس تهران روز گذشته نیز به كانال شكنی های خود ادامه داد و با رشد تقریبا هزار واحدی (994 واحد به طور دقیق) به راحتی از میانه كانال 95هزار واحدی عبور كرد.
تامین 24 / در پایان معاملات روز گذشته، شاخص بورس در سطح بی سابقه 95هزار و 600 واحد ایستاد. این در حالی بود كه ارزش معاملات خرد سهام و حق تقدم در نمادهای عادی بالغ بر 290 میلیارد تومان شد. چنانچه ارزش معاملات بازار اول و دوم فرابورس و همچنین بازار پایه فرابورس به این میزان اضافه شود، ارزش معاملات تقریبا به 400 میلیارد تومان می رسد. به عبارت دقیق تر، ارزش روزانه معاملات خرد سهام در بورس و فرابورس افزایش بیش از 100درصدی را نسبت به میانگین ارزش معاملات در 8ماهه ابتدای سال را تجربه می كند. این در حالی است كه تعداد معاملات نسبت به میانگین 8ماه ابتدای سال رشدی چنین قوی را تجربه نكرده است. ضمنا به نظر می رسد این اشخاص حقیقی هستند كه طلایه دار مشاركت در معاملات سهام هستند. مقایسه آمار معاملات در نمادهای بزرگ مورد توجه فعالان بازار نشان می دهد حقیقی ها در سمت خرید سهام فعال تر هستند و ضمنا به طور متوسط هر شخص حقیقی نقدینگی قابل توجهی را به بازار وارد كرده است. در این میان به نظر می رسد با افزایش قیمت های سهام ریسك ورود به بازار بیشتر می شود و بیم آن وجود دارد كه حقیقی ها وارد شده به بازار دارایی خود را در سقف های قیمتی خریداری كنند. بنابراین توجه به ریسك ها و فرصت های بورس در قله های جدید و در مقطع فعلی ضروری به نظر می رسد. در این گزارش تلاش شده ریسك ها و فرصت های بازار دسته بندی شوند و پیش نگری درباره آینده بازار سهام ارائه شود.

ریسك تشكیل حباب قیمتی

شاخص بورس تهران از ابتدای پاییز تاكنون بیش از 11درصد بازدهی نشان داده است. به عبارت دقیق تر سهامداران حاضر در بورس به طور متوسط از ابتدای پاییز تاكنون سود كرده اند. ضمنا بازدهی متوسط بورس از ابتدای سال جاری تاكنون تقریبا 23.8درصد بوده است. حالا این بازار با اختلاف از رقبای خود فاصله گرفته است. چنانچه بازده بدون ریسك (سود سپرده های بانكی و اوراق مشاركت) برای سال جاری به طور متوسط 17درصد درنظر گرفته شود، بازدهی بازار پول و اوراق بدهی از ابتدای سال تاكنون در محدوده 12.75درصد قرار می گیرد. بازدهی دلار در بازار آزاد نیز در این مدت تقریبا 13.5درصد بوده است. همچنین بازدهی نگهداری سكه بهار آزادی از ابتدای سال تاكنون نیز 16.7درصد بوده است. همان طور كه اشاره شد، بازدهی بورس از ابتدای سال تاكنون اختلاف معناداری با رقبای خود ایجاد كرده است. در این برهه، خطای تحلیلی بورس بازان كمتر حرفه یی احتمالا این خواهد بود كه اختلاف بازدهی بورس با سایر بازارها در این مدت را ملاك تصمیم گیری قرار دهند. این موضوع می تواند منجر به تشدید تقاضا در بازار سهام و بروز سرمایه گذاری های نامطمئن و در نتیجه ایجاد حباب قیمتی شود. همچنین باید درنظر داشت كه میانگین نسبت قیمت به درآمد در بورس تهران، این روزها از 7 مرتبه عبور كرده است. در واقع با قیمت های فعلی و با فرض ثبات توان سودسازی شركت ها و حداكثر تقسیم سود توسط شركت ها، 7سال طول می كشد تا سودهای نقدی قابل تقسیم در مجامع شركت ها، سرمایه گذاری اولیه سرمایه گذاران جبران شود. به عبارت ساده تر دوره بازگشت سرمایه در بورس تهران به 7سال رسیده است. این در حالی است كه دوره بازگشت سرمایه در بازار پول، با فرض آنكه سود سپرده های مدت دار بانكی 15درصد باشد، 6.6 سال است. درواقع در شرایط فعلی به نظر می رسد رفته رفته سرمایه گذاری در بورس جذابیت خود را در مقایسه با سود بدون ریسك بانكی از دست می دهد. اما باید درنظر داشت كه شركت های بورس بزرگ ازجمله شركت های گروه فلزات اساسی، استخراج كانه های فلزی و پالایشگاه ها پیش بینی سود خود را دست پایین اعلام كرده اند و سودآوری شركت های بورس می تواند تا پایان سال افزایش داشته باشد و درنتیجه نسبت قیمت به درآمد در بازار سهام با تغییر مخرج كسر، تعدیل شود. در واقع چنانچه در ادامه انتشار صورت های مالی میان دوره یی شركت ها، شاهد تعدیل مثبت پیش بینی سود نباشیم، احتمال كندتر شدن روند بورس و حتی قرار گرفتن بر مدار نزول محتمل خواهد بود.

ریسك شناسایی سود گسترده و خروج پول های داغ

نكته دیگری كه می تواند حركت فعلی بازار سهام را متوقف كند و بازار را وارد اصلاحی كند، شناسایی سودهایی است كه به صورت بالقوه تاكنون محقق شده است. در این باره باید درنظر داشت كه نخستین نشانه های پتانسیل صعود بازار سهام از ابتدای تیرماه سال جاری ظاهر شد. فلزات اساسی و كانه های فلزی در تیرماه سال جاری نخستین موج های صعودی قیمت خود را در بازارهای جهانی آغاز كردند. اگرچه در آن برهه این ریسك وجود داشت كه رشد قیمت های كامودیتی ها ادامه دار نباشد، اما باتوجه به قرار داشتن نمادهای وابسته به قیمت های جهانی در كف های قیمتی، نسبت ریسك به ریوارد این صنایع چندان بالا نبود. بنابراین تعداد قابل توجهی از فعالان بازار سرمایه از تیرماه آغاز به خرید در این نمادها كردند. آنچه باعث شده در برهه فعلی ارزش معاملات گروه های فلزی و معدنی تا این حد افزایش یابد، ادامه دار شدن رشد قیمت در بازارهای جهانی در وهله اول و البته ورود نقدینگی تازه نفس به بورس در وهله دوم است. حالا صورت های مالی میان دوره یی شركت های مذكور منتشر شده و تقریبا تكلیف سودآوری این نمادها در سال مالی منتهی به 29 اسفند 96 معلوم شده است. بنابراین ریسك افت سودآوری برای سال مالی جاری در این نمادها چندان مطرح نیست. اما چنانچه به هر دلیلی رشد تقاضای سهام كاهش یابد، عرضه های سهام برای شناسایی سود می تواند نفس بورس را بگیرد. ارزش معاملات سهام این روزها به طور قابل توجهی رشد نشان داده و از محدوده حدود 100 تا 130 میلیارد تومانی به محدوده تقریبا 300 میلیارد تومانی رسیده است. این موضوع به طور همزمان رشد تقاضا و عرضه را نشان می دهد. این روزها گروه بزرگی در بازار نیست كه افزایش ارزش معاملات را تجربه نكند. بنابراین به موازات رشد تقاضای سهام، عرضه ها نیز رشد كرده است. چنانچه روند ورود نقدینگی به بازار سهام به هر دلیلی كاهشی شود، با وجود پتانسیل های بنیادین مناسب، قیمت ها می توانند دست كم برای مدتی كاهشی شوند.

ریسك نوسان نرخ بهره

همان طور كه در گزارش های پیشین «تعادل» نیز مطرح شده بود، یكی از دلایل عمده رشد قیمت ها در برهه فعلی بازار سهام را می توان كاهش سود بدون ریسك در بازارهای رقیب دانست. در شهریورماه بانك مركزی بانك ها را ملزم به رعایت نرخ 15درصدی برای سپرده گیری كرد. این موضوع می توانست منجر به خروج نقدینگی از بازار شود و سایر بازارهای مالی را متلاطم كند. به نظر می رسد كه همین موضوع باعث شده تقاضا در بازار دلار، طلا و سكه نیز افزایش یابد و قیمت در این بازارها نیز رو به رشد بگذارد. شنیده ها حاكی از آن است كه بازار ملك و مسكن نیز در یك ماهه اخیر با رشد ارزش معاملات و همچنین رشد قیمت ها مواجه شده است. چنانچه این موضوع در آینده نزدیك منجر به افزایش تقاضا در سایر بازارها (به ویژه بازار كالاهای مصرفی) شود، می توان انتظار داشت كه شاخص تورم نیز رفته رفته صعودی شود. هر چند این موضوع می تواند برای بازار سهام به دلیل افزایش سودآوری شركت ها جذاب باشد، اما این امكان وجود خواهد داشت كه رشد تورم جدیت بانك مركزی و دولت را برای كنترل روند سپرده گیری بانك ها كاهش دهد. در چنین شرایطی شاید نرخ بهره (متوسط نرخ سود سپرده های بانكی) دوباره افزایشی شود و در نتیجه روند خروج نقدینگی از سپرده های مدت دار بانكی مختل شود. در نتیجه این احتمال وجود خواهد داشت كه رشد تقاضا در همه بازارها از جمله بازار سهام متوقف شود.

ریسك بازارهای جهانی

بازارهای جهانی همواره روندهای پرافت و خیزی داشته اند و نوسان قیمت در این بازارها عمدتا قابل توجه و سریع بوده است. در این رابطه باید درنظر داشت كه چنانچه قیمت های جهانی فلزات اساسی در محدوده های فعلی در بلندمدت تثبیت شوند، امكان ادامه دار شدن رشد قیمت ها در بازار سهام دور از ذهن نخواهد بود. تثبیت قیمت های جهانی در محدوده های فعلی باعث رشد پایدار سودآوری شركت های وابسته به قیمت های جهانی و صادرات محور خواهد شد.

همان طور كه اشاره شده نخستین انگیزه های بنیادین برای رشد بورس تهران در تیرماه و همزمان با شدت گرفتن روند صعودی قیمت كامودیتی ها در بازارهای جهانی مطرح شد. ریشه رشد قیمت فلزات اساسی و فولاد در بازارهای جهانی را، می توان در تصمیمات كشور چین برای نوسازی تكنولوژی تولید و همچنین كاهش ظرفیت تولید واحدهای آلوده كننده محیط زیست جست. چنانچه هر سیگنال منفی از تصمیمات دولت چین صادر شود و این كشور تصمیم بگیرد تولید فولاد را دوباره افزایش دهد یا اقدام به كاهش واردات مس كند، این احتمال وجود خواهد داشت كه قیمت های جهانی با همان سرعتی كه رشد كرده اند، افت كنند. در چنین شرایط باید درنظر داشت كه قیمت سهام شركت های فلزی و معدنی مستقیما به این موضوع وابسته است. چنانچه خبری منفی در این زمینه منتشر شود، افت قیمت سهام این شركت ها قطعی خواهد بود. بنابراین افرادی كه حالا قصد ورود به این صنایع را به عنوان سرمایه گذار دارند، باید آمار اقتصادی كشور چین را روزانه رصد كنند.

حذف سایه تك نرخی شدن ارز از سر پتروشیمی ها

به نظر می رسد آنچه در برهه فعلی باعث افزایش اقبال فعالان بازار سهام به شركت های پتروشیمی شده است، حذف سایه تك نرخی شدن ارز از سر این شركت هاست. لایحه بودجه 97 با درنظر گرفتن نفت 55دلاری و دلار 3 هزار و 500 تومانی، در حالی كه نرخ دلار در بازار آزاد بیش از 4هزار و 200تومان است، این سیگنال را به فعالان بازار داد كه دست كم در سال آینده نمی توان به تك نرخی شدن ارز خوش بین بود. در نتیجه احتمالا رانت ارزی شركت های پتروشیمی پایدار خواهد ماند. توجه داشته باشید كه شركت های پتروشیمی در ماه های اخیر به دلیل وجود هراس از تك نرخی شدن ارز، نسبت قیمت به درآمد پایینی داشته اند. حالا اما همزمان با رشد قیمت جهانی فرآورده های پتروشیمی ازجمله متانول و اوره و همچنین پلیمرها و ضمنا همزمان با برطرف شدن نسبی تك نرخی شدن ارز، بیشتر مورد توجه فعالان بازار قرار گرفته اند. توجه داشته باشید كه شركت های پتروشیمی بزرگ ترین گروه حاضر در بورس از منظر ارزش بازار هستند و رشد تقاضا در این صنعت منجر به رشد شدید شاخص كل بورس خواهد شد.

سیاست شركت ملی پالایش و پخش و خیال راحت سهامداران

در برهه فعلی یكی از فرصت های بازار سهام را می توان سرمایه گذاری در شركت های پالایشی دانست. اما ریسك این گروه نرخ های فرمایشی محصولات است كه از شركت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی دیكته می شود. چنانچه پالایش و پخش رویكرد فعلی خود درباره پالایشگاه ها را ادامه دهد، در نتیجه احتمالا می توان منتظر رشد سودآوری شركت های پالایشگاهی در سال آینده بود. در حال حاضر هر گوشه از بازار سهام دلایل منطقی برای ادامه صعود دارد، اما ریسك های بازار سهام باتوجه به رشد سریع قیمت ها را نباید دست كم گرفت. در واقع همه غول های بازار ازجمله شركت های پتروشیمی، فلزات اساسی، استخراج كانه های فلزی، چندرشته یی صنعتی، پالایشگاه ها و شركت های بزرگ سرمایه گذاری دلایل قابل قبولی برای رشد قیمت ها دارند، اما بیم آن می رود كه رشد سریع قیمت ها، دامنگیر رشد بازار سهام شود.

مروری بر آمار معاملات بورس

در پایان معاملات تالارهای بورس اوراق بهادار تهران روز گذشته در 84 هزار دفعه، تعداد یك میلیارد و 270میلیون سهم و حق تقدم به ارزش بیش از 3هزار و 464 میلیارد ریال معامله شد و ارزش بازار رقمی معادل 382 هزار میلیارد تومان را ثبت كرد. گفتنی است كه ارزش معاملات خرد سهام و حق تقدم در نمادهای عادی تقریبا به 290 میلیارد تومان رسید. شاخص كل با 994 واحد افزایش به رقم 95601واحد رسید. شاخص بازار اول با 627 واحد افزایش به رقم 68206 واحد بالغ گردید و شاخص بازار دوم با 2535 واحد افزایش رقم 202003 واحد را تجربه كرد. بیشترین تاثیر مثبت بر شاخص كل را صنایع پتروشیمی خلیج فارس، ملی صنایع مس ایران، پالایش نفت اصفهان، گل گهر، سرمایه گذاری غدیر، پتروشیمی جم، فولاد مباركه اصفهان، پتروشیمی مبین، مدیریت سرمایه گذاری امید، گروه مپنا و پتروشیمی فناوران به خود اختصاص دادند. از سویی دیگر بیشترین حجم معاملات را فولاد مباركه اصفهان، ملی صنایع مس ایران، فولاد كاوه جنوب كیش (كاوه2)، سایپا، پالایش نفت اصفهان، سرمایه گذاری صنایع شیمیایی ایران (شیران2)، گل گهر، سرمایه گذاری غدیر، سرمایه گذاری نفت و گاز و پتروشیمی تامین و سرمایه گذاری سایپا به نام خود ثبت كردند. این درحالی است كه نماد معاملاتی شركت های معادن منگنز ایران (كمنگنز) پس از برگزاری مجمع عمومی عادی به طور فوق العاده مبنی بر انتخاب اعضای هیات مدیره و پالایش نفت اصفهان (شپنا) با توجه به تعدیل پیش بینی درآمد هر سهم سال مالی منتهی به 29/12/1396 بازگشایی شدند. در بازار بدهی، تعداد 24 هزار برگه اوراق مشاركت به ارزش كل بیش از 25 میلیارد ریال معامله شد. در بازار صندوق های قابل معامله نیز 5 میلیون و511هزار واحد از صندوق سرمایه گذاری به ارزش كل بیش از 56میلیارد ریال مورد معامله قرار گرفت.

فرابورس

شاخص كل فرابورس ایران در ادامه روند صعودی خود معاملات روز گذشته را نیز با افزایش 8واحدی و سقف شكنی مجدد خاتمه داد تا به این ترتیب آیفكس در ارتفاع 1064 واحدی ایستاده و بازدهی خود از ابتدای امسال را به بیش از 21درصد (21.6درصد) برساند. بر این اساس، در جریان معاملات روز یك شنبه بیش از 468 میلیون ورقه به ارزش افزون بر 4 هزار و 557 میلیارد ریال در مجموع بازارهای فرابورس دادوستد شد كه نسبت به روز ماقبل از افزایش حجم مبادلات در برابر كاهش ارزش آن حكایت داشت. سهامداران همچنین روزگذشته در مجموع بازارهای اول و دوم 267 میلیون سهم به ارزش بیش از 677 میلیارد ریال را میان خود دست به دست كردند كه در میان نمادهایی كه در این دو بازار معامله شد نماد شركت ذوب آهن با دادوستد بیش از 103 میلیون سهم به ارزش بیش از 94میلیارد ریال بالاترین حجم و ارزش معاملات را به خود اختصاص داد. افزون بر این، عمده بار مثبت بر آیفكس روز گذشته از جانب نمادهای «میدكو»، «مارون»، «شراز» و «ذوب» تا سطح حداكثر 3.4 واحد رقم خورد. این در حالی است كه نمادهای «هرمز»، «زاگرس» و «چكاپا» تا سطح 0.8واحد تاثیر منفی بر این نماگر به جا گذاشتند. این در حالی است كه، سهامداران در مجموع سه تابلو معاملاتی بازار پایه نیز 188 میلیون سهم به ارزش 562 میلیارد ریال را دست به دست كردند. همچنین، در بازار اوراق با درآمد ثابت نیز سرمایه گذاران 3 میلیون و 460 هزار ورقه به ارزش حدود 3 هزار و 423 میلیارد ریال را مورد معامله قرار دادند كه «سخاب4» بالاترین رقم حجم و ارزش معاملات را به خود اختصاص داد. بر اساس این گزارش، روز یك شنبه آخرین روز از پذیره نویسی اوراق مرابحه سلامت در نماد «سلامت6» بود كه طی آن 2 میلیون و 660هزار ورقه به 2 هزار و 657 میلیارد و 500 میلیون ریال پذیره نویسی شد.

منبع: روزنامه تعادل