محسن خلیلی یکی از فعالان صنعتی در تاریخ معاصر ایران است. وی به اهمیت نهادهای خصوصی و مدنی و حکمرانی خوب در تصحیح و پیشرفت امور و کاهش مداخله دولت به منظور رسیدن به جامعه توسعه یافته توجه داشت. به کمک نهادها می توان به اصلاح اختلالات موجود در سیاستگذاری ها (در بخش عمومی) و گروه های ذی نفوذ و قدرتمند پرداخت. زندگی وی در 36سال اخیر، عمدتا در حوزه تاسیس و توسعه نهادهای اجتماعی و توسعه گروه صنعتی بوتان صرف شده است. محسن خلیلی در سال 1308 در خانواده ای صنعت پیشه در تهران به دنیا آمد.


از طریق پدرش با وسایل صنعتی مثل، دوچرخه و موتور برق آشنا شد. در 9 سالگی به تجریش نقل مکان کردند، کلاس سوم دبستان را در مدرسه شاهپور تجریش و دوره متوسطه را در دبیرستان های ایرانشهر و البرز گذراند. در 12سالگی به کمک پدرش در خانه کارگاه کوچکی درست کرد. او به کارهای فنی و درس ریاضی علاقه بسیار داشت و به برادر و خواهران کوچک تر و دوستان و همسایه ها در حل مشکلات ریاضی کمک می کرد. به روایت نزدیکانش در مقابل بی عدالتی و کمک به نیازمندان حساس بود و همین روحیه و مداخله در کار بزرگ ترها، سبب بروز مشکلاتی برای وی در مدرسه می شد که اکثرا با مداخله پدرش حل می شد.

نظم و صرفه جویی از ویژگی های شخصیتی وی بود .ترک معلمی و ورود به صنعت، از سوی پدر رونق و رفاه زندگی را برای خانواده اش به ارمغان آورد، همین مساله علاقه محسن را به فعالیت صنعتی بیشتر کرد و این اندیشه را در وی تقویت کرد که صنعتی شدن سبب رفاه زندگی می شود. او با این فکر، وارد دانشکده فنی دانشگاه تهران شد (سال1328) تا در رشته مهندسی به ادامه تحصیل بپردازد. عشق به میهن و ارزش نهادن به اصول اخلاقی را در خانواده آموخت. وی به نقش مادرش در آموزش اخلاقیات تاکید بسیار داشت. از نوجوانی در مواقع سخت به استخاره از قرآن متوسل می شد. در آن دوره با وجود اینکه حزب توده به عنوان یک جریان مارکسیستی اکثر دانشجویان و طبقات تحصیلکرده را جذب شعارهای آرمان گرایانه خود می کرد، محسن به عضویت انجمن اسلامی درآمد.

نهضت ملی شدن نفت امیدهای فراوانی در دل وی برانگیخته و باعث شده بود که وی تا زمان فارغ التحصیلی (سال 1332) در خدمت اندیشه های ملی گرایانه باشد. ناکامی در جنبش ملی شدن صنعت نفت ضربه ای بر آرمان های وی بود و این سوال را در وی تقویت کرد که؛ اگر تحولات سیاسی نمی تواند یک کشور جهان سومی را توسعه دهد، پس از چه راهی می توان به این مقصود دست یافت؟ مدت ها با این اندیشه درگیر بود، تا اینکه سفر به کشورهای توسعه یافته راه حلی غیر سیاسی را در برابر چشمان وی گشود. او دریافت که با اکثریت فقیر و بی سواد نمی توان کشور را متحول کرد و به سعادت و رفاه رساند. او معتقد بود متوسط بارندگی در ایران، یک سوم استاندارد جهانی است و همین محدودیت آبی، توسعه کشاورزی را دچار مشکل می کند، از این رو برای نجات از فقر روستایی، صنعتی کردن کشاورزی ضروری است و راه اساسی برای پیشرفت ایران صنعتی کردن کشور است.

از نظر وی، صنعت، لکوموتیو توسعه اقتصادی است. پس از فارغ التحصیلی به همراه پدرش محمود خلیلی برای یک سفر مطالعاتی به اروپا و آمریکا رفت. همین سفر انگیزه محمود خلیلی برای تاسیس شرکت بوتان در سال 1332 بود. نقش محسن خلیلی در چند سال اولیه برای پیشبرد برنامه های شرکت مثل فراهم کردن اولین تریلی برای انتقال گاز از پالایشگاه آبادان؛ با وجود جاده های نامناسب تهران - آبادان، درست کردن مکان های ذخیره گاز در تهران، انتقال گاز با سیلندر با وجود فقدان هرگونه تجربه، پیشگامی در تاسیس شرکت های گازی در ایران و گام گذاشتن در مسیرهای ناشناخته دارای اهمیت بسیار بود. در این راه تعدادی از همکلاسی های خلیلی در دانشکده فنی مثل عباس چمران و مهندس غفاری با وی همکاری داشتند. با فارغ التحصیلی برادران وی از دانشگاه های آمریکا و ورود آنها از سال 1336 به شرکت بوتان، این شرکت توسعه بیشتری یافت. کاربرد گاز مایع در زمینه های گرمایشی، وسایل خوراک پزی در آشپزخانه، روشنایی و وسایل حمل ونقل ضرورت های تازه ای را پیش روی شرکت بوتان قرار داد.

ورود به تولید محصولات مختلف صنعتی مثل سلیندر گاز در ابعاد مختلف، آبگرمکن، لوازم گازی برای آشپزخانه مثل اجاق های یک تا چهار شعله با فر و... تنها بخشی از اقدامات شرکت بوتان برای پاسخگویی به نیازهای گسترده مردم ایران بود. پاسخگویی به این نیازها ضرورت های تازه ای را به وجود می آورد. گسترش نیروی کار، توجه به تربیت نیرو و آموزش فنی نیازمند ظرفیت سازی در زمینه های گوناگون مالی، انسانی و فنی در داخل شرکت بود؛ به گونه ای که شرکت بوتان در آغاز دهه پنجاه توانست بستر لازم را برای صادرات محصولاتش فراهم کند.

گسترش تقاضای داخلی (بر اثر افزایش قیمت نفت در این دهه) اولویت فروش در بازار داخلی و بی نیازی دولت به ارز (بــه علت درآمدهای بالای نفتی) اهمیت صادرات را برای شرکت ها در اولویت قرار نداد. وقوع انقلاب، جنگ و تحریم اقتصادی فعالیت آنها را دچار اختلال اساسی کرد. نقش گروه بوتان در گسترش مصرف گاز مایع زمینه تاسیس موسسات دیگری مثل شرکت ایران گاز، پرسی گاز و ارساگاز را فراهم کرد. سرانجام در اول خرداد1347 سندیکای شرکت های توزیع گاز مایع تاسیس شد. تاسیس این شرکت ها، زمینه را برای شکل گیری شرکت ملی گاز ایران فراهم کرد (سال1348) و به تدریج، تعداد شرکت ها افزایش یافت و در بهمن1352 به 21 شرکت رسید. فعالیت آنان، مصرف کنندگان بیشتری را تحت پوشش قرار داد. در سال 1355 برای اولین بار، انتقال گاز مایع پالایشگاه از طریق راه آهن مورد توجه سندیکای توزیع کنندگان قرارگرفت. به دنبال آن، هشت دستگاه واگن مخزن دار فرانسوی به شرکت بوتان و هفت دستگاه به ایران گاز اختصاص یافت. مدیریت شرکت تا تیرماه 1353 با محمود خلیلی بود. از آنجا که وی در سال های آخر عمرش بیمار بود، نقش محسن خلیلی پررنگ تر می شد. این شرکت روند صعودی خود را تا بهمن 1357 حفظ کرد. طی چهار سال شرکت های راف (سال 1353)، پیوند (1354)، کولرگازی ایران و مرکز آموزش بوتان (1355) و رگولاتورسازی (1356) تاسیس و به مجموعه بوتان اضافه شدند.

اخبار مرتبط از هرگونه حسابرسی استقبال می کنیم یک نماینده مجلس: آزادی بیان در کشور ما وضعیت بی نظیری دارد مخبرالدوله و تلگراف فعال تر شدن دانش بنیان ها در بومی سازی لایسنس های پتروشیمی ساخت تراشه در ایران شتاب می گیرد