گروه گزارش: به گفته كارشناسان التهاب بازارارزدامنگیر بنزین شده و سود قاچاق آن را افزایش داده است؛درشرایطی كه دولت برنامه افزایش قیمت بنزین را ندارد،توسعه صنعت CNGمی_تواند راهكارمناسبی برای جایگزینی باشد.
آخرین روز از اولین ماه تابستان در حالی پایان یافت كه طبق اعلام وزارت نفت، در كل این ماه 2 میلیارد و 840 میلیون لیتر بنزین در كشور مصرف شده است كه با یك حساب سرانگشتی می توان گفت ایرانیان روزانه به طور میانگین حدود 91 میلیون و 600 هزار لیتر بنزین مصرف كرده اند.
محمدرضا موسوی خواه، مدیرعامل شركت ملی پخش فرآورده های نفتی در روزهای پایانی سال گذشته پیش بینی كرد كه مصرف بنزین كشور برای امسال حدود 8٫8 تا ? درصد افزایش یابد و مصرف به میانگین روزانه حدود 87٫8 میلیون لیتر برسد؛ این در حالی است كه رشد مصرف بنزین امسال حدود 11 درصد بوده است.
همچنین طبق اعلام وزارت نفت میانگین روزانه مصرف بنزین در تیرماه سال قبل 84 میلیون و 600 هزار لیتر به ثبت رسید كه این میزان مصرف نسبت به مدت مشابه سال 95 نشان دهنده رشدی 12٫1درصدی بوده است.
به این ترتیب با نیم نگاهی به آمار مصرف بنزین و مقایسه آن با مدت مشابه سال قبل به وضوح می توان متوجه روند مصرف بنزین با سیاست های اشتباه وزارت نفت بویژه حذف كارت سوخت و سهمیه بندی، روندی صعودی بخود گرفته است.
بنزین دو نرخی می شود؟
مصرف بنزین در كشور در حالی رو به فزونی است كه از طرفی دولت توجه كافی به اجرای سیاست های كنترلی مصرف نداشته و از سویی دیگر از زمان روی كار آمدن دولت تدبیر و امید تاكنون با وجود اجازه قانونی، هیچگونه افزایش قیمتی در راستای واقعی كردن قیمت حامل های انرژی ( در راستای كاهش سهم یارانه ای دولت) انجام نشده است؛ از آنجا كه به گفته كارشناسان یكی از مهم ترین ابزارهای كنترل مصرف، قیمت است، نمی توان ارزانی قیمت بنزین را در مصرف بالای آن بی تاثیر دانست.
اخیرا بحث بنزین دو نرخی بین برخی از بهارستانی ها و البته محافل كارشناسی كلید خورد و با اعلام شركت پالایش و پخش فرآورده های نفتی مبنی بر الزام استفاده دارندگان خودرو از كارت سوخت شخصی، احتمال دو نرخی شدن بنزین قوت گرفت.
افزایش قیمت بنزین فعلا نه!
با وجود این گمانه ها، بیژن زنگنه، وزیر نفت آب پاكی را روی دست همه ریخت و تاكید كرد: دو نرخی شدن قیمت بنزین شایعه است و فعلا درباره این موضوع چیزی در دولت تصویب نشده است. در همین حال حسام الدین آشنا رئیس مركز بررسی¬ های استراتژیك ریاست جمهوری در نشست »بررسی گزینه¬ های جدید سیاست یارانه بنزین« كه 10 تیر ماه سال جاری برگزار شد، گفته بود: درصورت عدم كنترل وضعیت فعلی رشد مصرف، كشور مجدداً نیازمند واردات بیشتر خواهد بود.
با این وضعیت، رشد شتابان مصرف بنزین ادامه دارد و در صورتی كه تولید و مصرف را با هماهنگ نكنیم وارد دوره¬ ای با كمبود فزاینده خواهیم شد.
به اعتقاد وی، لازم است تدابیری جهت اصلاح مبنای قیمت گذاری، مصرف سوخت و باز توزیع درآمدهای حاصل از سیاست های قیمت اتخاذ شود.
وی با اشاره به تبعات اجتماعی سیاست افزایش كافی قیمت پایه، آن را در حال حاضر امكان¬ پذیر ندانسته و گفته بود: باید به دنبال گزینه¬ های دیگری باشیم.
ردپای قیمت دلار در افزایش قیمت بنزین
نكته ای كه در این میان نباید از آن غافل بود ردپای افزایش نرخ ارز در رشد ظاهری مصرف است. طی ماه های اخیر با افزایش شتابان نرخ ارز، بازار قاچاق سوخت هم داغ شده است. با كاهش ارزش ریال در مقابل دلار، سود قاچاق چرب تر از قبل شده و چون مكانیزم های كنترلی مصرف مدتها قبل با سیاست های اشتباه دولت ، حذف شده؛ عملا شرایط برای قاچاق سوخت از كشور جذاب و پرسود گشته است. در عین حال با این شرایط، سهم یارانه ای كه دولت روی سوخت پرداخت می كند نیز به مراتب افزایش یافته است.
سهمی كه می تواند در بخش تولید اشتغالزایی، توسعه زیرساخت و .. هزینه شود بدلیل قاچاق، به جیب قاچاقچیان سوخت سرازیر می شود. نگاهی به قیمت بنزین در كشورهای همسایه ایران می بینیم كه بازار قاچاق برای سودجویان بسیار جذاب و اغواكننده است. به این ترتیب اكنون ارز حاصل از قاچاق سوخت كه البته تنها شامل بنزین نشده و نفت گاز را نیز در بر می گیرد در بازار آزاد بجای 4 یا 5 هزار تومان به نرخ 8 تا 9 هزار تومان فروخته می شود.
سی.ان.جی بهترین جایگزین بنزین
سید حمیدرضا قریشی، پژوهشگر حوزه انرژی با بیان اینكه افرایش قیمت جهانی نفت موجب رشد ارزش فرآورده های نفتی شده است، گفت: با وجود شكل گیری چنین شرایطی همچنان قیمت بنزین در ایران ثابت مانده است. البته در دولت یازدهم در دو مرتبه شاهد افزایش نرخ بنزین از 400 تومان به 700 و از 700 تومان به 1000 تومان بودیم.
وی با تاكید بر اینكه وجود كارت سوخت و بنزین سهمیه بندی شده به هر حال هزینه قاچاق را افزایش می دهد، تصریح كرد: در شرایط فعلی كه قیمت نفت و همچنین نرخ ارز بالا رفته صرف? قاچاق بیشتر شده است. درنتیجه طبیعتا بخشی از رشد مصرف ناشی از قاچاق است.
به گفته قریشی، شرایط اقتصادی و اجتماعی جامعه باعث شده دولت فعلا تصمیمی در مورد بنزین اتخاذ نكند. اما ضروری است در هر حال با اجرای سیاست هایی زمینه برای اصلاح قیمت بنزین و مدیریت مصرف آن فراهم شود. از جمله این سیاست ها كه می توان از آن به عنوان برگ برنده یاد كرد، توسعه هرچه بیشتر و سریع تر صنعت سی.ان.جی است. به نحوی كه با همكاری بخش های مختلف از جمله وزارت نفت ووزارت صنعت، معدن و تجارت باید تقاضای مطلوبی در این زمینه ایجاد شود.
این پژوهشگر حوزه انرژی اظهار داشت: نخستین گامی كه می توان برای حمایت از این صنعت برداشت، ایجاد تناسب بین كارمزد جایگاه داران سی.ان.جی نسبت به ارزش زمین احداثی است كه البته تدوین راهكارهای لازم را می طلبد. از سویی دیگر می توان برای تعویض مخزن های سی ان جی و معاینه های فنی یارانه_ای را در نظر گرفت. در این میان حل كردن مشكل خشكی موتورهای گازسوز از جمله مواردی است كه می تواند در ایجاد جذابیت برای استفاده ازخودروهای گازسوز موثر باشد. گفتنی است اختراعاتی در این زمینه نیز ثبت شده است.
لزوم وضع نرخ اضطراری و پلكانی بنزین
این كارشناس حوزه انرژی تصریح كرد : در گام بعدی ضروری است نرخ اضطراری بنزین وضع شود. به این معنی كه هر كس بدون كارت سوخت شخصی اقدام به سوخت گیری كند، باید قیمت بیشتری بپردازد و تنها با كارت مختص خودروی خودش می تواند از بنزین 1000 تومانی بهره بگیرد.
به گزارش آرازآذربایجان به نقل از مهر ، وی ادامه داد: در گام سوم نیز دولت می تواند با اجرای نظام قیمت پلكانی، به صورت تدریجی، قیمت بنزین را فقط برای پرمصرف ها افزایش دهد. با این رویه صرفا پرمصرف ها مشمول افزایش قیمت می شوند. اگر زیرساختهای سی ان جی هم اكنون توسعه یابد و مشكلات آن رفع شود افزایش قیمت بنزین آثار و تبعات زیادی در پی نخواهد داشت.
.Arazazarbaijankhabarname@gmail.com