به گزارش عیارآنلاین، تحریم های نفتی به طور كلی به سه بخش تحریم های ساخت و تولید، تحریم فروش و تحریم دریافت پول نفت تقسیم می شود. یكی از دلایل موثر واقع شدن این تحریم ها، مدل سنتی فروش نفت كشور است. بدین صورت كه نفت توسط مدیریت امور بین الملل شركت ملی نفت و در قالب محموله های بسیار بزرگ به مشتریان مشخصی فروخته می شود كه رهگیری آن برای آمریكا بسیار ساده است. یكی از راهكارهای اساسی برای بی اثر كردن تحریم های نفتی، فروش ریالی نفت در بورس است زیرا زمینه ای فراهم می كند كه نفت در قالب محموله های كوچك و متوسط و به بخش خصوصی به فروش برسد و ریسك تحریم پذیری را نسبت به روش سنتی به میزان قابل توجهی كاهش می دهد.

سازوكار فروش ریالی نفت در بورس به گونه ای است كه  نفت خام توسط دولت به بورس عرضه شده و به مشتریانی كه بیشترین قیمت را برای خرید محموله نفت پیشنهاد دهد فروخته می شود. با توجه به اینكه مشتریان متقاضی نفت از بخش خصوصی هستند انگیزه و انعطاف لازم جهت دور زدن تحریم ها را دارند و هم چنین به دلیل شبكه سازی هایی كه بخش خصوصی در نظام بانكی انجام داده است امكان تحریم پذیری آنها كاهش می یابد، بدین صورت استفاده از ظرفیت عرضه نفت در بورس، امكان دور زدن تحریم های نفتی را فراهم می كند. در این مدل صادركننده نفت ایران بخش خصوصی است نه مدیر امور بین الملل شركت ملی نفت و بدین ترتیب امكان رهگیری صادركننده توسط آمریكا كاهش می یابد و هم چنین نفت در قالب محموله های كوچك و متوسط صادر می شود كه در این صورت نیز به دلیل پراكنده و كوچك بودن میزان تراكنش های بانكی، امكان شناسایی آن تا حد مطلوبی كاهش می یابد.

به طور كلی راه اندازی بورس انرژی و فروش ریالی نفت دو مزیت قابل ملاحظه دارد: 1- تداوم صادرات نفت 2- ممانعت از بلوكه شدن درآمد حاصله، كه در ادامه به بررسی هر یك می پردازیم:

1- تداوم صادرات نفت به قیمت مطلوب:  بهترین بستر برای بی اثر كردن تحریم های نفتی آمریكا، استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و واسطه ها در بورس انرژی است، زیرا كه در بورس انرژی فضای رقابتی بین مشتریان ایجاد می شود و بدین صورت تا حد امكان قیمت خریداری شده نفت افزایش می یابد كه این موضوع مانع تحمیل هزینه های اضافی به كشور می شود. در فضای غیربورسی كه یك فضای غیررقابتی است خریداران نفت ممكن است هزینه دور زدن تحریم های نفتی را بیش از آنچه هست بیان كنند و بدین روش باعث كاهش قیمت نفت شوند در حالی كه در فضای رقابتی بورس قیمت نفت به حداكثر مقدار ممكن میرسد.

یكی از نگرانی های وزارت نفت جهت فروش نفت در بورس، شناور بودن قیمت های عرضه شده در بورس است زیرا قیمت نفت در بورس با توجه به پیشنهادهای مشتریان تعیین می شود كه ممكن است پایین تر از قیمت رسمی باشد. البته باید به این نكته توجه داشت كه جذب خریداران در بورس انرژی فرآیندی زمانبر است فلذا اشكالی ندارد كه جهت جذب بخش خصوصی، فروش نفت در چند عرضه ابتدایی پایین تر از قیمت رسمی باشد كه البته با جذب مشتریان جدید و ایجاد فضای رقابتی بیشتر، در عرضه های بعدی قیمت نفت بالا رفته به مقدار واقعی ان می رسد. بدین صورت، جذب مشتریان در بورس انرژی باعث تداوم صادرات نفت از طریق بخش خصوصی و به قیمتی مطلوب می شود.

2- ممانعت از بلوكه شدن درآمدهای نفتی: مزیت دیگر فروش ریالی نفت این است كه دولت با عرضه نفت در بورس درآمد خود را از بخش خصوصی و به صورت ریال و مستقل از نظام بانكی جهانی دریافت می كند. نكته حائز اهمیت این است كه علی رغم شفافیت اطلاعات معاملات صورت گرفته در بورس انرژی، به هیچ وجه نباید اطلاعات خریداران نفت شفاف شود زیرا زمینه شناسایی حساب و تحریم خریدار نفتی را برای نظام بانكی آمریكا فراهم می كند هر چند در صورت فاش شدن اطلاعات خریداران، به دلیل توانایی فوق العاده بخش خصوصی برای دور زدن تحریم ها و شبكه سازی های انها در نظام بانكی، شناسایی آنها در صورت امكان برای امریكا هزینه زیادی دارد و عملا غیرممكن است. از نمونه های موفق شبكه سازی بخش خصوصی در نظام بانكی، می توان به مبادلات ارزی پتروشیمی ها اشاره كرد كه با وجود شرایط تحریمی همچنان به كار خود ادامه می دهند.

همانطور كه بررسی شد فروش ریالی نفت در بورس انرژی از جمله راهكارها جهت خنثی سازی تحریم های نفتی است كه در كوتاه مدت باعث تداوم صادرات نفت به قیمت مناسب و همچنین مانع بلوكه شدن درآمدهای حاصله از آن می شود. با توجه به فرصت محدود 4 ماهه تا بازگشت تحریم های آمریكا، ضرورت اتخاذ تصمیمات جدی توسط وزارت نفت در زمینه عرضه نفت به بورس انرژی بیش از پیش احساس می شود.