هاتف فرج اللهی

عصراقتصاد: مدتی است كه زمزمه هایی از كمبود سوخت در كشور به گوش می رسد. زمزمه هایی كه می تواتد به روی كار آمدن دوباره كارت های سوخت، سهمیه بندی و نهایتا دو نرخی شدن و افزایش قیمت منجر شوند. اما در این بین گفته می شود كه اگر تحریم های آمریكا محقق شود و مصرف بنزین در كشور به همین شیوه ادامه داشته باشد، از آنجایی كه نیاز به واردات وجود دارد و شرایط اجازه این كار را نمی دهند، ممكن است با كمبود سوخت مواجه شویم و دولت برای كنترل مصرف در این شرایط دو راه دارد؛ افزایش قیمت یا سهمیه بندی. كه در این راستا گفته می شود در این انتخاب بین بد و بدتر دولت سهمیه بندی را انتخاب خواهد كرد. چرا كه با اعتراضات مردمی همراه نخواهد بود و توان بالاتری در كنترل مصرف دارد.

اما مساله كمبود بنزین در كشور در حالی مطرح می شود كه گفته می شود تولید بنزین معمولی در حال افزایش است.

محمدعلی دادور مدیرعامل پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس گفت: تولید روزانه بنزین پالایشگاه ستاره خلیج فارس با افزایش 2 میلیون لیتری به روزانه 26 میلیون لیتر رسیده است و این انتظار وجود دارد كه تولید بنزین این پالایشگاه در آینده ای نزدیك به 30 میلیون لیتر در روز برسد.

با این حال گفته می شود كه توان تولید بنزین سوپر در پالایشگاه های امام خمینی شازند، اصفهان، بندرعباس و ستاره خلیج فارس وجود دارد و تنها به دلیل محدودیت انتقال به طور موقت محدود شده است.

شركت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی درباره محدودیت عرضه بنزین سوپر توضیح داد: هم اكنون توان تولید بنزین سوپر در پالایشگاه های امام خمینی (ره) شازند، اصفهان، بندرعباس و ستاره خلیج فارس وجود دارد، اما به دلیل محدودیت انتقال فرآورده های تولیدی تنها از طریق یك خط لوله و همچنین افزایش مصرف بی رویه بنزین در ایام تعطیلات تابستان و اولویت قراردادن تامین بنزین مصرفی عموم، تولید بنزین سوپر در پالایشگاه های یادشده به طور موقت محدود شده است.

اسدالله قره خانی سخنگوی كمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی نیز در این خصوص با بیان این كه احتمال دو نرخی شدن بنزین و سهمیه بندی وجود دارد، گفت: در صورتی كه مصرف بنزین كاهش پیدا نكند و یا از ناحیه تحریم ها تحت فشار قرار گیریم، بنزین دو نرخی شده و سهمیه بندی اعلام می شود كه قیمت جدید را هم وزارت نفت تعیین خواهد كرد.

وی افزود: با برداشته شدن تحریم ها و افزایش تولید داخل تقریبا تولید ما برابر نیازمان شد و به همین دلیل سهمیه بندی و دو نرخی شدن بنزین كنار گذاشته شد. این روند وجود داشت تا این كه دولت می خواست ابتدای امسال قیمت بنزین و حامل های انرژی را بر اساس تبصره 18 لایحه بودجه افزایش دهد كه مجلس شورای اسلامی آن را نپذیرفت. در آن زمان دولت تاكید داشت كه هزینه های سنگین دارد و باید قیمت بنزین افزایش پیدا كند كه به هر حال این اتفاق رخ نداد.

قره خانی افزود: اكنونن متاسفانه دو اتفاق افتاده؛ اول این كه مصرف بنزین افزایش پیدا كرده كه حتی گاهی اوقات به بالای 100 میلیون لیتر می رسد حال آن كه تولید ما 80 میلیون لیتر است. موضوع دیگر بحث تحریم های احتمالی است لذا بر این اساس اگر كاهش مصرف نداشته باشیم و همچنان مصرف رو به افزایش باشد و فاصله بین تولید و مصرف بالا باشد، دولت ناگزیر به واردات بنزین است.

وی ادامه داد: در چنین شرایطی دولت به سمت سهمیه بندی بنزین و مدیریت تقاضا از طریق كارت سوخت می رود. در چنین شرایطی ممكن است برخی تمایل به استفاده از بنزین بیشتر از سهمیه بندی داشته باشد و یا این كه اتومبیل های آن ها پرمصرف باشد. قطعا نمی توان به آن ها سوخت نداد، پس باید سوختی كه به این افراد داده می شود با قیمت تمام شده بنزین یعنی باید قیمتی گرانتر از سهمیه بندی باشد.

در همین راستا هدایت الله خادمی عضو كمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی در گفت و گو با خبرنگار عصراقتصاد گفت: دولت و مجلس هنوز در خصوص سهمیه بندی و افزایش قیمت بنزین تصمیم نگرفته اند. اما در خصوص كارت سوخت باید گفت كه استفاده از این كارت همچنان در دستور كار قرار دارد و مصوبه مجلس است كه دولت باید برای شفاف سازی میزان مصرف از كارت سوخت استفاده كند.

وی ادامه داد: در دوره اول سهمیه بندی به این دلیل كه هر سال مصرف به صورت جدی افزایش پیدا می كرد و مصرف كلی در اصل مصرف واقعی و قاچاق را در بر می گرفت. و از آنجایی كه برای جبران این افزایش قیمت به اجبار واردات شدت می گرفت، هم وارد كننده و هم قاچاق چی سود های قابل توجهی را كسب می كردند.

خادمی همچنین با اشاره به این كه كارت سوخت به رغم مشكلاتی كه برای برخی از مردم به وجود آورد، گفت: این مكانیزم بالاخره باعث شد كه مصرف به صورت جدی كاهش پیدا كند و علاوه بر این قاچاق سوخت نیز متوقف شود. از آنجایی كه قاچاق متوقف شد، كنترل مصرف بسیار آسان تر از شرایط پیشین صورت گرفت.

خادمی در خصوص افزایش قیمت بنزین در سال های گذشته نیز گفت: دولت می توانست از سال 92 با یك شیب ملایم قیمت بنزین را افزایش دهد، اما این اتفاق نیافتاد و این كه قیمت بنزین به صورت ناگهانی با افزایشی قابل توجه همراه شود، ممكن نیست.

این عضو كمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، ادامه داد: برآورد های كمیسیون انرژی نشان می دهد كه دولت می تواند افزایش قیمتی معقول در حدود 10 درصد را در نیمه اول یا دوم سال 97 رقم بزند. اما استفاده از كارت سوخت همچنان مصوبه مجلس است و باید از آن استفاده شود.

وی ادامه داد: خوشبختانه در این روز ها مصرف تقریبا با تولید برابر است، اما ممكن است تحریم های آینده مشكلاتی را برای كشور به همراه آورد و در این شرایط می تواند سهمیه بندی و افزایش قیمت را در بر داشته باشد. چرا كه اگر در دوره تحریم شدت مصرف افزایش یابد، بدون شك تامین بنزین از طریق واردات با مشكلاتی مواجه خواهد شد. علاوه بر این كسانی هم كه بیشتر از سهمیه خود مصرف می كنند، می توانند با قیمتی بیشتر بنزین مورد نظر خود را تهیه كنند.

خادمی در پاسخ به این كه آیا شرایط اقتصادی نابسامان می تواند افزایش قیمت سوخت را بپذیرد، گفت: سهمیه بندی با نرخ فعلی شوك كمی دارد. اما اگر وضعیت به حال خود رها شود، بدون شك با مشكلاتی جدی تر رو به رو خواهیم شد.

این عضو كمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی افزود: شیوه دیگری كه برای كنترل مصرف مطرح می شود این است كه افزایش قیمت صورت گیرد، كه تجربه نشان داده است كه در كشور افزایش قیمت مصرف را كاهش نمی دهد و چه بسا كه آن را بیشتر نیز می كند. در نتیجه می توام دریافت كه این راه در شرایط تحریم كه ممكن است موانعی در واردات سوخت ایجاد كند، غیر عقلانی است. اما سهمیه بندی، سوخت را با همین قیمت كنونی در اختیار مصرف كننده قرار می دهد و مازاد سهمیه را با قیمتی گران تر می فروشد.

این عضو كمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی ادامه داد: با این حال با سهمیه بندی نیز فشار هایی به مردم وارد خواهد شد. اما سهمیه بندی سوخت انتخابی بین بد و بدتر است. چرا كه هدف این است كه مصرف را كنترل كنیم. و با افزایش قیمت نه تنها مصرف كنترل نمی شود، بلكه ارز اندكی كه در كشور وجود دارد نیز باید برای واردات بنزین صرف شود و این نشان می دهد كه افزایش قیمت انتخابی بدتر از سهمیه بندی است.

خادمی همچنین در خصوص بازتاب مردمی سهمیه بندی سوخت نیز گفت: مردم تجربه این مساله را دارند. با این حال بالاخره مردم هم متوجه می شوند كه به دلیل تحریم ها مجبوریم به سمت اقتصادی انقباضی حركت كنیم و با كم كردن مصرف بتوانیم اقتصاد كشور را كنترل كنیم.