ریزش شدید قیمت ارز در بازار روز گذشته باعث شد تا بار دیگر امید ها در خصوص تلاش دولت برای كنترل بازار زنده شود؛ تلاش هایی كه می كوشد قیمت ارز را به زیر 10 هزار تومان باز گرداند و باعث بازگشت ثبات به بازار كشور شود.
بر این اساس در حالی كه سفته بازان و دلالان برای روز سه شنبه قیمت 13 هزار تومانی برای دلار پیش بینی می كردند، ناگهان شكل گیری یك اتفاق باعث شد تا ریزش قیمت در بازار ارز آغاز شود و نه تن ها این بازار افزایشی را مشاهده نكند، بلكه پس از هفته ها روند كاهشی را نیز تجربه كند. گفته می شود بسته جدید اقتصادی دولت كه بخش مهم آن توافق پتروشیمی و دولت است، روز گذشته قیمت دلار بار دیگر به كانال 10 هزارتومان بازگشت و حتی لحظاتی نیز تحت تأثیر این اتفاقات قیمت زیر 10 هزار تومان را نیز لمس كرد، اما بار دیگر به كانال 10 هزار تومان بازگشت. متعاقب این اتفاق قیمت سكه و طلا نیز روند نزولی گرفت و حباب این بازار نیز كوچك شد.

دولت به پتروشیمی ها خوراك ارزان می دهد
به گفته برخی از دلالان دلیل نزولی شدن قیمت ارز در روز سه شنبه، انتشار یك خبر مهم در خصوص عرضه، ارز پتروشیمی ها در بازار بود كه باعث شد به یكباره بسیاری از سوداگران بازار برای جلوگیری از زیان خود، تصمیم به فروش ارز خود بگیرند. این گفته ها در حالی بود كه پیشتر بسیاری از كارشناسان اقتصادی به دولت توصیه می كردند كه برای كنترل بازار ارز، پتروشیمی ها و فولادی ها باید وادار شوند كه ارز خود را به بازار وارد كنند، اما واقعیت آن بود كه به دلیل اختلاف قیمت زیاد ارز میان بازار آزاد و سامانه نیما، پتروشیمی ها و فولادی ها حاضر به این كار نمی شدند یا به صورت صوری ارز خود را در سامانه نیما به فروش می رساندند و ما به التفاوت نرخ بازار آزاد و سامانه نیما را به صورت جداگانه از خریدار دریافت می كردند. اما حالا به نظر می رسد كه دولت موفق شده پتروشیمی ها را با شیوه ای خاص قانع كند كه ارز خود را در بازار ثانویه به نرخ دلخواه به فروش برسانند. بر این اساس، یك منبع آگاه در خصوص جزئیات این خبر به خبرنگار «جوان» گفت: اخیراً برخی مقامات دولتی با مسئولان پتروشیمی های مشهور جلسه داشتند و در این جلسه مهم و سرنوشت ساز، نمایندگان دولت به پتروشیمی ها پیشنهاد كردند كه در ازای دریافت خوراك ارزان، درآمد های ارزی خود را به صورت مستقیم وارد بازار كنند. اتفاقی كه حالا در كوتاه ترین زمان ممكن تأثیر خود را در بازار گذاشت و شیب بازار ارز را نزولی كرد.

وی همچنین گفت: پیشتر نیز چنین جلسه ای میان دولتی ها و پتروشیمی ها برگزار شد و قرار شد آنان ارز خود را در سامانه نیما عرضه كنند، اما به دلیل آنكه نرخ ارز در سامانه نیما پایین تر از بازار آزاد بوده، پتروشیمی ها همچنان از ارائه ارز خود در این سامانه خودداری می كردند. حال در جلسه جدید قرار بر این شده كه پتروشیمی ها ارز خود را نه در سامانه نیما، بلكه در بازار ثانویه كه عملاً یك بازار آزاد است، بفروشند كه این موضوع نه تن ها می تواند باعث كنترل بازار ارز شود، بلكه زمینه ساز تقویت شركت های پتروشیمی نیز خواهد شد.
براین اساس روز گذشته شاخص بورس نیز برای اولین بار جهش بیش از 40 هزارو 431 واحدی را تجربه و به كانال 121 هزار واحد رسید كه نقش پتروشیمی ها و فولادی ها در این ركورد های بورس چشمگیر بود.
حدود یك ماه پیش نیز حمید حسینی، عضو اتحادیه صادركنندگان نفت، گاز و پتروشیمی در همین خصوص به خبرگزاری «ایسنا» گفته بود كه جلسه ای با حضور مدیران عامل شركت های پتروشیمی و معاون اول رئیس جمهور و مسئولان وزارت نفت برگزار شده و در این جلسه شركت های پتروشیمی اعلام كردند اگر شرایط شان همانند قبل باشد و خوراك با تخفیف به آن ها ارائه شود، حاضر هستند ارز خود را در سامانه نیما ارائه كنند، زیرا در این صورت 400 تا 500 تومان اختلاف بین قیمت خوراك و كالایی كه صادر می كنند، خواهد بود. وی گفته بود، دولت در آن جلسه قبول كرده بود كه خوراك پتروشیمی ها همچنان بر مبنای دلار3هزار و 800 تومان باشد. بنابراین اگر همچنان نرخ این خوراك 3 هزار و 800 تومان باشد و پتروشیمی ها بتوانند ارز خود را با نرخ آزاد به بازار تزریق كنند، باید گفت كه بهار پتروشیمی ها در بورس در راه است.

باج یا توافق
در همین حال بسیاری از كارشناسان اقتصادی بر این باور هستند كه اگرچه انجام چنین توافقی با پتروشیمی ها، نوعی باج دادن به آن ها است، اما این اقدام در بلند مدت به نفع وضعیت كشور است؛ چراكه در ابتدای امر ورود درآمد های ارزی پتروشیمی ها به بازار، باعث ایجاد ثبات و بازگشت آرامش به بازار ارز می شود.
در همین حال اتفاق مثبت دیگری كه متعاقب این اقدام به وقوع می پیوندد، موضوع شفاف شدن درآمد های پتروشیمی ها است؛ چراكه پتروشیمی ها بنا به دلایل مختلف هیچ گاه درآمد های ارزی خود را به صورت شفاف اعلام و وارد چرخه كشور نمی كنند. در همین ارتباط محمدرضا پورابراهیمی، رئیس كمیسیون اقتصادی مجلس اخیراً گفته است كه پتروشیمی ها امسال 5 /3 میلیارد دلار صادرات داشتند، اما تنها 1/ 2 میلیارد دلار ثبت كردند و مابقی به جا های دیگر رفته است.
همچنین صمد عزیزنژاد از اقتصاددانان كشور نیز در خصوص عملكرد پتروشیمی ها در بازار ارز كشور گفته است كه تبانی برخی صرافی ها با پتروشیمی ها و عرضه كنندگان عمده ارز باعث اخلال در بازار كشور شده است. عزیزنژاد سپس ادامه داد: رانت موجود در كالا های پتروشیمی و بورس قیمت غیر واقعی ارز را به وجود آورد، آن ها با ارز دولتی كالای خود را صادر می كنند، اما مانع ورود ارز به كشور می شوند. حال باید منتظر ماند و دید كه آیا پتروشیمی ها، اینبار بر سر وعده خود با دولت در خصوص وارد كردن ارز خود به بازار ثانویه خواهند ماند یا بار دیگر تصمیم می گیرند كه پس از گرفتن خوراك ارزان پشت دولت را خالی كنند و ارز خود را در جای دیگری غیر از بازار ثانویه بفروشند؛ اتفاقی كه مشخصاً باعث خشم دولت خواهد شد، اگرچه پالس هایی كه روز گذشته از بازار ارز دریافت شده، نشان می دهد كه این بار پتروشیمی ها بر عهد خود با دولت استوارند و باید منتظر روز هایی آرام تر در بازار ارز بود.