علی ذوعلم، رئیس سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی مطرح كرد:
آموزش و پرورش بدنبال راه حل رفع مشكلات آموزش زبان فارسی در مناطق دوزبانه علی ذوعلم، رئیس سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، با اشاره به اینكه در مناطق دوزبانه شاهد هستیم كه زبان محلی در محیط آموزشی هم غلبه می یابد و حتی خود درس ادبیات فارسی هم به زبان محلی تدریس می شود كه باعث ایجاد مشكلاتی می شود گفت: اگر زمانی به این نتیجه برسیم كه باید كتابها برای كودكان دو زبانه تغییر كنند، امر غیر ممكنی نیست و همه راه ها را نمی بندیم. به هرحال راهكارهای متفاوتی وجود دارد و باید درباره آنها بررسی های لازم را انجام داد.

اعتمادآنلاین| علی ذوعلم، رئیس سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی در برنامه تلویزیونی پرسشگر كه با موضوع چالش های آموزش زبان فارسی در نظام آموزشی به روی آنتن رفت با بیان اینكه در برخی مدارس آموزش زبان فارسی در مناطق دوزبانه دچار چالش جدی است كه دارای جنبه های فرهنگی، علمی، اجتماعی و ... است گفت: باید روی پشتیبانی علمی و زمینه سازی فرهنگی سرمایه گذاری بیشتری انجام داد.

وی افزود: همكاران این مدارس مسئولیت سنگینی دارند. باید دانش آموزان در بهره مندی و فهم درست زبان فارسی از سهم یكسان و عدالت برخوردار باشند.

وی با اشاره به اینكه در مناطق دوزبانه شاهد هستیم كه زبان محلی در محیط آموزشی هم غلبه می یابد و حتی خود درس ادبیات فارسی هم به زبان محلی تدریس می شود كه باعث ایجاد مشكلاتی می شود گفت: از همكاران می خواهیم به این موضوع اهتمام جدی داشته باشند و روش های تدریس متناسب با محیط ابداع و بكاربگیرند تا آموزش زبان فارسی دچار لطمه نشود.

وی با اشاره به پیشنهاد الزامی شدن دوره پیش دبستانی در مناطق دوزبانه گفت: اگر بتوانیم این دوره را نهادینه كنیم دیگر نیازی به تغییر كتابها و چندكتابه شدن دوره ابتدایی و تغییر شیوه در دوره ابتدایی نیست اما به دلیل مضیقه های مالی این مسئله تا كنون محقق نشده است.

وی افزود: برای برخی مسائل پنهان در آموزش و پرورش مانند همین مورد اقدام چندانی صورت نمی گیرد. تكثر كتاب ممكن است راه حل نهایی نباشد؛ البته اگر زمانی به این نتیجه برسیم كه باید كتابها برای كودكان دو زبانه تغییر كنند، امر غیر ممكنی نیست و همه راه ها را نمی بندیم. به هرحال راهكارهای متفاوتی وجود دارد و باید درباره آنها بررسی های لازم را انجام داد.

وی درباره عملیاتی كه تا كنون آموزش و پرورش برای حل این مشكل دنبال كرده است گفت: لازم است خود مدارس و مناطق به این موضوع جدی تر بیندیشند. اگر زمان بیشتری لازم است، مدارس زمان آموزش بیشتری درنظر بگیرند. راهكار متمركزی قابل ارائه نیست و شهرها با همدیگر متفاوت اند. اما مهم نگاه مدرسه محورانه به مسئله است.

رئیس سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی با بیان اینكه در آینده به علت آنكه حوزه های تربیت و یادگیری دارد شكل می گیرد، این امكان برایمان فراهم می شود كه جدی تری به موضوع زبان فارسی بپردازیم گفت: اما هنوز به راهكار موثر متناسب با همه اقتضائات نرسیده ایم.

ذوعلم افزود: ما هم قبول داریم كه باید استانداردهای حوزه یادگیری را تدوین و بر اساس آن تولید بسته های یادگیری را انجام دهیم. ایجاد زمینه های لازم برای افزایش مهارت و توانایی معلمان مناطق دوزبانه را نیز دنبال می كنیم.

رئیس سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی با بیان اینكه چهار مهارت اساسی زبانی خواندن، نوشتن، شنیدن و بیان كردن حتما باید تقویت شود گفت: اما با مشكلات زیرساختی چون تراكم بالای كلاسی، معلمان آموزش ندیده به علت برخی مصوبات تحمیلی به آموزش و پرورش، محدودیتی كه در تربیت معلم داریم روبه رو هستیم.

وی افزود: بدون اعتبارات ویژه برای اینكار برنامه ها به خوبی قابل اجرا نیستند. باید آموزش و پرورش هم به دغدغه ملی تبدیل شود. باید به تدریج معلمان توانمند شوند و دوره پیش دبستانی هم در مناطق دوزبانه اجباری شود. در نظام بروكراتیك اداری ما این مسئله مغفول واقع می شود.

وی گفت: پیشنهاد بودجه سازمان پژوهش برای سال 99 كم شده و ما را با مشكل رو به رو خواهد كرد. وضع بودجه سال آینده كشور عادی نخواهد بود اما آموزش و پرورش مانند مزرعه ای است كه باید مراقب بود محصولاتش خشك نشود زیرا جبران آن زمانبر است. بحث كردیم و پیشنهادات خود را داده ایم اما اصل مسئله این است كه هنوز آموزش و پرورش مسئله كل جامعه نشده است.

رضا صحرایی با بیان اینكه یاد دادن و یادگرفتن زبانی غیر از زبان مادری كاری تخصصی است گفت: در این موضوع به عنوان شاهد مطلع، می توانم بگویم به تجارب جهانی توجه نكردیم. تنوع و چندزبانی یك نعمت است اما ما نه تنها روش های درست را درنظر نمی گیریم بلكه آن را به تهدید تبدیل می كنیم.

وی افزود: در كشور ما كتب درسی با زبان مادری تدوین نمی شوند و كتابها همه با زبان معیار فارسی نوشته می شوند. آموزش زبان فارسی و سواد فارسی با هم تفاوت دارند. كودكی كه در تهران است فارسی را بلد است و می رود مدرسه سواد فارسی یاد می گیرد اما كودكی كه مثلا آذری زبان است هنوز زبان فارسی بلد نیست و در مدرسه یك مرتبه با مشكل مواجه می شود.

وی با اشاره به اینكه آموزش زبان فارسی توسط متخصص، آموزش داده نمی شود گفت: آموزش زبان فارسی به عنوان زبان دوم به كودكان چندزبانه یك كار بسیار تخصصی است.

وی با اشاره به اینكه شیوه آموزش فارسی به كودك فارسی زبان با شیوه آموزش فارسی به كودك غیرفارسی زبان باید تفاوت داشته باشد گفت: كودك فارسی زبان خط را یاد می گیرد اما كودكی كه فارسی زبان نیست باید شیوه دیگری را برایش به كار بست.

این استاد دانشگاه با بیان اینكه یكی از دلایل بازماندگی از تحصیل و افت تحصیلی در اطراف كشور همین مسئله چندزبانگی است اظهار كرد: عینك تمركز را از چشممان برداریم و مسائل را مبتنی بر بافتشان بررسی كنیم. معتقدم بیش از حد تمركزگراییم و در تهران تصمیم می گیریم كه در شمال و غرب كشور چه اتفاقی باید بیفتد. ما در آموزش و پرورش فقط باید استاندارد تدوین كنیم و بعد دست مدرسه را در اجرا باز بگذاریم نه آنكه در جزئیات هم دخالت كنیم.

صحرایی ادامه داد: ارزشیابی توصیفی فی نفسه خوب است، اما به شرط آنكه كامل اجرا شود. همچنین به برنامه ملی آموزش زبان فارسی نیازمندیم. به برنامه مهارتی درسی نیاز داریم. فرد باید بتواند بخواند، بنویسد و بخوبی صحبت كند. چه افراد تك زبانی و چه چند زبانی های ما كدامشان مهارت بیانی خوب دارند؟ چند درصد دانش آموزان ما بعداز فارغ التحصیلی می توانند خوب بنویسند و مهارت بیانی خوبی دارند؟.

وی افزود: آموزش فارسی با آموزش درباره فارسی فرق دارد. ذهن دانش آموزان را از اینكه كدام كتاب را چه كسی نوشته پر كرده ایم اما مهارت های به كارگیری زبان را به او نمیاموزیم. كدامشان مهارت خواندن انتقادی را به خوبی بلد هستند؟ وضعیت زبان فارسی در ایران بد است. رتبه ایران در آزمون جهانی تیمز و پرلز افتضاح است. خوب فهمیدن دروس دیگر به زبان فارسی برمی گردد.

عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی افزود: همه از مدیر مدرسه توقع و انتظار دارند، در حالی كه آنها معمولا در شرایط سخت و اضطرار مدیریت می كنند. باید سرخط ها و سیاست های كلان به مدیران داده شود تا بتوانند با شیوه های مختلف آموزش توامان زبان فارسی و زبان محلی را پیش ببرند. مثلا به معلم بگویند درس را یكبار به زبان محلی و یكبار به زبان فارسی تدریس كنند.

صحرایی در پایان گفت: آموزش و پرورش دست مدیران مدارس را بیشتر باز بگذارد و خانواده ها را در امر تعلیم و تقویت زبان فارسی دخیل كند.

منبع: ایسنا