به گزارش افكارنیوز، آنچه از آن به عنوان طلای كثیف نام می برند، در واقع بزرگ ترین معضل زیست بوم جهانی است؛ زباله ! موادی زائد، متعفن و در مواردی بسیار خطرناك و مانا. امروزه به طور میانگین در سطح جهان، روزانه بیش از 5/3 میلیون تن انواع زباله تولید می شود. در این میان بیشترین و خطرناك ترین پسماندها را مواد پلاستیكی و انواع آشغال های صنعتی شامل می شوند كه تنها توسط انسان ها تولید شده و به طرز دهشتناكی هم در طبیعت ماندگاری دارند. عمر طولانی و آفت زیان بار این نوع از پسماندهای انسانی، نه تنها به محیط زیست و زیست بوم گیاهی و جانوری صدمات جبران ناپذیری وارد می آورد، بلكه جمع آوری و امحای آن هم به طور روزانه هزینه های سرسام آوری را باعث می شود.

تولید زباله اساسا فرایندی گریزناپذیر است، اما در این روند می شود با تمهیداتی هر چند ساده، از حجم گسترده و فزاینده آن كاست. هر چند نوع و میزان تولید زباله در جوامع كمتر توسعه یافته با جوامع پیشرفته متفاوت است، اما تفاوت در اینجاست كه در كشورهای توسعه یافته قریب به 80درصد از انواع پسماندها بازیافت می شود و از این طریق آسیب كمتری به زیست بوم و محیط زیست طبیعی وارد می آید. این در حالی است كه بازیافت زباله در كشوری چون ایران، تنها بالغ بر هشت درصد است و در نتیجه قریب به 90درصد پسماندهای شهری، صنعتی، بیمارستانی و كشاورزی در كشور با روش هایی نامناسب و از جمله دفن و یا سوزاندن امحا می شوند؛ اتفاقی كه علاوه بر آسیب های زیست محیطی، بسیار خطرناك و هزینه بر هم هست.

ز باله های گران

80میلیون ایرانی به طور متوسط هر روز بالغ بر 50هزار تن زباله تولید می كنند. در این میان، یاسوج با تولید روزانه 1250 گرم زباله به ازای هر نفر و كرمانشاه با تولید روزانه 700گرم زباله به ازای هر نفر از جمعیت در رتبه های اول و دوم كشوری در این زمینه قرار دارند. همچنین تهرانی ها به طور متوسط روزانه بالغ بر هفت هزار تن زباله تولید می كنند كه با احتساب جمعیت 10میلیونی این شهر، سرانه هر تهرانی بالغ بر 700گرم در روز می شود. حسین جعفری، مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران اواخر سال گذشته گفت:«این حجم از پسماند از نظر مقیاسی معادل سه زمین فوتبال استادیوم آزادی به ارتفاع هر كدام نیم متر خواهد شد.» بنا بر اعلام این سازمان، قریب به سه هزار ماشین جمع آوری زباله در سطح تهران و هر كدام سه نوبت در شبانه روز اقدام به جمع آوری زباله می كنند. بنا بر گفته جعفری، جمع آوری زباله های تهران به طور روزانه بالغ بر یك میلیارد و 500هزار تومان هزینه در بر دارد كه طی یك سال به بیش از 547میلیارد تومان بالغ می شود. به عبارت دیگر، هزینه امحای زباله هر فرد از جمعیت 13میلیون تهرانی در یك سال بالغ بر 42هزار تومان می شود. بر این اساس، دفع و امحای زباله در كل كشور هر ساله عددی بالغ بر 3هزار و 360میلیارد تومان هزینه ایجاد می كند. این در حالی است كه پسماندهای متعفن در كشورهای توسعه یافته خود منبعی از درآمدهای پایدار محسوب می شوند؛ اما به نظر می رسد سهم ایران از طلای كثیف، زیان های مالی و زیست محیطی است؛ آسیب هایی كه خود نیز هزینه های مجدد و مضاعفی را ایجاد می كنند.

مافیای زباله

در حالی كه جمع آوری و امحای زباله روزانه هزینه های هنگفتی را به مدیریت شهری در سطح كشور تحمیل می كند، عمده سود از «زباله گردی» را مافیایی غریب به جیب می زنند كه خود در سایه است و دستان زباله گردانی اغلب كودك، سودهای سرشاری را نصیب آنها می كند. اواخر سال گذشته بود كه رئیس كمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران عنوان كرد:« فقط 100میلیارد تومان بابت بازیافت زباله از پیمانكاران نصیب شهرداری شده است.» رحمت ا... حافظی در حالی این مطلب را گفته كه اعتقاد دارد، بیشترین سود از محل زباله ها و پسماندها را مافیای زباله گرد حاصل می كند. این عضو شورای شهر پیشتر گفته بود كه درآمد سالانه تنها یك نفر از مافیای زباله در یك سال چند برابر این مقدار می شود. چنانچه ظرفیت ها در حوزه بازیافت و یا تفكیك زباله ها در مدیریت شهرهای كشور عملیاتی شود، هر ساله می توان از محل انواع زباله های شهری كه شامل پسماندهای خانگی، ساختمانی و تجاری می شود، مبالغ بسیاری كسب كرد. بنا بر اعلام كمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران، از 100میلیارد تومانی كه در این بخش ها از سوی این كمیسیون برای سال 94در نظر گرفته شده بود، تنها 32میلیارد تومان وصول شده است؛ این در حالی است كه مشخص نیست از حدود 145میلیارد تومانی كه در این بخش ها برای امسال از سوی این كمیسیون درخواست شده است، چه مبلغ تا پایان سال 95وصول شود.

تولید برق از زباله

بعد از آنكه در سال 92تولید برق از زباله های سوزانده شده در كوره های زباله سوز در تهران آغاز شد، حالا سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران استفاده از شیوه های نوین بازیافت پسماندهای شهری را آغاز كرده است. به گفته حسین جعفری، در سال گذشته بخش بزرگی از زباله های دریافت شده در مجتمع آراد كوه به «كودهای كمپوست» تبدیل شده است و مابقی آن كه مواد برگشتی تحت عنوان « ریجكت» هستند در «نیروگاه پسماندسوز» تبدیل به برق شده اند. با اینكه تلاش هایی برای بازیافت زباله ها شهری در دستور كار شهرداری ها قرار گرفته است، اما همچنان شیوه مرسوم در خصوص مدیریت پسماندها و زباله ها، یا دفن آن است و یا سوزاندن آن. در این میان، برخی از واحدهای تاسیس شده به منظور بازیافت زباله های پلاستیكی نیز در سال های گذشته تاسیس شده اند كه بنا بر گزارش سال 2014گاردین، از چرخه عمل خارج شده اند. این روزنامه در گزارش خود نوشت:« بنا بر برآورد كارشناسان، تاسیس هر واحد بازیافت PET (بازیافت بطری های پلاستیكی) در ایران حدود 3تا 15میلیارد تومان هزینه در بر دارد؛ با این وجود حدود 70درصد از این واحدها طی شش سال گذشته یا تعطیل شده اند و یا به دست مافیای زباله در ایران افتاده اند.» به این ترتیب، لازم است ضمن تغییر رویكرد در موضوع مدیریت پسماندها و زباله ها، فكری هم به حال این نوع از تاسیسات معطل مانده بشود.

طلای كثیف را دریابید

هنگامی كه در ابتدای امسال، گروهی از فعالان «طلای كثیف» هندی و چینی به ایران سفر كردند، تنوع و قابلیت زباله های ایرانی چنان برایشان جذاب بود كه خواهان خرید آن شدند. پیش از این نیز، مافیای زباله ایران، در صنعت PET قاچاق گسترده ای را به سوی چین سامان داده بودند. گاردین در گزارش سال 2014خود نوشت:« مافیای زباله در ایران بطری های پلاستیكی استفاده شده را به صورت تكه های كوچك می برند و با كشتی به چین می فرستند. در چین PET به فیبرهایی تبدیل می شود كه در تولید كامپیوتر كاربرد دارد.» بعد از این بود كه نمایندگان مجلس دهم به فكر احیای صنعت طلای كثیف در كشور افتادند. 26تیر امسال سخنگوی كمیسیون عمران اعلام كرد:« مجلس در برنامه ششم توسعه و بودجه 96زیرساخت های قانونی، اجرایی و مالی شكل گیری صنعت طلای كثیف را احیا می كند.» این در حالی است كه تنها استفاده بازیافتی از زباله در ایران منحصر به تولید كود می شود كه آن هم به دلیل وجود خرده شیشه در آن، مورد استقبال كشاورزان قرار نگرفته است. اما حالا صدیف بدری می گوید:« اگر بخش خصوصی فعال در حوزه بازیافت زباله مشوق های قانونی و مالی لازم را داشته باشد، صنعت طلای كثیف در ایران نیز با استقبال سرمایه گذاران روبه رو خواهد شد.»