«2میلیارد دلار»؛ این ارزش پروژه ای است كه شركت های صندوق هم در پیشبرد آن مشاركت و همكاری می كنند: پروژه انتقال نفت از گوره به جاسك. بناست تا پایان سال 99 این پروژه به خط پایان برسد. وقتی این پروژه تمام شد، امكان صادرات محموله نفت خام ایران از تنگه هرمز فراهم خواهد شد. خط لوله ای كه احداث می شود؛ پایانه نفت گوره در شمال غرب استان بوشهر را به غرب منطقه جاسك در ساحل دریای عمان متصل می كند و طول آن هزار و 100 كیلومتر است. دو شركتِ تابعه صندوق هم در این پروژه نقش آفرینی خواهند كرد: شركت فولاد اُكسین خوزستان و شركت لوله سازی اهواز؛ هر دو شركت هایی هستند كه رئیس جمهوری و مقامات كشوری بارها آن ها را تحسین كرده اند. این شركت ها تولید محصولاتی را بومی و داخلی كرده اند كه پیش از تحریم، تنها از كانال های خارجی به دست می آمد.

به گزارش اداره كل روابط عمومی و امور بین الملل صندوق یازنشستگی كشوری، خط لوله ای كه پایانه گوره را به جاسك متصل خواهد كرد، ظرفیت انتقال روزانه یك میلیون بشكه در روز را دارد. شركت مهندسی و توسعه نفت از مجموعه شركت ملی نفت ایران به عنوان كارفرمای اصلیِ این طرح فعالیت دارد. مدیریت طرح هم بر عهده شركت ملی مهندسی و ساختمان نفت ایران از مجموعه شركت ملی پالایش و پخش است. اما شركت های تابعه صندوق بازنشستگی كشوری چه نقشی در این پروژه ایفا می كنند؟ سهم آن ها در این پروژه چیست و چقدر به پیشبرد آن كمك كرده اند؟

وقتی تحریم، توان داخلی را بیشتر كرد

وزارت نفت سال هاست به دنبال توسعه منطقه مكران و استفاده از فرصت های آن در طرح های این وزارتخانه است. طرح احداث خط لوله گوره به جاسك برای انتقال نفت خام سبك و سنگین كشور با هدف تنوع بخشی به راه های صادرات نفت هم از همین پروژه ها بوده است. سرمایه 2میلیارد دلاریِ این پروژه هم از محل صندوق توسعه ملی تامین شده و پیش تر حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران هم بر آن تاكید كرده بود.

طرح انتقال نفت از گوره به جاسك در حقیقت یك طرح استراتژیك و ملی محسوب می شود كه طی آن یك خط لوله، 8 ایستگاه در مسیرِ آن، 20مخزن به ظرفیت 10میلیون بشكه و تاسیسات دریایی برای صادرات نفت خام ساخته و راه اندازی خواهد شد. اما سهم شركت های تابعه صندوق در این پروژه چقدر است؟

علی خنیفر، مدیرعامل و نایب رئیس هیات مدیره شركت لوله سازی اهواز، با اشاره به اینكه این شركت برای مشاركت در این پروژه، در مناقصه ای كه برگزار شده، شركت كرده و برنده شده می گوید: «شركت لوله سازی اهواز بلافاصله پس از ابلاغ كار و با توجه به برنامه ریزی ها و مذاكرات صورت گرفته اقدام به سفارش مواد اولیه فولاد از یكی از بهترین تولیدكنندگان كشور چین كرد.» او ادامه می دهد: «بخشی از مواد اولیه پروژه تولید شد و پس از وصول به كشور بلافاصله در دستور كار تولید كارخانه شماره چهار لوله سازی اهواز قرار گرفت.»

البته شروع دوباره تحریم ها از سوی آمریكا مشكلاتی را ایجاد كرده و رویه خرید ورق فولادی را فسخ كرده است. ادامه فعالیت با این شركت چینی دچار مشكل می شود. به همین دلیل شركت لوله سازی اهواز اقدام دیگری را در دستور كار خود قررا می دهد: «ما در شركت با تشكیل جلسات متعدد كارشناسی و بررسی امور، كنسرسیومی داخلی با شركت های فولاد مباركه اصفهان و فولاد اكسین خوزستان تشكیل دادیم و به این ترتیب پروسه ساخت ورق سرویس ترس را داخلی كردیم. این موفقیتی بزرگ برای صنعت نفت و گاز كشور محسوب می شود.» در واقع تحریم ها باعث شده كالایی كه پیش تر از كانال های خارجی تامین می شده، با توان و ظرفیت داخلی تولید شود. در حال حاضر تمامیِ لوله هایی كه در پروژه گوره به جاسك ساخته می شوند، صد در صد ایرانی هستند.

مدیرعامل شركت لوله سازی اهواز می گوید: «پس از انتقال اسلب تولیدی فولاد مباركه به كارخانه فولاد اكسین و تبدیل آن به ورق تخت فولادی، ورق های یاد شده در كارخانه شماره چهار شركت لوله سازی اهواز به لوله های 42 اینچی تبدیل می شوند. این یعنی لوله ها صد در صد ایرانی هستند.»

تكیه بر توان داخلی، رمز پیروزی

شركت فولاد اكسین خوزستان تنها تولیدكننده ورق های عریض فولادی و عملیات حرارتی شده تا عرض چهارونیم متر است. این شركت در سال 88 به بهره برداری رسیده و مشابه آن فقط 10 كارخانه در دنیا وجود دارد. این شركت در تولید ورق های عریض فولادی در صنایع مختلف، به یكی از شركت های مطرح خاورمیانه تبدیل و محصولات آن به كشورهای عمان، قطر، آذربایجان و عراق صادر می شود و قادر است سالانه حدود 550 هزارتن ورق API و آلیاژی خاص مورد استفاده در صنعت نفت و گاز تولید كند.

امین ابراهیمی، مدیرعامل فولاد اكسین خوزستان، می گوید: «شركت فولاد اكسین خوزستان از سال 92 فعالیت های ویژه بازاریابی در حوزه نفت و گاز را با توجه به توانمندی های خود آغاز كرده است.»

او ادامه می دهد: «ورق و لوله های فولادی پروژه های بزرگ ملی نفت، گاز و پتروشیمی كشور در سال های گذشته از طریق واردات تامین می شد. اما با آغاز تحریم ها، واردات ورق و لوله های فولادی با چالش هایی مواجه و در نهایت متوقف شد. تنها راه اجرای پروژه ها، استفاده از توان تولیدكنندگان داخلی بود. شركت فولاد اكسین خوزستان هم با هدف تولید ورق های فولادی مورد نیاز در صنعت نفت و گاز كار خود را ادامه داد.»

به این ترتیب، كارشناسان شركت فولاد اكسین خوزستان با نظارت مستقیم وزارت نفت، ورق های API محیط ترش را تولید كردند كه مورد تایید هم قرار گرفت و در نهایت تولید این كالا، داخلی شد. طبق قرارهای صورت گرفته، 350هزار تن ورق سرویس ترش پروژه گوره به جاسك را شركت فولاد اكسین خوزستان تامین خواهد كرد.

آزمون توانمندی

تحریم اصولا یك هدف را دنبال می كند: توقف فعالیت های تولیدی و ممانعت از پیشرفت یك كشور. در واقع تحریم ها نقشی فلج كننده در اقتصاد و تولید كشورها دارند و به نوعی وابستگی كشورهای در حال توسعه را به كشورهای اروپایی و غربی نشان می دهند.

مدیرعامل شركت لوله سازی اهواز در همین راستا می گوید: «صرف نظر از بومی سازی چرخه تولید لوله فولادی سرویس ترس كه خود به تنهایی دستاورد بسیار بزرگ و ارزشمند فنی و مالی برای كشور محسوب می شود، یكی دیگر از نكات مهم و قابل تامل این پروژه، موارد مرتبط با نوع پوشش لوله های 42 اینچ است. لوله های 42 اینچ باید با پوشش خارجی دولایه اف بی ای به كارفرما تحویل داده شود. در سال های گذشته همواره مواد اولیه اپوكسی از منابع خارجی تامین می شد. با تحریم های ظالمانه، با همكاری یكی از شركت های دانش بنیان، موفق به تولید و داخلی كردنِ مواد اولیه اپوكسی شدیم.» این امر نه تنها به تولید مواد اساسی در داخل كشور كمك كرده بلكه به نوعی ایجاد اشتغال هم كرده و نقش اساسی در رونق تولید داشته است.

مدیرعامل شركت فولاد اكسین خوزستان معتقد است تولید داخل نه تنها توان تولید این شركت را در محصولات با كیفیت به نمایش گذاشت بلكه آزمونی برا بررسیِ آماده به كاریِ آن هم بود. او می گوید: «با توجه به نیازمندی این پروژه به انجام آزمون های خوردگی، با تلاش مدیران فنی شركت، آزمایشگاه خوردگی تاسیس و راه اندازی شد و تمامیِ تست های خوردگی در شركت فولاد اكسین خوزستان قابل انجام شد.»

شركت های لوله سازی اهواز و فولاد اكسین خوزستان، از ابتدا به صورت جهادی تلاش كرده اند این پروژه را در زمان مقرر به پایان برسانند. فولاد اكسین خوزستان، ورق های فولادی را تولید كرده و لوله سازی اهواز هم تا كنون 90درصد از لوله های مورد تعهد را تولید كرده و تحویل داده و ظرف چند ماه آتی، این پروژه را به پایان می رساند.

پروژه خط لوله گوره به جاسك، در ابتدا با تحریم و چالش های اساسی مواجه شده بود اما در نهایت این همت و توان داخلی بود كه توانست راهی جدید برای پیشبرد پروژه بسازد. حالا این پرونده این پروژه در شرایطی به خاتمه می رسد كه در آن از تمام توان داخل بهره گرفته شده و در خلال آن، شركت های بزرگ ایرانی از جمله دو شركتِ زیرمجموعه صندوق بازنشستگی كشوری هم نمره قبولی گرفته اند. این پروژه ثابت كرد می توان از تحریم، پلی به پیشرفت و موفقیت زد.