به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن(ایكنا)، در بین عكس هایی كه در فضای مجازی از گلزار شهدا جستجو كردیم، چند عكس بیش از دیگر تصاویر توجه مان را به خود جلب كرد. بعد از كمی جستجو و پیگیری، به راحتی عكاس آن تصاویر را كه تا به امروز عكس هایش بیش از پیش بیننده پیدا كرده بود را یافتیم. عكاسی كه اكنون مجموعه بسیار ارزشمندی از حال و هوای سال های قبل گلزار را در اختیار دارد و تا توانسته از این دیار بهشتی تصویر به یادگار برداشته است. اما عكس هایی كه امروز، جنجالی در بین مخالفان و موافقان طرح بهسازی به پا كرده سوژه ماست؛ چرا كه این عكس ها اولین تصاویری است كه مخالفان طرح بهسازی قبور شهدا، آنها را سندی برای تخریب مزارها می دانند و هر خبری را كه در این باره می خوانی، این چند فریم را در آنها می یابی. عكاس این تصاویر هم اكنون در بخش عكس یكی از رسانه ها فعالیت دارد. در همین رابطه با ع. مختاری گفت وگویی كوتاه داشتیم تا از ماجرای این تصاویر با خبر شویم؛
ایكنا: لطفاً درباره زمان و مكان این تصاویر توضیح بدهید و بگویید كه چرا این تصاویر را در فضای مجازی منتشر كرده اید؟
این عكس ها دقیقاً به 20 مهرماه سال 1387 مربوط می شود كه طرح بازسازی مزار شهدا در قطعه 44 بهشت زهرا(س) طی آن روز كلید خورد. این قطعه مدفن پیكر مطهر قریب به 4 هزار شهید است كه اغلب آنها گمنام هستند. البته تصاویر موجود مربوط به میدانی است كه جنب این قطعه وجود دارد و خیابان های منتهی و قطعات اطراف آن، كه در بولدوزرها در حال كندن آسفالت این محدوده بودند. من به شخصه یكی از مخالفین طرح بازسازی مزار شهدا بوده و هستم، چرا كه در آن سال صحبت از برداشتن حجله و تعویض و یك شكل كردن سنگ مزارها بود و متاسفانه با همه مقاومتی كه شد، هم از طرف خانواده ها و هم من به عنوان یك عكاس این كار صورت گرفت و من فقط در حد بضاعتی كه داشتم می توانستم تصویر هایی را تهیه و در حد یك شوك به مسئولان وارد كنم تا از این كار جلوگیری شود، ولی متاسفانه كسی پای كار نیامد و آن طرح به اجرا گذاشته شد و بخشی از تاریخ مطهر شهدای قطعه 44 از بین رفت. حجله ها كه هر كدام یك نمایشگاه معنوی از دوران زندگی، منش، روش و تفكر شهید بود نابود شد. سنگ نوشته هایی كه هر كدام یك منشور انسانیت و آزادگی برای بشر بوده و سیره و عقیده یك قوم كه با پیروی از پیر و مراد خود، كه همان حضرت امام(ره) است بود، از میان رفت. این مزارها و حجله ها همه چیز داشت، اما امروز از قطعه 44 بهشت زهرا(س) فقط یك سنگ سفید بر جای مانده و بس.
ایكنا: پس شما هم یكی از مخالفین طرح بازسازی هستید؟
اگر خوانندگان و كسانی كه پیگیر موضوع بهسازی مزار شهدا هستند، این مصاحبه را تا به پایان دنبال كنند و از حرف های من به صورت گزینه ای برداشت نشود، می گویم كه اگر منظور از طرح، همان طرحی است كه در قطعه 44 طی سال 87 اتفاق افتاد، بله من مخالف هستم. اگر منظورتان طرحی است كه در برخی گلزارهای شهرستان هایی مانند ارومیه، تبریز، قزوین و غیره كه شخصاً از نزدیك در آنها حضور پیدا كردم و دیدم كه چه اتفاق تاسف انگیزی روی داده است، بله بنده مخالفم. اما اگر منظورتان بهسازی معابر و یك سطح شدن سنگ مزار شهدا برای عبور و مرور همه زائرین مزارها، اعم از جانباز ویلچری و پدران و مادرانی كه به هر دلیل یا كهولت سن یا ناتوانی جسمی توان ورود به قطعات را ندارند، بنده موافق این طرح هستم.
ایكنا: بازسازی چه تفاوتی با بهسازی دارد؟
بحث بهسازی با بازسازی و تخریب متفاوت است. در تخریب یا بازسازی سنگ ها و المان ها و حجله ها برداشته می شود و سنگ دیگری بدون هیچ المانی و نقشی از مزار قبلی، روی مزار نصب می شود؛ همان كاری كه در قطعه 44 و دیگر شهرستان ها صورت گرفت كه با این كارهویت و روح انقلابی جای گرفته هر شهر را می توانستیم درعقیده و شریعت شهدای آن بلاد ببینیم. اكنون باید در یك سنگ سفیدرنگ یا سیاهرنگ چه هویتی را جستجو كنیم؟ باور كنید هیچ چیزی برای بیان شخصیت و روحیه شهید ندارد. اما بهسازی همان كاری است كه هم اكنون در قطعه 21 و 24 بهشت زهرا(س) در حال انجام است و من و دیگر دلسوزان و علاقه مندان به شهدا و خانواده معظم آنها موافق این طرح هستیم.
ایكنا: از نظر شما اكنون تخریبی صورت نگرفته است؟
با قاطعیت می گویم خیر. من به عنوان یك فرد از اهالی رسانه و یك تصویرگر كه ثبت و ضبط یك واقعه را برعهده دارم و باید آن را به نحو احسن و آن چیزی كه هست را به جامعه نشان دهم، می گویم كه اصلاً در قطعات 21 و 24 گلزار شهدا تخریبی صورت نگرفته است، بلكه اصلاح و مرمت صورت گرفته، به طوری كه سنگ نوشته ها و حجله ها حفظ می شود و فقط مزارها از آن حالت بالا و پایینی خارج شده و دور سنگ مزارها، سنگ گرانیت چیده و فضا را برای عبور و مرور سهل و آسان می كند. آیا این تخریب است؟ اكنون بسیاری از قبور به دلیل عمر بیش از 25 سال در حال تخریب هستند و باید به مرمت آنها توجه كرد.
ایكنا: خب بهتر است درباره عكس هایی كه در تصاویر این گونه القاء می كند كه بولدوزرها در حال كندن حجله ها و سنگ قبور شهدا هستند؛ آیا واقعیت غیر از این بوده است؟
شاید زاویه تصویربرداری در یك یا دو تصویر این طور به نظر بیاید، ولی اصلاً چنین چیزی نبوده است، چون در وهله اول، مگر ما در بلاد كفر زندگی می كنیم كه مسئولان این طرح بخواهند این گونه با مزار مدافعان این مرز و بوم و دلیرمردان آنان رفتار كنند، و در وهله بعد، با عقل سلیم جور در نمی آید كه بولدوزر بخواهد روی مزار شهدا برود و حجله ها و سنگ ها را خراب كند. اگر دقت شود معلوم است كه مزارهایی كه در تصویر دیده می شود، مسقف هستند و پستی، بلندی مزارها و حجله ها به هیچ وجه اجازه نمی دهد كه بولدوزر بتواند داخل قطعه بشود. از سوی دیگر روی بولدوزر در عكس ها به سمت قطعه 27 گلزار شهداست و اگر مطلع باشید، اصلاً این قطعه مورد بازسازی قرار نگرفته و فكر می كنم بی انصافی است كه بگوییم عكاس این گونه القاء كرده است، بلكه نوع خبررسانی مغرضانه، ذهن جامعه را به آن سمت برده.
ایكنا: از آنجایی كه عكس های شما اكنون فقط با كیفیت پایین در فضای مجازی یافت می شود، آیا برای دریافت اصل عكس ها به شما مراجعه كرده اند؟
بله مراجعه شده و حتی مبالغ هنگفتی بابت عكس ها به من پیشنهاد داده شده است كه به دلیل آشنایی با تفكرات افرادی كه به دنبال ضربه زدن به نهادهای مربوطه و حتی نظام هستند، از در اختیار قرار دادن عكس ها خودداری كرده ام. بنابراین عكس بیشتری را در فضای مجازی منتشر نكردم، اما یك فرد با معرفی خود به عنوان نماینده خانواده شهدا با چاپ این تصاویر روی بروشورهای پخش شده در گلزار شهدا و تجمعات غیرقانونی در مقابل شهرداری و بنیاد شهید و با نام تخریب مزار شهیدان و القاء این موضوع به خانواده های شهدا كه استخوان های شهیدتان را از قبر بیرون كشیدند از آنها سوءاستفاده كرده است و جنجالی را در جامعه به راه انداخت.
من در دادگاهی كه خانواده شهدا بحث شكایت را مطرح كرده بودند، حاضر شدم و به قاضی پرونده و خانواده شهدا توضیح دادم كه این عكس ها تصاویری است كه در سال 87 گرفته بودم و این فرد هم اكنون برای رسیدن به مقاصد خود از این عكس ها بهره برداری شخصی كرده و مورد رضایت من نیست.
ایكنا: برخی خانواده ها از این موضوع هراس دارند كه نكند با تایید بحث بهسازی سازمان شهرداری و بنیاد شهید به خود اجازه بدهند همان طرح پیاده شده در گلزارهای شهرستان ها كه شما نام بردید یا قطعه 44 را دوباره اجرا كنند. آیا نباید این حق را به آنها داد؟
قطعاً همین طور است. خانواده ها حق دارند كه بترسند و باید مسئولان مربوطه این قول و اطمینان را به مردم بدهند و مسئولان فرهنگی نیز باید وارد عرصه بشوند و روشنگری كنند تا این دلهره و بدبینی و آزرده خاطری از ذهن خانواده معظم شهدا و مشتاقان فرهنگ ایثار و شهادت دور شود. اما اگر از این منظر از من كه بیش از یك دهه از اوقاتم را میان خانواده شهدا و در فضای گلزار سپری كرده ام و با این طرح نیز ناآشنا نیستم، سوال شود، باید بگویم بعید است طرحی كه از ابتدا هم معلوم بود افراد انجام دهنده آن كه از فرهنگ غنی گنجینه آثار شهدا و وظیفه ای كه در قبال نسل آینده دارند اطلاعی ندارند این بار به اجرا درآید.
اما قطعه 21 سند خوبی برای پایبندی مسئولان ذیربط برای حفظ آثار اعم از سنگ مزار و حجله شهداست؛ چرا كه به خوبی دریافته اند كه هم خانواده ها و هم زائرین مزار شهدا علاقه ای به هم تنیده با این شكل مزارها دارند و باید به همین دلیل هم كه شده است وضعیت فعلی مزارها در كنار بهسازی كاملاً حفظ شود.
ایكنا: قبل از مصاحبه عكس هایی درباره «ننه علی» نشان دادید، لطفاً درباره آنها توضیح دهید.
بله. مادر شهید قربانعلی رخشانی، مشهور به ننه علی، همان مادری است كه نزدیك به 17 یا 18 سال از روزها و شب های تنهایی اش را كنار مزار فرزند شهیدش در قطعه 24 گلزار شهدای بهشت زهرا(س) گذران عمر كرد. به طوری كه دیگر كاملاً فرم پاهایش تغییر كرده و قدرت راه رفتن را از دست داده بود. من چند سال پیش تر وقتی با پای خودش به آن كلبه نورانی در قطعه 24 آمد، از وی و پای این مادر بزرگوار عكس گرفتم. آن صحنه واقعاً برایم تكان دهنده بود و به این فكر می كردم این مادر در آینده با چه وضعی بر سر مزار فرزندش حاضر می شود. دو سال قبل از رحلت این مادر، در حال عكاسی در قطعه 24 بودم كه با خبر شدم این وی در حال ورود به قطعه است؛ صحنه ای كه آن روز دیدم دقیقاً صحنه ای است كه برای همه مادران و پدران شهید روزی به وقوع خواهد پیوست. نوه های این مادر او را روی یك ویلچر گذاشته و به سختی در حال عبور از میان مزارها بودند، در آخر مجبور به روی دست گرفتن ویلچر شدند و این مادر، روی این ویلچر به دلیل پستی بلندی و ناهمواری مزارها به بالا و پایین تكان های شدید می خورد. از خواهر شهید سوال كردم كه چرا دیر به دیر به زیارت مزار شهید می آیید؟ گفت: آوردن ننه با وجود این قبرها برایم مشكل است، خودش هم كه نمی تواند بیاید. نوه ها هر وقت فرصت كنند ننه را به این صورت می آورند. من آن موقع عكسی گرفتم كه البته قصدم از گرفتن آن تصویر، به چالش كشیدن وضعیت قبور نبود. در واقع هدفم ثبت و ضبط حال و هوای آن لحظه و حضور آن مادر بود.
این را هم بگویم كه خانواده هایی هم بودند كه من آن موقع دوربین به دست بودم و عكسی با كمر خمیده و عصا از آنها گرفتم و واقعاً عبور و مرور در این فضای ناهمگون قبور شهدا برایشان میسر نبود.
ایكنا: اگر نكته ای ناگفته باقی مانده است بفرمایید.
خوب است عزیزانی كه مخالف طرح بهسازی هستند بدانند و قضیه را یك طرفه نبینند. مخالفت آن ها به جاست، در جایی كه بنا باشد ویترین مزار و سنگ شهدا تعویض شود. اما خواهش می كنم به وضعیت جسمی پدر و مادر شهدا و جانبازان هم توجه كنند و خودخواهانه با موضوع برخورد نكنند. وضعیت فعلی مادران و پدرانی كه در حال حاضر روی پا هستند را نبینند. روزهای سخت تری هم در پیش است؛ چند روز پیش با چند نفر از ورزشكاران معلول صحبت می كردم كه آیا تا به حال سر مزار شهدای شاخص مانند شهیدان غلامعلی پیچك، جهان آرا، كشوری، فهمیده و ... رفته اید؟
جوابی شنیدم كه واقعاً برایم دردآور بود. در جواب گفتند هیچ وقت مقدور نبوده است بر سر مزارها حاضر بشویم؛ همیشه در اطراف یك فاتحه خوانده ایم، چون فضای قبرها به گونه ای است كه ورود به قطعات برای ما كه عصا زیر بغل داریم و ویلچری هستیم مشكل است.
مخالفین طرح بدانند این یك ظلم در حق دیگر زائرین مزار مطهر شهداست، این پدر و مادر شهیدی كه اكنون می توانند راحت رفت و آمد كنند فقط فكر امروز را نكنند، فكر 10 سال آینده را هم بكنند كه دیگر نمی توانند به این شكل در گلزار شهدا رفت و آمد كنند و به این توجه داشته باشند كه خود را مدیون دیگر والدین شهدا نكنند.
ایكنا: آیا فكر می كردید روزی برسد كه برخی از این تصاویر در جهت اهداف مادی و سیاسی بهره برداری شود؟
عكس یك تاریخ است كه در زمان خودش كاربرد دارد و شاید یك نقش اساسی هم در جهتی كه شما در آن هستید مفید بوده باشد، اما از همان عكس می توان در برهه دیگری با نفع یا به ضرر یك جریان یا یك حركت استفاده كرد و به نظر من این استفاده به تقوای افراد بر می گردد. درباره عكس های من هم همین اتفاق افتاد، آن روز در جهت هدایت افكار مورد استفاده قرار گرفت و امروز در جهت به انحراف كشاندن افكار؛ اكنون فرد و جریانی با برنامه ریزی و سوءنیت از همان عكس ها در جهت مقاصد خود استفاده ابزاری و تبلیغاتی می كند و هر روز با همان تصاویر یك گزارش انحرافی از مزار شهدا روی روزنامه و سایت های خبری می رود.