نصر: مدتی است كه در كشور ما، والدین برای به دنیا آوردن فرزند خود در روز و تاریخی خاص، علاوه بر تحت فشار گذاشتن پزشكان، خطرات و دردسرهای بسیاری را نیز برای خود و فرزندشان به جان می خرند. محققان كشور در پژوهشی نشان داده اند كه چنین كاری علاوه بر تبعات سلامتی، می تواند واجد تبعات حقوقی نیز باشد. به گزارش نصر، تولد كودك، یك هدیه خداوندی به انسان ها است كه روند آن از طریق زایمان طبیعی یا سزارین است. زایمان طبیعی یك پدیده فیزیولوژیك است كه اگر شرایط مادر و جنین برای انجام آن مساعد باشد، از حیث نتایج و عوارض به مراتب بهتر از زایمان سزارین یا زایمان به روش جراحی است. سزارین ممكن است عوارضی همچون خونریزی زیاد، عوارض بیهوشی، احتمال بالاتر عفونت، مشكلات تنفسی نوزاد و مواردی از این قبیل داشته باشد. بااین حال، منابع پزشكی مواردی را در وضعیت مادر و جنین را ذكر كرده اند كه چنانچه فرد دارای یكی از این مشكلات باشد، زایمان به روش سزارین توصیه شده است.
بنا بر نظر متخصصان، زایمان سزارین نسبت به زایمان طبیعی خطرات بیشتری را هم برای مادر و هم برای كودك دارد. امروزه نگرانی اصلی بسیاری از كشورها افزایش میزان زایمان سزارین است. تعداد رو به رشدی از كودكان در سراسر جهان با زایمان سزارین متولد می شوند كه می تواند زنان باردار و نوزادان آن ها را در معرض مشكلات كوتاه مدت و بلندمدت قرار دهد. اما این روزها باوجود آن كه كماكان عمل سزارین به عنوان یك امر تشخیصی و درمانی پزشكی محسوب می شود، به وفور دیده می شود كه برخی زنان، عمل سزارین را برای انتخاب روزی خاص برای تولد فرزند خود برمی گزینند؛ امری كه می تواند با خروج غیرطبیعی از موعد طبیعی زایمان، عوارضی بسیار جدی و خطرناك برای نوزاد علاوه بر عوارض سزارین تحمیل كرده و حیات فعلی و آینده كودك را به خطر اندازد.
در خصوص مسائل حقوقی این روش به دنیا آوردن فرزندان، یكی از پژوهشگران كشور از دانشگاه تهران اقدام به انجام مطالعه ای كرده است كه در آن به چنین سزارین های نابهنگامی از دیدگاه نقض حقوق بنیادین كودك و شناسایی مسئولیت آن پرداخته شده است.
این پژوهش با شیوه توصیفی- تحلیلی انجام شده و جمع آوری اطلاعات آن نیز با ابزار اسنادی- كتابخانه ای صورت گرفته است.
یافته های این مطالعه حكایت از آن دارد كه عدم درك صحیح از الزامات حقوق كودك، پایه ها و مبانی آن و ازجمله حق سلامت، منجر به ایجاد تفكر انتخاب تاریخ برای تولد كودك و مناسبتی كردن آن شده كه آسیب های جدی را در ابعاد مختلف متوجه این كودكان خواهد كرد.
مهرنوش ابوذری، محقق گروه حقوق جزا و جرم شناسی دانشكده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران دراین باره می گوید: «با بررسی های انجام شده در تحقیق ما، این نتیجه حاصل شد كه با وضعیت حقوقی فعلی، می توان برای پزشك و والدین، مسئولیت حقوقی و كیفری شناسایی كرد، گرچه توجه اختصاصی قانون گذار در این حوزه ضروری می نماید و البته پیش از آن، برنامه ریزی فرهنگی و اجتماعی در تغییر این امر، توصیه می شود».
به گفته این محقق، «نوزادانی كه قبل از كامل شدن و به پایان رسیدن رشد و تكامل داخـل رحمی و یا با وزن كم متـولد می شوند، در خطر بالای مرگ ومیر در دوره نوزادی و شیرخوارگی و افزایش خطر ابتلا به فلج مغزی، عقب ماندگی ذهنی و سایر معلولیت ها و صدمات حسی و دركی قرار دارند».
بنا بر اشارات این تحقیق، تعجیل یا تأخیر در تولد كودك و تلاش در انتخاب تاریخ خاص برای تولد وی، صرف نظر از آسیب های جسمی مذكور و نادیده گرفتن آمادگی جسمی كودك برای تولد و حیات مستقل از مادر، می تواند از مصادیق بارز بی توجهی و رفتار توأم با سهل انگاری نسبت به كودكان دانسته شود كه از اقسام كودك آزاری و نقض حقوق كودكان در نادیده گرفتن بهداشت و سلامت و حق حیات كودكان به موجب اسناد بین المللی و قوانین داخلی است.
ابوذری معتقد است: «درواقع، حق بر سلامت، حق اساسی همه انسان ها است كه تضمینات شناسایی این حق، سبب كاهش مرگ ومیر و بیماری در افراد ازجمله مادر، نوزاد و كودك شده و ریشه ای برای برابری و حفظ منزلت زنان و كودكان است».
این محقق می افزاید: «در خصوص قواعد و امكان سنجی شناسایی مسئولیت برای پزشك یا والدین در تولد زودرس به طور انتخابی، می توان گفت در صورت بروز مشكل جسمانی یا بیماری در كودك و احراز رابطه سببیت میان تولد خارج از موعد وی و بیماری یا نقص حادث شده، مسئولیت كیفری برای والدین و مسئولیت انتظامی و كیفری برای پزشك معالج و بیمارستان مربوطه قابل شناسایی است».
هرچند بر اساس نظر این متخصص، فرهنگ سازی و ترویج زایمان طبیعی با تخصیص بودجه و نیروی كافی در تسهیل و آموزش در این زمینه، اقدامی بسیار مؤثر در كاهش آمار زایمان های زودرس به طور خودخواسته خواهد شد. درواقع، سطح سواد بهداشتی زنان باردار به عنوان عامل مداخله گر اصلی، امر مؤثری در كاهش آمار درخواست زایمان سزارین و كاهش مرگ و بیماری مادر، جنین یا نوزاد خواهد بود.
این یافته های ارزشمند در «مجله حقوق پزشكی» متعلق به انجمن علمی حقوق پزشكی ایران منتشر شده اند.
انتهای پیام/

خبرگزاری ایسنا