عضو كارگروه تخصصی سیما و منظر شهری شهرداری اصفهان در پاسخ به اینكه در شهرهای تاریخی مثل اصفهان، معماری نوین با چه رویكرد زیباشناسانه ای می تواند تعامل و تناسب خود را با آن محیط حفظ كند، گفت: یكی از خصلت های خوب معماری در شهری مثل اصفهان در دوران شكوه و اوج خود، به روز بودن و معاصر بودن آن است.

به گزارش دبیرخانه اجلاس سازندگان و طراحان اصفهان، محمد عقیلی در گفت و گو با «صما» افزود: به طور قطع اكنون نیز سیمای شهری باید به روز و معاصر باشد؛ از مزایای معماری پیشتاز دنیا بهره ببرد و نگاهی هم به سابقه و شكوه تاریخی خود داشته باشد.

آموزش همراه با شناخت وی همچنین در پاسخ به اینكه برای دستیابی به یك زیبایی شناسی همگون در منظر شهری آیا باید چارچوب خاصی برای طراحان و معماران طراحی شود یا باید به آن ها اجازه داد تا خلاقانه عمل كنند، گفت: در مقطع فعلی بیشتر روی آموزش معماران تاكید دارم. یعنی معماران باید آموزش ببینند و در عین حال دست و پای آنها برای بروز خلاقیت ها بسته نباشد.

عقیلی اظهار داشت: اما آموزش بسیار مهم است؛ چون مرز بسیار ظریفی بین خلاقیت و ناهنجاری وجود دارد. یعنی اگر خلاقیت همراه با شناخت باشد، باید از آن استقبال شود؛ اما باید توجه كنیم كه همسان سازی، ایده آل ما نیست و به هر حال اگر تفاوت ها در كنار همدیگر همراه با شناخت انجام شود، بسیار مطلوب خواهد بود.

ساختمان مانند یك تابلوی نقاشی باید هارمونی داشته باشد وی با بیان اینكه معماران باید یاد بگیرند كه چگونه سیما و منظر شهری ما تاحدودی متفاوت باشد؛ گفت: اما هم نشینی آن در كنار هم باید حساب و كتاب داشته باشد. مانند یك تابلوی نقاشی كه یك هنرمند خلق آن را برعهده می گیرد، اما به یقین رنگ های متفاوت را با شناخت در كنار هم قرار می دهد و درمجموع یك هارمونی و هماهنگی خاصی را ایجاد می كند تا بتواند حس خود را در آن تابلو منتقل كند.

عقیلی ادامه داد: در شهری مانند اصفهان نیز معماران باید به قدری خوب آموزش ببینند كه اگر یك ساختمان را تابلوی نقاشی در نظر بگیریم، هر نقطه از آن باید با شناخت شكل بگیرد. دلیلی ندارد كه این تابلوها یك رنگ و بو و حس را القا كنند و می توانند متفاوت باشند. بخشی از این تفاوت ها آن چیزی است كه ما به عنوان برنامه ریزی شهری و شهرسازی و طراحی شهری به آن اشاره می كنیم؛ اما بخش اساسی كه خود را بیشتر نشان می دهد؛ همان مسئولیتی است كه معماران و كمیته های نما و سیما و منظر شهری دارند و باید امور را هدایت كنند.

لزوم تغییر تدریجی ضوابط شهری او شهر را یك موجود زنده برشمرد و تصریح كرد: ساختمانی كه امروز ساخته می شود؛ در كنار ساختمانی كه نیم قرن یا یك قرن پیش ساخته شده، همواره در حال تغییر است و این تغییرات باید با شناخت انجام شود.

این معمار همچنین درخصوص راهكار پیشنهادی برای تعدیل وضعیت كنونی با توجه به انتقادات وارد بر نمای ساختمانها و سیما و منظر شهری تصریح كرد: در این راستا آموزش و اصلاح ضوابط بسیار مهم است؛ اما تغییر ضوابط باید به صورت تدریجی باشد و نهادهای مسئول باید توجه كنند كه این تغییرات همزمان با شرایط روز صورت بگیرد.

نقاط ضعف معماری در دوران صفویه وی با اشاره به ویژگی های معماری قدیمی ایران بیان كرد: حتی در دوره صفویه كه اوج رعایت اصول معماری بود؛ معماری تغییر پیدا كرد كه می توانیم بگوییم همه جنبه های این تغییرات مثبت نبود. به طور نمونه در دوره صفویه نسبت به دوره سلجوقی تحولی انجام شد كه نما را منفك از ساختمان و معماری و سازه می كرد. یعنی یك پوسته 10 سانتی روی سفت كاری پوشش داده شد كه شاید اگر خصلت قبلی معماری كه سازه و نما با هم تركیب می شد و همان نماهای آجری كه از دوران سلجوقیه اجرا شده، باقی می ماند؛ از نظر زیبایی شناسی بسیار زیباتر بود؛ اما چاره ای هم نبود.

عقیلی اضافه كرد: یعنی گامی برداشته شد تا ساختمان های ما از نظر تكنولوژی مدرنتر باشند و شاید تمایل به سرعت در انجام كار باعث این امر شد كه زودتر مرحله سفت كاری را به اتمام برسانند و به نازك كاری بپردازند. لذا اصولا نازك كاری ساختمان از دوره صفویه شروع شد.

وی با بیان اینكه در دوره قاجار هم شاهد سیمای شهری و نماهای قابل قبول و البته غیرقابل قبول بودیم، تاكید كرد: بعضی از نماها كه جزو آثار میراث ما از دوره قاجار است، شاید دهن كجی به تاریخ معماری در زمان خودش بوده باشد كه در حال حاضر نیز به آن عادت كرده ایم.

روش های قدیمی در حوزه نما جوابگو نیست این كارشناس معماری و شهرسازی یادآور شد: به هر روی تمام جنبه های تحول، تغییر و نوآوری به طور مطلق مثبت یا منفی نیست و نهادهای متولی و مسئول باید همواره توجه كنند كه این اقدامات را كنترل كنند.

عقیلی بخشی از این تغییرات را اجتناب ناپذیر دانست و تشریح كرد: مانند اینكه طی دو سه دهه اخیر آجرهای پلاك نازك به جزوی از معماری ما تبدیل شده و دیگر امكان ادامه اجرای نماهای آجر 10 سانتی در دوران صفویه وجود ندارد. از طرفی شاید ده درصد نماهای شهر اصفهان به صورت خاك رس نیست و آجر مصنوعی است و یا اصلا آجر نیست، اما این رویكرد اجتناب ناپذیر بوده و با سرعتی كه ساختمان ها ساخته می شود و ارتفاع آنها نیز بالاتر رفته، در بحث نما شاید دیگر روش های قبلی جوابگو نیست.

وی خاطرنشان كرد: در بین نماهایی كه اجرا می شود، نمونه های متوسط، ضعیف و خوب و عالی وجود دارد و اگر نهادهای مسئول معرفی این نمونه های خوب را كه توسط معماران برجسته اجرا شده، معرفی كنند؛ می تواند نتیجه مثبت به همراه داشته باشد.