اغمای انرژی پاك ایران از بستر دریا،" اقتصاد سرآمد" بررسی می كند
انرژی دریایی راه حل مساله بحران انرژی

گروه انرژی - از میان انرژی‏های تجدیدپذیر، انرژی‏های دریایی از پاكترین و پرظرفیت‏ ترین انرژی‏ ها به شمار می روند. و به همین دلیل كشورهای پیشرفته دنیا برنامه ‏های جامعی برای استحصال انرژی از دریاها و اقیانوس‏ها دارند. منشا انرژی‏ های دریایی نیز مانند همه انرژی‏ های مورد استفاده ما، خورشید است. انرژی امواج عمدتا ناشی از تاثیر باد روی سطح دریا است و باد، خود حالت خاصی از انرژی خورشیدی است كه به عنوان منبع انرژی پاك و تجدیدپذیر می تواند نقش مهمی در تامین نیازهای روزافزون انرژی جهان ایفا نماید. تاریخچه استفاده از انرژی جزرومد به قرن یازدهم میلادی برمی گردد كه سد‏های متعدد كوچكی در دهانه نهرها زده می شد و از آب پشت آنها جهت آسیاب كردن غلات استفاده می شد. از آن تاریخ تا كنون، كشور ما به رغم دسترسی به منابع بزرگ آبی در جنوب و شمال، هنوز به سراغ این نوع از انرژی نرفته است و این جای نقد و اندیشه فراوان دارد. دلایلی فنی وعمومی بر این امر مترتب است كه در این نوشتار به بخش كوچكی از آن اشاره می كنیم.
به گزارش اقتصادسرآمد، انرژی جزر و مد معمولا توسط سامانه‏ هایی شبیه سد‏های هیدرولیكی معمولی مهار می شود. به این ترتیب كه در هنگام بالا آمدن آب مخازنی در ساحل پر شده و آبی كه در آن به دام افتاده است در هنگام پایین رفتن تراز آب از دریچه‏های سد عبور داده می شود و توربین‏های آبی را برای تولید برق می چرخاند. البته می توان در صورت وجود شرایط مناسب منطقه ای و تاسیسات لازم، در هنگام بالا بودن تراز آب هم عكس این عمل را انجام داد و از یك جزرومد دو بار انرژی استحصال كرد.
برای بهره برداری اقتصادی از این سامانه ‏ها، اختلاف تراز آب در حالت جزر و حالت مد باید متوسطی معادل حداقل 5 متر داشته باشد كه طبق مطالعات تنها 40 نقطه در دنیا چنین اختلاف ترازی را تجربه می كنند. نود درصد كل انرژی كه در دنیا به این روش تولید می شود تنها در یك كشور و در منطقه La Rance فرانسه است كه اولین نیروگاه جزرومدی جهان نیز به شمار می آید. این نیروگاه در طول 6 سال از 1960 تا 1966 ساخته شده و 240 مگاوات ظرفیت تولید برق دارد.
سرعت قابل تامل تحقیقات انرژی های دریایی
عباس كاظمی، كارشناس و فعال اقتصاد انرژی دریایی در اینباره به روزنامه اتصادسرآمد، گفت: فنآوری تولید انرژی از امواج شامل تهیه انرژی از موج و تبدیل آن به انرژی الكتریكی از طریق تبدیل اولیه، تبدیل با واسطه، تولید انرژی و انتقال انرژی است. مبدل های اولیه انرژی در طول سال های شروع تحقیقات خیلی سریع توسعه یافتند.
او ادامه داد: انرژی حاصل از جریانات كمتر مورد بررسی قرار گرفته است و حتی در برخی منابع معتبر انرژی‏های تجدیدپذیر، از این منبع به عنوان منبع انرژی نام برده نشده است. استحصال انرژی از این طریق نیز نسبت به بقیه منابع جدیدتر است و تنها نمونه های انگشت شماری از آن شناخته شده است.
انرژی دریایی راه حل مطرح شده در مساله بحران انرژی
وی با اشاره به این مهم كه، یكی از راه حل های مطرح شده برای مسئله بحران انرژی در سطح جهان و مشكلات ناشی از استفاده از سوخت های فسیلی و اتمی، استفاده از انرژی های تجدید پذیر می باشد كه علاوه بر فناناپذیر بودن، با محیط زیست هم سازگاری دارند، افزود: انرژی امواج عمدتاً ناشی از تاثیر باد بروی سطح دریاست و باد، خود حالت خاصی از انرژی خورشیدی ست كه به عنوان منبع انرژی پاك و تجدیدپذیر می تواند نقش مهمی در تامین نیازهای روزافزون انرژی جهان ایفا نماید. انرژی امواج نامنظم، نوسانی و دارای فركانس پایین هستند كه قبل از اضافه شدن به شبكه باید به فركانس 60 هرتز تبدیل شود.
مشكل استحصال انرژی امواج
كاظمی تصریح می كند، انرژی امواج را نمی توان در هر نقطه ای استحصال كرد. بهترین مناطق جهت احداث نیروگاه، نقاطی است كه در آن ارتفاع موج زیاد باشد. مناطق بادخیز عموماً بین عرض های جغرافیایی 40 و 60 درجه و یا تنگه های باریك، حاشیه جزایر و قطعات خشكی مرتفعِ كنار دریا محسوب می شوند. سواحل غربی اسكاتلند، شمال كانادا، جنوب آفریقا، و سواحل شمال شرقی و شمال غربی ایالات متحده آمریكا از نظر پتانسیل انرژی امواج، غنی هستند.
امواج در اثر انتقال انرژی از باد به آب به وجود می آیند و باد می تواند سبب ایجاد موج و جریان بر روی سطح آب شود. شدت این انتقال انرژی به سرعت باد و طول مسافتی كه در آن باد با سطح آب در تماس بوده، بستگی دارد. این مسافت میدان وزش باد، موج گاه (Fetch) نامیده می شود. موج دارای انرژی جنبشی و پتانسیلى می باشد و انرژی آن از طریق اصطكاك و اغتشاش (Turbulence) تلف می شود.
نرخ این اتلاف به ویژگی های امواج و عمق آب بستگی دارد. موج های بزرگ در آب های عمیق انرژی خود را به آسانی از دست نمی دهند. انرژی موج یك منبع تجدید شونده است این انرژی پس از استخراج و استحصال، دوباره توسط برهم كنش باد با سطح اقیانوس جبران می شود.
استخراج انرژی تنها در نواحی محدودی كه جریانات نزدیك محیط اقیانوس(سواحل) متمركز است، عملی بوده و یا در تنگه ها و گذرگاه های باریك بین جزایر و پستی و بلندی ها. بنابراین تنها بخشی كوچكی از انرژی كل، قابل تبدیل به انرژی الكتریكی و یا صور دیگر انرژی است.