بندرعباس - ایرنا - كارآفرین موفقی كه هرساله مسیری هزار و 400 كیلومتری را طی كرده و به منطقه شرجی "هرمزگان" می آید تا ضمن بهره گیری از ظرفیت های خدادادی در جغرافیای ایران، شهد شیرینِ یك فعالیت اقتصادیِ با بركت را بچشد و بچشاند.

به گزارش ایرنا، وجود اقلیم های مختلف آب و هوایی در ایران علاوه بر مزیت گردشگری، فرصتی كم نظیر برای فعالان اقتصادی فراهم كرده است كه می توانند با بهره گیری از این نعمت خدادادی، به افزایش اشتغال و تولید در كشور كمك كنند.

شواهد به خوبی نشان می دهند كسب درآمد و تولید شغل در جغرافیایی جمهوری اسلامی ایران به خوبی امكان پذیر بوده و اینكه ما چگونه از ظرفیت های موجود استفاده كنیم، موضوع مهمی است، پس در این فرصت به سراغ فردی می رویم كه برای كسب موفقیت در فعالیت اقتصادیِ خود، سالهاست به استان هرمزگان سفر می كند.

یوسف دهقان پور 16 سال است كه هرساله رنج سفر را تحمل می كند و خود را استان البرز به روستای سرسبز سرخون بندرعباس كه نمایشگاهی از گُل، بوته، گیاهان و درختچه های رنگارنگ است، می رساند تا زنبورهایش از شهد شیرین و گرده های غنی از پروتئینِ بهترین گل ها و گیاهان این منطقه مكیده و عسلی ناب تولید كرده و به مشتریانش هدیه دهد و علاوه بر درآمدزایی، شكرگذار خداوند برای كسب روزی حلال باشد.

هرچند در سال های اولیه سفر به منطقه سرخون؛ كشاورزان و مردم (كه از فواید گرده افشانی و بارورشدن گل و گیاهان با تغذیه زنبورداران بی اطلاع بودند)، چندان روی خوشی به این مرد روزهای سخت و دیگر زنبورداران نشان نمی دادند اما رفته رفته صفا و صمیمیت، تواضع، صبوری و سخت كوشی یوسف و صدای پرواز زنبورهای عسل در مزارع موجب شد تا این تولیدكننده مهاجر در دل باغداران و كشاورزان خونگرم این خطه از جنوب جا كند و با نتیجه مطلوبی كه در سال های اخیر در زمینه زنبورداری كسب كرده، جزو یكی از زنبورداران نمونه و پیشرو این استان مرزی باشد.

16 سال عشق به زنبورداری



یوسف متاهل و دارای 2 فرزند دختر و پسر است و همه اعضای خانواده به شغل زنبورداری مشغول هستند؛ ضمنا وی مخترع و محقق در صنعت زنبورداری و نخستین ایستگاه تلقیح مصنوعی و اصلاح نژاد ملكه زنبور عسل در شهرستان ساوجبلاغ و مدرن ترین زنبورستان البرز است.

یوسف در رابطه علاقه خود و خانواده اش به شغل زنبورداری و تولید عسل اینگونه می گوید: عشق به این كار سبب شده تا جدای از هر مشكل و ناملایماتی دل به این كار بزنم و خانواده ام را در این رزق حلال دخیل كنم.

این تولیدكننده نمونه اظهار داشت: تقریبا در سال 1385 بود كه نخستین كلنی زنبور عسل را خریدم و به صورت آزمایشی كار را شروع كردم و به كمك خانواده ام حدود چهار سالی روی زنبورعسل تحقیقات انجام دادم و كندوها را یكی یكی اضافه كردم؛ این علاقه بود كه من را نگه داشت و اكنون نیز پس از 16 سال از آن زمان، خود را شاگرد دنیای زنبورداری می دانم.

وی افزود: هدف اصلی اجرای برنامه های اصلاح نژاد زنبورستان، افزایش تولید محصولاتی مانند عسل، گرده، ژله رویال، زهر، موم، بره موم و سایر تولیدات مرتبط بوده است.

به گفته دهقان پور: تولید ملكه های اصلاح شده زنبور عسل و توزیع آن در زنبورستان نقش مهمی در تولید اصلاح نژاد و حفظ ذخایر ژنیتكی زنبور عسل دارد؛ بنابراین یكی از اصولی ترین كارها در پرورش زنبور، داشتن ملكه های سالم و جوان با نژادی خوب و جمعیتی آرام است.به گفته دهقان پور: تولید ملكه های اصلاح شده زنبور عسل و توزیع آن در زنبورستان نقش مهمی در تولید اصلاح نژاد و حفظ ذخایر ژنیتكی زنبور عسل دارد؛ بنابراین یكی از اصولی ترین كارها در پرورش زنبور، داشتن ملكه های سالم و جوان با نژادی خوب و جمعیتی آرام است.

وی ادامه داد: بنابراین زنبورداران به ناچار باید هر 2 سال یكبار ملكه كندوها را تعویض كنند و این كار در فصل بهار و ماه های فروردین و اردیبهشت انجام می شود كه هرچه سریع تر اتفاق بیافتد، فرصت بیشتری برای افزایش جمعیت كندو و تولید حاصل می شود.

مسلما در صنعت زنبورداری علاوه بر تخصص و تجربه، عشق و علاقه هم ضروری است تا بتوان در سرما و گرما تمامی ناملایمات را پذیرفت و در این شغل به فعالیت پرداخت و یوسف در كنار همسر و فرزندانش این راه را انتخاب كرده و به گفته خودش هرچند در زمان شروع، درآمد كمی داشت اما لطف خداوند و بركت خوب این فعالیت را نمی توان نادیده گرفت.

افزایش كلنی ها از یك به 220 كلنی



دهقان پور كه تاكنون موفقیت هایی را در تولید و برداشت عسل داشته و با همت بلندش، توانسته در سال 1385 از یك تا 2 كلنی خود 6 تا هفت كیلوگرم عسل با كیفیت تولید و به فروش برساند. با لهجه شیرین البرزی و مهربانی و تواضع خاصش می گوید: كندوهایی كه در بازار موجود بودند به لحاظ ساختاری دارای مشكل بوده كه طبق بررسی هایی كه انجام دادیم به دلیل گرمایی كه در منطقه سرخون است بر اثر گرما، سودآوری خیلی كم داشتند و زنبورها به جای مكیدن شهد گل ها و تولید عسل، مرتب مشغول آب آوردن و خنك كردن كندوها بودند.

وی با بیان اینكه برای عبور از این چالش، كندوهای كف باز تهیه كردیم، ادامه داد: درواقع كندو از قسمت پایین باز و بجای كف، توری گذاشته شد و همین امر باعث شد تا زنبورها آب كمتری بیاورند و بیشتر غذا ذخیره كنند و از غذای داخل كندو مصرف كنند كه در این صورت عسل بیشتری ذخیره می شد و همچنین سودآوری بیشتری به همراه داشت.

این زنبوردار باتجربه تصریح كرد: پیش از این مجبور بودیم كه زیر كندوها بلوك سیمانی بگذاریم كه به دلیل آب و علف و حشره های موذی و تهویه های نامناسب مشكل ساز بود و پس پایه های مناسب انتخاب كردیم كه اكنون خیلی بهتر شده است.

این زنبوردار می گوید: طی مدت 16 سال، 220 كلنی ثابت به غیراز كلنی های فصل بهار در منطقه البرز كه با استفاده از اصلاح نژاد و تلقیح مصنوعی نوزاد زنبور تولید و فروش می كنیم، داریم و خدا را شاكریم كه كارمان رونق گرفته است.

وی عنوان كرد: مدت چهار سال آموزش نژاد و تلقیح مصنوعی زنبورعسل را به همراه همسرم گذرانیدم كه تولیدمان را بالاتر ببریم و اكنون به لطف خداوند تولیدمان از میانگین 6 تا هفت كیلوگرم به 16 تا 17 كیلوگرم در هر كندو رسیده است.

چهل گیاه؛ مرغوب ترین عسل تولیدی



تولیدكننده نمونه عسل با بیان اینكه تغذیه زنبور عسل در بیشتر روزهای سال به صورت طبیعی و توسط خود زنبوردار انجام می شود گفت: با این وجود برای تولید عسل های پرورشی، زنبوردارها هم باید به كمك زنبور بیایند تا از مشكلات احتمالی كندو پیشگیری كنند. یعنی زنبوردار به همان اندازه ای كه از ذخیره زنبورها برداشت می كند باید به همان اندازه كمك كند تا كندو بتواند در فصل پاییز و زمستان تغذیه شود.

«زنبورها عاشق گل و گیاه هستند و درنتیجه تمامی تغذیه و تولید آن ها از شهد و گرده گُل و گیاهان بوده و به صورت طبیعی حشراتی هستند كه علاقه ای به استفاده از مواد آلوده ندارند»

این را هم بگوییم كه یوسف، خود مدیریت زنبورستانش را برعهده دارد و تمامی كارهای زنبورداری را به همراه همسرش و گاهی 2 فرزند پسر و دخترش انجام می دهد و فقط در جابجایی و حمل ونقل و مهاجرت از دیگران كمك می گیرد.

خودش به همه امور رسیدگی می كند، یكی یكی سر كندوها می رود و كارهای اصلی، رسیدگی، پیوند زدن، دارو دادن و تشخیص بهداشت و بیماری كلنی را انجام می دهد، مسلما همین پیگیری ها و احساس مسوولیت در قبال كاری كه شروع می كنیم، باعث موفقیت و پیشرفت می شود.خودش به همه امور رسیدگی می كند، یكی یكی سر كندوها می رود و كارهای اصلی، رسیدگی، پیوند زدن، دارو دادن و تشخیص بهداشت و بیماری كلنی را انجام می دهد، مسلما همین پیگیری ها و احساس مسوولیت در قبال كاری كه شروع می كنیم، باعث موفقیت و پیشرفت می شود.

این زنبوردار مهاجر بیان داشت: در فصل پاییز و زمستان در منطقه جنوب كشور از جمله استان هرمزگان خوراك زنبورها از گیاهان مناطق كوهستانی و گیاهانی همچون آویشن، 40 گیاه، گون، بابونه و شهد نوعی از درختان كُنار و كَهور و گیاهان متفاوت، است.

وی درخصوص قیمت تولیداتش هم گفت: قیمت عسل به طور معمول بسته به فصلی كه در آن قرار داریم كمی تغییر می كند، مثل عسل چهل گیاه همان طور كه از نامش پیداست، عسلی است كه از شهد گیاهان مختلف به دست آمده است و ماده ای دارویی و درمانی برای بسیاری از بیماری های مختلف و تقویت سیستم ایمنی بدن محسوب می شود كه در منطقه جنوب مشتریان خاص خودش را دارد و تا كیلویی 350 هزار تومان در محل كندو به فروش می رسد اما در بازار قیمت آن بیشتر است.

به گفته وی: هر كیلوگرم عسل درجه یك 350 هزار تومان و بازار آزاد عسل كوهستان 400 تا 450 هزار تومان است و عسل تك گیاه همچون كُنار، كلزا، آفتابگران و بهار نارنج 120 تا 130 و عسل چهل گیاه 350 هزار تومان است.

دهقان پور تصریح كرد: فروش به طور معمول مناسب و خوب است، اوایل كشاورزان پذیرشی نداشتند و ما را مزاحم خود می دانستند ولی كم كم ما را پذیرفتند؛ چرا كه وزوز و مكیدن زنبورها از شهد گل و گیاهان باعث كیفیت محصول شان شده و تمایل نشان دادند و پذیرش بهتر شده است، خدا را شكر كارمان پیش می رود، راضی هستم و برای فروش محصولات مان در حال حاضر مشترهای ثابتی داریم.

ثبت اختراع كندو با قابلیت تولید عسل موم دار



دهقان پور با بیش از 10 سال سابقه كاری مفید در زمینه پرورش زنبور عسل موفق به ثبت اختراع كندو با قابلیت تولید عسل موم دار ارگانیك توسط زنبور عسل در ظرف بسته بندی (بدون دخالت دست انسان) در تاریخ 28 مهرماه 1397 شده است كه كیفیت، طعم و عطر مطلوب، صرفه جویی در نیروی انسانی و بهداشتی و ارگانیك بودن از مزایای این روش است.

وی در این خصوص توضیح داد: پنج سال پیش به همراه پسرم «جانمحمد دهقان پور» موفق به ثبت این اختراع شدم كه كسب گواهینامه آموزش تلقیح مصنوعی از شركت دانش بنیان الوند در سال 1397 و شروع فعالیت به همراه همسر طی سه سال متوالی انجام شد.

به گفته این تولیدكننده عسل: باتوجه به اینكه در صنعت كنونی، تولید عسل از صفحه موم های آج شده صنعتی استفاده می شود و موم ها در نهایت قابلیت مصرف نداشته و به طور مجدد وارد چرخه تولید صفحه موم می شود و تاثیر منفی در كیفیت، طعم و عطر عسل می گذارد، لذا با این اختراع، فرآیند تولید عسل به گونه ای طراحی شده كه زنبور بدون هیچ گونه دخالت انسان، ازهمان ابتدا در داخل ظرف بسته بندی نهایی، اقدام به موم بافی طبیعی كرده و درون حجره های موم را با عسل پُر می كند و بدلیل فرآیند پیچیده ای كه در مراحل تولید كندو دارد، بزودی به تولید انبوه خواهد رسید.

خانواده دهقان پور 2 سال قبل از سوی صندوق كارآفرینی امید به عنوان زنبوردار و كارآفرین نمونه انتخاب شد و به گفته خودشان: امسال برای كسب این عنوان آمادگی 100 درصدی ندارند.

بركت زنبورداری



دهقان پور معتقد است جوانان امروزی برای ورود به این شغل پربركت زنبورداری نباید بی گدار به آب بزنند بلكه ابتدا بین یك تا سه سال به صورت آموزشی و آزمایشی زیرنظر یك زنبوردار حرفه ای و كاربلد كار كنند و سختی كار را ببیند؛ از مسوولان و متولیان امر هم می خواهیم كه جوانان را در این راه كمك كنند و رشته زنبورداری را برای حمایت از جوانان، آموزش دهند.

به گفته وی؛ درآمد زنبورداری اگرچه این روزها سخت به دست می آید ولی بابركت و در زندگی كارگشا است و باید به این بركت اعتقاد داشته باشیم و ایمان به روزی حلال داشت تا بركت جاری شود. با این مشكلات و گرانی های روزمره، حلال بودن این رزق و بركتش سبب شده كه اموراتمان بچرخد و از مشكلات عبور كنیم.به گفته وی؛ درآمد زنبورداری اگرچه این روزها سخت به دست می آید ولی بابركت و در زندگی كارگشا است و باید به این بركت اعتقاد داشته باشیم و ایمان به روزی حلال داشت تا بركت جاری شود. با این مشكلات و گرانی های روزمره، حلال بودن این رزق و بركتش سبب شده كه اموراتمان بچرخد و از مشكلات عبور كنیم.

بركتی كه در پرورش زنبورداری و تولید عسل است، اصلا قابل بیان نیست و هرچند سختی های خودش را دارد اما تحمل سختی رنج، رسیدن به گنج است كه شیرینی را به همراه دارد.

فواید گرده افشانی زنبورها در بارور شدن گُل ها و گیاهان



دهقان پور با اشاره به تجارب خود در حوزه پرورش زنبور و تولید عسل، اظهار داشت: زنبور برای تمامی محصولات كشاورزی و گل و گیاه و حتی طبعیت، مفید و تاثیرگذار است و طبق تحقیقاتی كه داشتیم متوجه شدیم رشد و بارور شدن گیاهان در مناطقی كه زنبورها فعالیت می كنند، بیشتر است.

وی با اشاره به خاطرات خود عنوان كرد: هرچند در سال های اولیه سفرم به منطقه سرخون هرمزگان؛ برخی كشاورزان و مردم منطقه براساس باور قدیمی، زنبور را مزاحم و آسیب جدی به گل وگیاهان و مزرعه شان می دانستند و چندان روی خوشی نشان نمی دادند اما براساس تحقیقات صورت گرفته؛ درخت و میوه، حشره را به عنوان ارتباط آرامشی كه دراین كار است، بارور شده و زنبور برای همه طبیعت سودمند و سبب افزایش تنوع گیاهی بوده و حتی برای دام ها و تغذیه سایر جانوران نیز مفید است.

وی تصریح كرد: زنبور اگر اهمیت نداشت، نامش در قرآن ذكر نمی شد و امامان و بزرگان ما از آن سخت نمی گفتند، بحث گرده افشانی زنبورها و اهمیتش هم روزبه روز در جامعه تفهیم می شود و مردم پی می برند كه این گرده افشانی چه اثر مطلوبی در پرباری درختان و گیاهان و سالم تر شدن محصولات و میوه ها دارد.وی تصریح كرد: زنبور اگر اهمیت نداشت، نامش در قرآن ذكر نمی شد و امامان و بزرگان ما از آن سخت نمی گفتند، بحث گرده افشانی زنبورها و اهمیتش هم روزبه روز در جامعه تفهیم می شود و مردم پی می برند كه این گرده افشانی چه اثر مطلوبی در پرباری درختان و گیاهان و سالم تر شدن محصولات و میوه ها دارد.

«در گزارشی بیان شده بود كه در دانه های روغنی مثل كلزا، عملكرد زنبور ده ها برابر سبب باروری بهتر آن می شود و در درختان بادام و سیب هم تاثیر مطلوبی بر اندازه و كیفیت محصول دارد. كشاورزان كم كم دارند به اهمیت زنبور پی می برند و در نقاطی هم از زنبورداران برای استقرار و بهبود كیفیت محصول زراعی و كشاورزی دعوت می كنند و رفته رفته رقابت و احساس تهدید برای كشاورزان به رفاقت و تعامل تبدیل شده است»

دهقان پور تصریح كرد: زنبوردار حرفه ای با اطلاع از میزان تغذیه و همچنین زمان هایی كه باید به زنبور شربت شكر بدهد، كمك می كند تا كندو و كلنی زنبور عسل سالم باقی بماند. البته راهكارهای دیگری نیز برای این كار وجود دارد. ممكن است در برخی مواقع نیاز باشد یك قاب عسل از كندویی قوی تر به كندوی ضعیف منتقل شود تا زنبورها تلف نشوند، برای تامین گرده گل نیز به همین صورت اقدام می شود. البته توصیه می شود زنبورداران تا جای ممكن از گرده های طبیعی برای تغذیه زنبور استفاده كنند تا دیگر وظایف این حشره نیز با اختلال مواجه نشود.

و اما؛ برآورد تولید 150 تُن عسل خالص و مرغوب در هرمزگان



معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهادكشاورزی هرمزگان هم بااشاره به آغاز فصل كوچ زنبورداران به این استان و پیش بینی تولید 150 تن عسل خالص و مرغوب گفت: همه ساله با آغاز فصل سرما در نقاط مختلف كشور، هرمزگان با توجه به آب و هوای مساعدی كه دارد به محلی برای كوچ زنبورداران تبدیل می شود كه این امر از اواخر آبان ماه آغاز و تا اواخر اسفندماه ادامه دارد.

محمدجواد میرزاده افزود: بیشتر این زنبورداران از استان های آذربایجان شرقی و غربی، كردستان، خراسان رضوی و جنوبی و استان های همجوار به استان هرمزگان مهاجرت می كنند و هدف آن ها از این كوچ افزایش جمعیت درونی كلونی و افزایش تعداد كلونی ها است؛ چرا كه كلونی های زنبورعسل در دیگر نقاط كشور به دلیل سرما هیچ فعالیتی ندارند.

وی بیان داشت: درحال حاضر 153 نفر در بخش پرورش زنبورعسل و تولید عسل در استان هرمزگان مشغول فعالیت هستند كه درسال گذشته نتیجه تلاش آن ها تولید 146 تُن عسل مرغوب بود. وی بیان داشت: درحال حاضر 153 نفر در بخش پرورش زنبورعسل و تولید عسل در استان هرمزگان مشغول فعالیت هستند كه درسال گذشته نتیجه تلاش آن ها تولید 146 تُن عسل مرغوب بود.

معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد كشاورزی هرمزگان با بیان اینكه كارشناسان امور دام مراكز خدماتی شهرستان ها به صورت مستقیم با بهره برداران ارتباط دارند و تمامی امور و مشكلات آن ها را مرتفع می كنند، عنوان كرد: باتوجه به عملكرد مناسب تولیدكنندگان زنبور عسل پیش بینی می شود در سال جاری 150 تُن عسل خالص و مرغوب در استان هرمزگان تولید شود.

میرزاده خاطرنشان كرد: نظارت بر كوچ و استقرار زنبورستان های مهاجر، صدور دفترچه زنبورداری، توزیع نهاده شكر جمعیت تغذیه تكمیلی كلونی ها بصورت سالیانه، پیگیری و جذب تسهیلات بخش زنبور عسل از جمله خدماتی است كه سازمان جهاد كشاورزی به فعالان حوزه زنبورعسل ارائه می كند.



زندگی زنبورهای عسل از شگفت انگیزترین پدیده های آفرینش است. خانه سازی، شیوه جمع آوری شیره گل ها، ساختن و ذخیره كردن عسل و پرورش نوزادان و كشف مناطق پرگل و دادن آدرس به سایر زنبوران و پیدا كردن كندو از میان صدها یا هزاران كندو، همگی نشانه هوش فوق العاده این حشره است. مسلما انسان در گذشته چنین اطلاعاتی را درباره زنبور عسل نداشت؛ اما قرآن مجید در سوره ای كه به نام همین حشره «نَحْل» نامیده شده؛ اشاره های پرمعنایی به زندگی پیچیده و شگفت انگیز زنبورها كرده است، و شاید عشق و علاقه كار با این مخلوق شگفت انگیز، رمز موفقیت و رضایتِ یوسف و سایر زنبورداران باشد...