سرانجام پس از 58 روز تلاش شبانه روزی، شامگاه سه شنبه، آتش چاه 147 میدان نفتی رگ سفید كه از هفتم آبان ماه زبانه كشیده بود مهار شد.
به گزارش نكونیوز، آتش سوزی در دستگاه حفاری 95 فتح شركت ملی حفاری ایران در چاه 147 رگ سفید روز هفتم آبان ماه در حوزه عملیاتی شركت بهره برداری نفت و گاز گچساران از شركت های زیر مجموعه شركت ملی مناطق نفتخیز جنوب آغاز شد و دو تن از كاركنان دكل ، فرزاد ارزانی و محمد سلیمیبه شهادت رسیدند. میدان نفتی رگ سفید واقع در جنوب غربی كشور و یكی از میدان های بزرگ نفتی است كه از اطراف در بین میدان های نفتی بی بی حكیمه (در جنوب شرق)، پازنان (در شمال شرق)، رامشیر (در شمال غرب)، زاغه- هندیجان- بهرگانسر و تنگو (در جنوب غرب) محصور شده است. این میدان در سال ١٣٣٠ كشف و تولید از آن از سال 1345 آغاز شد. بهره برداری از بخش غربی میدان (رگ سفید-١) توسط شركت نفت و گاز آغاجاری و بهره برداری از بخش شرقی میدان (رگ سفید-2) توسط شركت نفت و گاز گچساران انجام می شود. كوهستانی بودن منطقه و دوری آن از جاده و رودخانه، كار مهار آتش را بسیار دشوار كرده بود.
چهار روز پس از وقوع حادثه، بیژن نامدار زنگنه وزیر نفت كه ابتدا مشاور خود محسن دلاویز را به منطقه اعزام كرده بود، خود نیز برای اطلاع از آخرین جزئیات اقدامات برای مهار آتش سوزی چاه 147 رگ سفید وارد خوزستان شد. وی در این بازدید به بررسی اقدامات انجام شده برای مهار آتش چاه 147 پرداخت و اظهار داشت: در بررسی های انجام شده مقرر شد در كنار عملیات خاموش سازی آتش چاه 147 رگ سفید دو حلقه چاه دیگر برای كنترل آتش حفاری شود. وزیر نفت همان زمان پیشبینی كرده بود كه حفر و مهار آتش سوزی چاه 147 رگ سفید حداقل یك ماه و نیم زمان می برد.
در طول این مدت حفاری برای كشتن آتش از عمق آغاز شد اما طی حفاری، چند بار برای مهار آتش از بالا نیز تلاش شد كه این تلاشها ناكام ماند. اما سرانجام روش كنترل آتش از عمق به نتیجه رسید و آتش خاموش شد. آنگونه كه شركت ملی حفاری ایران اعلام كرده مهار فوران و كنترل چاه 147 رگ سفید – 2 با كاربست امكانات و تجهیزات ویژه و مهندسی و استقرار 2 دستگاه حفاری برنامه ریزی كارشناسی شده و به طور همزمان به دو روش بستن چاه (كشتن) از سطح (TOP KILL) و از عمق (BOTTOM KILL) دنبال و سرانجام با ورود مته دستگاه حفاری 93 فتح در عمق دو هزار 342 متری به مخزن و تزریق سیال حفاری، شعله های پرحجم آتش خاموش و چاه سركش تسلیم اراده مهارگران غیور و شجاع صنعت نفت شد. كنترل فوران چاه های نفت و گاز یكی از پیچیده ترین عملیات تخصصی در صنعت نفت جهان است كه نیاز به دانش فنی و تخصصی خاص و تجارب میدانی دارد كه با توجه به شرایط هر چاه باید محاسبه و منتج به گرفتن تصمیم های مهندسی ویژه و اثر گذار شود كه متخصصان صنعت نفت ایران به نحو شایسته این مهارت را دارند. مهار و كنترل فوران چاه 147 رگ سفید به دست مهارگران توانمند شركت ملی حفاری ایران و شركت ملی مناطق نفتخیز جنوب با نظارت مستقیم وزیر نفت و حضور مستمر معاون مدیرعامل شركت ملی نفت ایران در امور تولید، مدیران عامل، مدیران ارشد و تلاش جمعی كاركنان عملیاتی این شركت ها، برگ زرین دیگری از موفقیت های متخصصان و مهندسان ایرانی در این عرصه تلقی می شود.
شركت ملی حفاری درباره تلاشهای صورت گرفته در روزهای نخست بروز حادثه اعلام كرد : نقطه قوت در اقدام عاجل حضور مدیران عامل و معاونان عملیاتی آنان در كمتر از 2 ساعت در موقعیت چاه در حال فوران و ایجاد ستاد بحران و راهبری عملیات مهار چاه در نزدیكی محل حادثه بود. در زمانی كوتاه محور جاده اهواز - دیلم به سمت رگ سفید شاهد تردد پر حجم خودروهای سبك و سنگین و جابجایی حجم انبوهی از تجهیزات فنی و ماشین آلات راهسازی، ایمنی و آتش نشانی، امدادی و پشتیبانی بود كه تا روزها ادامه داشت. نشست های مستمر كارشناسی، تهیه برنامه و جدول زمانبندی، تقسیم كارها و وظایف، اتخاذ راهكارهای مهندسی و تخصصی، بازنگری تجربیات گذشته از مهار فوران ها و تلفیق با شرایط جدید از نظر فشار، دما، سیال، حجم نفت و گاز در حال سوختن و موقعیت جغرافیایی، حضور متخصصان و مهندسان مجرب و مدیران ارشد صنعت نفت، زمینه را برای اجرای عملیات منسجم و موفق فراهم و به ثمر رساند. احداث راه های دسترسی آسان به محوطه چاه، استخرهای ذخیره آب به گنجایش 200 هزار بشكه، چهار خط انتقال آب از رودخانه زهره به موقعیت چاه به طول 250 كیلومتر، ایجاد شبكه خنك كننده پیرامون چاه با نصب پمپ های فشار قوی و سیستم پاشش آب، ایجاد اردوگاه های اسكان كاركنان اعزامی از بخش های مختلف عملیاتی، فنی و مهندسی و پشتیبانی، استقرار تیم های پزشكی با تجهیزات لازم، فناوری اطلاعات و ارتباطات با امكانات رادیویی، ماهواره ای ، اینترنتی و راه اندازی شبكه مخابراتی، سازماندهی نیروهای حراست، بهداشت، ایمنی و محیط زیست (HSE) و خدمات رفاهی و اردوگاهی از جمله اقداماتی بود كه برای مهار كنترل و فوران این چاه صورت گرفت.
به طور همزمان با برنامه ریزی برای كنترل و مهار فوران چاه 147 رگ سفید از سطح، ساخت دو محوطه جدید برای استقرار دو دستگاه حفاری سنگین 93 و 94 فتح جهت حفر دو حلقه چاه امدادی در دستور كار قرار گرفت و با هماهنگی، همیاری و انسجام میان نیروهای تخصصی و پشتیبانی شركت ملی مناطق نفتخیز جنوب و شركت ملی حفاری ایران و شتاب بخشی در اجرای كار از نظر صرف زمان به میزان حدود 50 درصد نسبت به عرف معمول كار، انجام و در مدار عملیات قرار گرفت. با تحقق عملیات بزرگ بستن چاه 147 رگ سفید از عمق ، مهار گران و نیروهای عملیاتی در حال ایمن سازی كامل ایمن سازی كامل چاه هستند و دومین چاه امدادی كه حفاری آن نیز در مراحل پایانی است با نظر كارفرما به عنوان چاه توسعه ای (تولیدی) استفاده می شود و با توجه به برنامه های توسعه ای در میدان نفتی رگ سفید برخی زیر ساخت ها برای سهولت در پروژه های حفاری آینده استفاده خواهد شد.

تشریح جزییات عملیات مهار از سوی معاون امور تولید شركت ملی نفت
معاون امور تولید شركت ملی نفت با اشاره به این كه عملیات مهار چاه رگ سفید به شیوه كنترل و كشتن از عمق (Bottom Kill) و با استفاده از چاه انحرافی انجام شد، توضیح داد: دكل 93 فتح پس از 34 روز حفاری مستمر سرانجام در عمق موردنظر از پوش سنگ عبور كرده و در نقطه هدف با چاه اصلی تلاقی پیدا كرد. پاكنژاد تصریح كرد: در ساعت 20 شامگاه سه شنبه با تغییر رنگ و كاهش ارتفاع آتش، نخستین نشانه های سطح الارضی مهار چاه نمایان شد. سپس در ساعت ٢٠ و 45 دقیقه شعله چاه سركش 147 به طور كامل خاموش و عملیات ایمن سازی آغاز شد.
وی در گفتگو با شانا گفت: مهارگران، برای اجرای برنامه مهار از پایین تلفیقی از سرعت و دقت را به كار بستند و با تمهیدات ویژه ای توانستند ظرف مدت 34 روز از آغاز حفاری انحرافی به نقطه هدف در عمق 2 هزار و 342 متر برسند؛ عمقی كه دكل 95 فتح در شرایط عادی افزون بر 70 روز موفق به حفاری آن شده بود.
معاون مدیرعامل شركت ملی نفت ایران در امور تولید عملیات مهار چاه رگ سفید را به علت پرفشار و حجیم بودن گنبد گازی، سخت گذر بودن منطقه، ساختار سنگی موقعیت و فشار 2400 پی اس آی چاه در سطح، یكی از دشوارترین عملیات های مهار چاه در 40 سال اخیر برشمرد و افزود: برای تضمین موفقیت برنامه كنترل از عمق، افزون بر تجهیزات پیشرفته حفاری كج، تیمی از برگزیده ترین متخصصان حفاری، زمین شناسی و نظارت در عملیات حفاری چاه های انحرافی به كار گرفته شدند. پاك نژاد افزود: مهار این چاه با ویژگی ها و پیچیدگی های خاص، نشان دهنده توان و تخصص كم نظیر كارشناسان ایرانی و مصداق بارز ما می توانیم است.
وی با اشاره به حمایت های وزیر نفت و مدیرعامل شركت ملی نفت ایران، از حسن همكاری و اهتمام یكایك مهارگران و نیروهای عمل كننده، مدیران عامل شركت های ملی مناطق نفتخیز جنوب و شركت ملی حفاری ایران، سازمان ها و شركت های همكار در این رویداد مهم قدردانی كرد
معاون مدیرعامل شركت ملی نفت ایران در امور تولید اظهار كرد: این موفقیت كه در سایه همدلی و انسجام نیروهای نخبه شركت های مناطق نفتخیز جنوب و ملی حفاری ایران رخ داد، بار دیگر توان و تخصص و تجربه كم نظیر مهارگران ایرانی را در كنترل فوران چاه های پرفشار به رخ كشید و برگ زرین دیگری به كارنامه درخشان صنعت نفت ایران افزود.
پاك نژاد همچنین با اشاره به این كه طی دو ماه گذشته مجموعه مدیران و نیروهای حاضر در میدان، دشوارترین شرایط محیطی از حیث مجاورت با آتش و دود و انواع آلاینده ها را تحمل كردند، گفت: با این وجود آنچه مهارگران را رنجیده خاطر كرد و سبب شد تا گاهی عرق خستگی بر تن آنان سرد شود، فرافكنی ها و تخریب های صورت گرفته ازسوی معدودی افراد خارج از گود بود كه با دستاویز قرار دادن مهار چاه سعی در رسیدن به مقاصد خاص و گاه تسویه حساب های شخصی داشتند.
وی ادامه داد: در كنار همه همدلی ها و حمایت های صورت گرفته از سوی دلسوزان و اقشار مختلف، آنچه رنجش خاطر مهارگران را به دنبال داشت، شب نخوابیدن ها، سختی و طاقت فرسا بودن عملیات مهار نبود بلكه این گونه ناداوری ها بود كه به حمدالله امشب با خلق حماسه ای دیگر به پایان رسید. معاون مدیرعامل شركت ملی نفت ایران در امور تولید در پایان ضمن بزرگداشت خاطره درگذشت شهادت گونه دو تن از كاركنان صنعت حفاری در هنگام فوران این چاه گفت: خانواده بزرگ صنعت نفت هیچگاه خاطره جانفشاتی فرزاد ارزانی و محمد سلیمی را از یاد نخواهد برد.

مدیرعامل ملی حفاری پس از مهار آتش چه گفت؟
سپهر سپهری مدیرعامل ملی حفاری كه از نخستین روز بروز این حادثه در موقعیت عملیاتی این چاه حضور داشت و در عین حال سایه سنگین اظهارات منتقدان دولت در مورد ضرورت استفاده از حیدر بهمنی مدیرعامل پیشین شركت ملی حفاری در مهار آتش را روی سر خود احساس می كرد، دیشب پس از مهار آتش، ضمن تبریك این موفقیت بزرگ كه در شب میلاد خجسته حضرت امام حسن عسكری (ع) محقق شد، افزود: این موفقیت برگ زرین دیگری در كارنامه این صنعت راهبردی به ثبت رساند و نشان داد كه متخصصان ایرانی توانمندی راهبری از صفر تا صد میادین نفت و گاز را دارند و در این زمینه در جهان یك برند به شمار می آیند.
به گزارش شركت ملی حفاری، وی افزود: زنجیره تولید از میدان ها و مخازن نفت و گاز شامل اكتشاف، حفاری، استخراج و بهره برداری نیازمند تحصص و دانش فنی خاص است كه بخش حفاری به عنوان نخستین گام پس از زمین شناسی و پتروفیزیك در زمینه شناخت و كشف مخزن به شمار می رود و بدون آن دسترسی به تولید و تداوم آن غیر ممكن است.
سپهری گفت: حفاری كه خود نیازمند برنامه ریزی مهندسی و تخصصی ویژه است یكی از پرخطر ترین عملیات میدانی در صنعت نفت جهان به شمار می آید كه از آن جمله حادثه فوران چاه ها با آتش سوزی مهیب توام با خسارت سنگین به تجهیزات و گاهی تلفات انسانی است.
مدیرعامل و رئیس هیئت مدیره شركت ملی حفاری ایران افزود: فوران ها بسته به فشار، دما، سیال، حجم گاز و موقعیت جغرافیائی محل چاه متفاوت و پیچیدگی خاصی دارند و برای كنترل فوران هر چاه نیاز به برنامه ریزی و بسیج امكانات و تجهیزات منحصر به همان فوران است، هر چند در تعاریف شیوه مهار مشابهت دارد و به هم نزدیك است.
وی اظهار كرد: فوران و آتش سوزی چاه 147 رگ سفید – 2 با توجه به فشار بالای گاز میدان نفتی رگ سفید از جمله حوادثی بود كه در نوع خود منحصر به فرد و مهار آن نیازمند محاسبات فنی و مهندسی دقیق بود كه متخصصان صنعت نفت در این شركت و شركت ملی مناطق نفتخیز جنوب به خوبی توانستند در نتیجه هم افزایی و به كارگیری ظرفیت های موجود از نظر دانش فنی، عملیاتی، پشتیبانی و لجستیكی به نحو مطلوب به آن عینیت بخشند.
سپهری گفت: به دنبال وقوع این حادثه در هفتم آبان ماه گذشته، مدیران ارشد و متخصصان دو شركت با نظارت مستقیم وزیر نفت و حضور مستمر معاون شركت ملی نفت ایران در امور تولید نسبت به تشكیل ستادهای بحران و راهبری مهار فوران چاه اقدام و در این ارتباط برنامه ریزی و جدول كاری تعریف و بكارگیری كردند و در زمانی كوتاه با وجود كوهستانی بودن منطقه و فاصله تا حوزه ستادی این شركت ها در اهواز هر آنچه نیاز بود به منطقه گسیل و تیم های عملیاتی و پشتیبانی از هر دو شركت در موقعیت مستقر و بی درنگ در تدارك تحقق زیر ساخت ها برآمدند.
مدیرعامل شركت ملی حفاری با اشاره به اینكه مهار این فوران با دو روش در دستور كار قرار گرفت، افزود: بستن چاه (كشتن) از سطح و مسدود كردن آن از عمق روش های بود كه به موازات یكدیگر آغاز و پس از ایجاد راه های دسترسی، احداث استخرهای آب، ایجاد شبكه تامین آب و خنك كردن محوطه، اجرایی شد.
وی اظهار كرد: ساخت انواع استینگر، آماده سازی آتی واگن ها، و دیگر تجهیزات مختص عملیات كشتن چاه از سطح (TOP KILL) و همچنین ایجاد محل استقرار دو دستگاه حفاری 93 و 94 فتح برای حفر چاه های امدادی و بستن چاه از عمق (BOTTOM KILL) در فرصتی بسیار كوتاه تر نسبت به عرف معمول اماده سازی و اجرایی شد كه در نوع خود قابل توجه و حایز اهمیت است.
سپهری گفت: به كارگیری میدانی استینگر ها در شرایط بسیار دشوار به خاطر حجم فوران و دمای بالا در شرایط ایمن كلید خورد كه با وجود چند مرحله تلاش مهارگران و تیم های عملیاتی حاضر در صحنه مهار از سطح به نتیجه نرسید و با حفر چاه امدادی عملیات مهار فوران چاه از عمق محقق و چاه به كنترل در آمد.
مدیرعامل و رئیس هیئت مدیره شركت ملی حفاری ایران با بیان اینكه هم اكنون عملیات ایمن سازی چاه در جریان است ضمن تبریك این موفقیت بزرگ به تلاشگران صنعت نفت و حفاری از حمایت های مقام عالی وزارت نفت، مدیرعامل شركت ملی نفت ایران و معاون مدیرعامل شركت ملی نفت ایران در امور تولید كه در این زمینه اهتمام ویژه ای داشتند، قدردانی و ضمن قدردانی از یكایك كاركنان صنعت نفت در بخش های مختلف اعم از عملیاتی، فنی تخصصی، پشتیبانی و حوزه ستادی دو شركت بخصوص كاركنان شركت ملی حفاری ایران كه به صورت مستقیم و غیر مستقیم تاثیر گذار بوده اند و بزرگداشت یاد و خاطره فرزاد ارزانی و محمد سلیمی دو نفر از كاركنان شركت كه در این حادثه جان باختند، توضیح داد: تجارب این عملیات مستند سازی و برای استفاده در اختیار متخصصان صنعت نفت و جامعه دانشگاهی كشور قرار می گیرد.